Bilharzia

Wat is bilharzia (schistosmiasis) ?

Bilharzia (schistosomiasis) is een worminfectie. De larven van deze wormen leven in zoet oppervlakte water in een groot aantal (sub) tropische landen. Ongeveer 200 miljoen mensen, waarvan 85% in Afrika, zijn wereldwijd besmet met deze wormen. Jaarlijks sterven meer dan 200.000 mensen door bilharzia.  Tijdens contact ( zwemmen, pootje baden)met besmet water kunnen de larven door de huid dringen. Afhankelijk van het type bilharzia kunnen de larven zich naar de bloedvaten bij de darmen of de blaas begeven. Hier ontwikkelen zij zich tot volwassen wormen.  De wormen hebben een lengte van ongeveer een centimeter. Via de ontlasting of urine kunnen de eieren van deze wormen weer in het oppervlaktewater terecht komen. Daar ontwikkelen zij zich in slakken tot larven. Deze larven kunnen opnieuw besmetten. Bilharzia (schistosomiasis) komt in Nederland alleen voor bij reizigers uit (sub)tropische landen. In Nederland kan de ziekte zich niet verspreiden.

Symptomen van bilharzia (schistosmiasis)

De klachten zijn afhankelijk van het stadium van de ziekte. Kort na het binnendringen in het lichaam via de huid is er soms een rode jeukende huiduitslag. Deze verdwijnt na een paar dagen. De larven verplaatsen zich vervolgens via de bloedbaan door het lichaam. Klachten hierbij kunnen zijn: koorts, moeheid, diarree, gewrichtspijnen en hoesten. Dit kan tot enkele weken duren. De larven nestelen zicht vervolgens in de bloedvaten rond de darmen en de blaas. Hier groeien ze uit tot  volwassen wormen.  Het lichaam kan hier allergisch op reageren. Deze reactie doet zich voor ongeveer 4 tot 6 weken na het watercontact. De reactie gaat gepaard met koorts (soms hoog en langdurig) en huidverschijnselen ("galbulten" of zwelling van de huid bijvoorbeeld rond het oog, de lip, de wang). Ook komen hoest, kortademigheid en soms diarree voor. Deze reactie wordt ‘Katayama-syndroom’ genoemd. Soms zijn er helemaal geen klachten of zijn de klachten beperkt tot bloed bij de urine of ontlasting. In  een later stadium kunnen ernstige lever-, darm-, blaas- of nierproblemen ontwikkelen. Deze ernstige klachten worden voornamelijke gezien bij mensen die wonen in hoog risicogebieden.

Hoe ontstaat bilharzia (schistosmiasis) ?

Bilharzia (schistosmiasis) ontstaat door een infectie met de larve van een worm. De larve komt voor in zoet oppervlakte water in veel tropische landen. De larve dringt via de intacte menselijke huid het lichaam binnen en ontwikkelt zich vervolgens tot een volwassen worm van ongeveer een centimeter. Afhankelijk van de soort zal de worm zich nestelen in de bloedvaten van de darmen of van de blaas. Via de ontlasting en urine komen de eieren weer vrij in het milieu. De eieren kunnen zich in bepaalde zoetwaterslakken weer ontwikkelen tot larven.

Is het ernstig wat kunt u verwachten?

Bilharzia is onbehandeld een ernstige ziekte. De wormen nestelen zich in de bloedvaten rond de darmen of de blaas.  Mensen die regelmatig besmet worden kunnen grote aantallen wormen in de bloedvaten hebben. Dit kan leiden tot ernstige complicaties, zoals leverafwijkingen.

Wanneer naar de huisarts?

Ga naar uw huisarts wanneer u terugkomt met lichamelijke klachten na een (sub)tropenreis. Klachten kunnen ook enkele maanden na uw verblijf in de tropen optreden. Vertel uw  huisarts precies waar u bent geweest. Zo kan de huisarts een risicoinschatting maken en het vervolgbeleid uitzetten. Wanneer u tijdens de reis gezwommen heeft in besmet water en u klachten heeft die passen bij een bilharzia infecties is het mogelijk specifiek bloed onderzoek te doen. Bij een aangetoonde infectie is Praziquentel het middel van eerste keus.  Dit middel is ook in de meeste tropische landen verkrijgbaar. Vaak wordt in tropische landen bij een verdenking op bilharzia eerst behandeld en het effect hiervan afgewacht.

Wat kunt u er zelf aan doen?

Mocht u vermoeden een besmetting te hebben opgelopen bezoek dan uw huisarts. Bent u nog op reis bezoek dan een lokale dokter. U kunt bilharazia alleen oplopen door contact met besmet water. Wanneer dit contact niet heeft plaatsgevonden, kan er geen sprake van een besmetting zijn.

Algemene adviezen en voorzorgsmaatregelen

Informeer u voordat u op reis gaat over het Bilharziarisico in het land waar u naar toe gaat.  Vermijd contact met oppervlakte water. Tijdens trackings is dit niet altijd te vermijden. Probeer zo snel mogelijk  beekjes en meertjes over te steken. Laat aan de overkant direct zo snel mogelijk uw huid opdrogen ( afdrogen en door de zon).

In samenwerking met

Wim van Donselaar, reizigersgeneeskundige

Bronnen

  • AML van Gompel, GJB Sonder, Reizen en ziekte , tweede herziene druk 2010, Bohn-Stafleu- van Loghum

Pagina laatst aangepast op 1 juli 2019


Gerelateerd