Allergieën en gezond wonen

Wat is een allergie?

Een allergie is een overmatige reactie van ons afweersysteem op bepaalde stoffen. Deze reactie beschermt het lichaam niet, maar berokkent het juist schade. Normaal gesproken zorgt het afweersysteem ervoor dat het lichaam bestand is tegen bedreigingen van buitenaf zoals virussen en bacteriën.

Een afweerreactie kan schade aan de weefsels veroorzaken. Die weefselschade is dan de prijs die moet worden betaald voor het neutraliseren van de bedreigende factor van buitenaf. Bij een allergische reactie is de weefselschade ernstiger dan de factor van buitenaf, die eigenlijk niet bedreigend is voor het lichaam. Dit kan dus worden gezien als een overdreven reactie van het lichaam op een bepaalde stof, het allergeen.

Klachten kunnen zijn: jeukende of gezwollen ogen, neusverstopping en niesbuien, benauwdheid, jeukende galbulten op de huid of eczeem.

Symptomen allergieën

In en rond het huis hebben we vooral te maken met allergieën voor huisstofmijt en voor dieren. Op het moment dat iemand in contact komt met de stoffen waarvoor hij een allergie heeft (het allergeen), kan er een sterke afweerreactie ontstaan. De gevolgen van deze reactie variëren.

Bij een allergie voor huisstofmijt kan de persoon last krijgen van chronische neusklachten zoals loopneuzen, niesbuien en jeukende ogen. Soortgelijke klachten kunnen ook worden veroorzaakt door zeldzamere allergieën zoals allergieën voor sommige schimmels en voorraadmijten die binnenshuis voorkomen.

Hooikoorts, een allergie waarbij pollen van bomen en gras de allergenen zijn, kan gedurende bepaalde maanden buitenshuis erg veel hinder geven. Zolang ramen en deuren zoveel mogelijk gesloten blijven, zal men er in huis weinig last van hebben.

Bij allergieën voor voedingsmiddelen variëren de klachten van eczeem tot levensbedreigende allergische shockreacties. Bij een allergie voor koemelk kan bijvoorbeeld eczeem optreden. Meestal is bij deze allergie 'buiten de deur eten' het grootste probleem.

Hoe ontstaat een allergie?

Allergieën worden veroorzaakt door de productie van allergische antistoffen door het afweersysteem tegen allergenen, stoffen die eigenlijk geen bedreiging zijn voor het lichaam. De gevormde antistoffen roepen bepaalde reacties op in het lichaam, die leiden tot het ontstaan van de klachten behorende bij de desbetreffende allergie.

Bij een allergie voor huisstofmijt wordt de allergische reactie vooral uitgelokt door deeltjes in de lucht afkomstig van de ontlasting van de huisstofmijt. De huisstofmijt is een voor het blote oog onzichtbaar klein spinnetje dat leeft van huidschilfers van mensen en dieren. Het spinnetje komt veel binnenshuis voor op stoffige plaatsen.

Bij een dierenallergie wordt allergisch antistof aangemaakt tegen de huidschilfers van dieren, zoals honden en katten. In het geval van koemelkallergie ontstaat de allergische reactie op bepaalde eiwitbestanddelen van koemelk.

Is het ernstig en wat kunt u verwachten?

Allergieën zijn voor een deel erfelijk bepaald. Een kind kan een allergie ontwikkelen terwijl de ouders niet allergisch zijn. Als de ouders wel allergisch zijn heeft een kind echter een grotere kans om een allergie te ontwikkelen. De leeftijd waarop een allergie zich manifesteert, varieert sterk. Een voedselallergie komt vaak al voor bij zuigelingen, maar een allergie kan zich ook op latere leeftijd ontwikkelen. Men moet eerder met een bepaalde stof in aanraking zijn geweest om voor die stof een allergie te kunnen ontwikkelen. Er moeten namelijk eerst antistoffen tegen het allergeen zijn gevormd.

In een aantal gevallen kunnen mensen ook over hun allergie heen groeien. Een voedselallergie kan in de loop van enkele jaren vanzelf weer verdwijnen. De meeste kinderen met een voedselallergie groeien daar in de eerste twee levensjaren overheen. Over een allergie voor huisstofmijt, dieren of pollen van gras of bomen kan men ook heengroeien. Dat duurt meestal veel langer, soms wel tientallen jaren.

De oorzaak van een allergie kan tot op zekere hoogte worden behandeld. Bij een allergie reageert het afweersysteem van het lichaam ten onrechte op factoren die geen bedreiging vormen voor het lichaam. Deze reactie kan worden voorkomen door ervoor te zorgen dat blootstelling aan de specifieke prikkel niet plaatsvindt. Er bestaat ook een mogelijkheid om de reactie van het afweersysteem “af te leren” door middel van het herhaaldelijk inspuiten van de uitlokkende stof, een soort vaccinatie met het allergeen.

Wanneer naar de huisarts?

Als u vaak klachten heeft die door een allergie zouden kunnen worden veroorzaakt, is het verstandig een afspraak te maken met uw huisarts. Klachten kunnen zijn: jeukende of gezwollen ogen, neusverstopping en niesbuien, benauwdheid, jeukende galbulten op de huid of eczeem. De klachten zullen aanvankelijk niet eens opvallen, maar kunnen geleidelijk in intensiteit toenemen en veel hinder veroorzaken.

Wat betreft de behandeling van een allergie zijn er een aantal mogelijkheden, die uiteraard per soort allergie verschillen.

Vermijden van prikkels In eerste instantie zal de huisarts duidelijk maken dat het vermijden van prikkels die een allergische reactie kunnen uitlokken, het meest effectief is. Dit kan leiden tot het nemen van maatregelen bij de inrichting van de woonomgeving en te zorgen voor goede reiniging van het huis. Een andere maatregel die de arts aan kan dragen is, hoe triest ook, het wegdoen van huisdieren waarvoor een allergie bestaat. De huisarts zal ongetwijfeld stoppen met roken adviseren in het geval van astma.

Antihistaminica In bepaalde gevallen kan de arts besluiten medicijnen voor te schrijven. Zo kunnen voor het bestrijden van chronische neusklachten (loopneuzen, niesbuien) die af en toe optreden, zogenaamde antihistaminica worden voorgeschreven. Deze middelen remmen de werking van histamine, een stof die verantwoordelijk is voor het ontstaan van de klachten behorende bij een allergische reactie. Er is keuze uit tabletten, neussprays en oogdruppels. De antihistaminica werken snel en het effect blijft vaak de gehele dag bestaan. Ze kunnen ook uit voorzorg (preventief) worden gebruikt als iemand weet dat hij terechtkomt in een situatie waarvan bekend is hierbij klachten ontstaan (bijvoorbeeld een bezoek aan mensen met een huisdier).

Corticosteroïden Bij langdurige neusklacten kan de huisarts besluiten een neusspray voor te schrijven die corticosteroïden bevat. Deze zorgen ervoor dat het slijmvlies minder gevoelig wordt. Deze middelen hebben als nadeel dat ze pas na een paar dagen optimaal werken en dus niet voor de snelle bestrijding van klachten gebruikt kunnen worden. Een ander nadeel is dat het neusslijmvlies zodanig wordt onderdrukt dat het kwetsbaarder is en sneller dan normaal gaat bloeden. Na het staken van de medicatie zal het neusslijmvlies zich echter snel herstellen. De neussprays mogen in principe langdurig worden gebruikt. Er wordt wel getracht om de klachten te onderdrukken met een zo laag mogelijke dosering.

Cromoglicaten Er bestaan ook neussprays en oogdruppels, die zogenaamde cromoglicaten bevatten. Deze hebben nauwelijks bijwerkingen, maar hebben ook minder effect. Ook cromoglicaten hebben pas na enkele dagen voldoende resultaat.

In bepaalde gevallen zal er een allergie-bloedtest worden verricht om de diagnose met zekerheid te kunnen stellen. Bij een uitgebreide allergie voor diverse allergenen zal de huisarts vaak verwijzen naar de specialist.

Wat kunt u er zelf aan doen?

Allergische kachten kunnen door verschillende maatregelen worden beperkt. Door in het dagelijks leven rekening te houden met de inrichting en reiniging van het huis kan het gebruik van medicijnen vaak worden beperkt of zelfs voorkomen. De maatregelen zijn erop gericht om zo min mogelijk in contact te komen met allergenen in de woonomgeving.

In het geval van een allergie voor huisdieren, is het het beste om het huisdier weg te doen. Dit zal natuurlijk niet gemakkelijk zijn, maar wel leiden tot een duidelijke afname van de klachten. Voor roken geldt eigenlijk hetzelfde. Hoe moeilijk het ook is om te stoppen, probeer het toch. Rook kan bij mensen met astma irritatie van het slijmvlies in de longen veroorzaken, wat weer leidt tot benauwdheid. Bovendien gaan de longen er in kwaliteit op achteruit. Bij allergische kinderen dienen de ouders te stoppen met roken.

De huisstofmijt gedijt het best bij de aanwezigheid van veel stof en vocht. Om de klachten van een allergie voor huisstofmijt te verminderen, moet men ervoor zorgen dat het huis zo stofvrij mogelijk is en de lucht niet te vochtig. Dit laatste kan worden bereikt door een goede ventilatie. Het is goed het huis twee keer per dag goed te luchten en verder steeds te zorgen voor ventilatie door het openzetten van bijvoorbeeld een bovenraam of ventilatierooster. Hang, als het mogelijk is, de was buiten te drogen of maak gebruik van een wasdroger.

Algemene adviezen en voorzorgsmaatregelen

Om stof geen houvast te geven en het huis zo makkelijk mogelijk te kunnen schoonhouden, zijn er een aantal tips voor de inrichting van het huis. Het is natuurlijk niet altijd mogelijk om na de ontdekking van een allergie voor huisstofmijt, direct het hele huis opnieuw in te richten. U zou wel bij de aanschaf van nieuwe meubelen en verandering van de inrichting rekening met de allergie kunnen houden:

  • Zorg dat al het beddengoed op 60 °C gewassen kunnen worden. Was het beddengoed elke week, dekbedden en kussens om de zes tot acht weken en de gordijnen minimaal één keer per jaar.
  • Voor matrassen, kussens en dekbedden zijn speciale huisstofmijtwerende hoezen te koop. Hiervan is echter recent aangetoond dat ze als enige maatregel, zonder verdere saneringsaanpassingen, onvoldoende effect hebben.
  • Vervang zo mogelijk de knuffels van uw kind door wasbare knuffels. Bij wassen op 60 °C gaat de huisstofmijt dood. Zet geen planten in de slaapkamer, omdat deze voor nogal wat stof en vocht zorgen.
  • Kies voor de vloer voor een gladde ondergrond, dus geen tapijt maar wel bijvoorbeeld parket, tegels, zeil of laminaat. Deze vloeren zijn gemakkelijk te reinigen.
  • Kies een gladde bank van bijvoorbeeld (kunst)leer, waar zo min mogelijk stof in blijft hangen en neem gesloten kasten. In een open boekenkast kan zich namelijk in de loop der tijd zeer veel stof ophopen.
  • Houd deuren en ramen zoveel mogelijk gesloten tijdens het boom- of graspollenseizoen om klachten van hooikoorts binnenshuis tot een minimum te beperken.
  • ’s Nachts luchten of het gebruik van muggenwerende horren voorkomt ook het naar binnen waaien van het grootste deel van de pollen.

Het is natuurlijk geen kleinigheid om zulke ingrijpende maatregelen te moeten nemen. In het algemeen blijkt gelukkig dat de veranderingen snel wennen. In veel gevallen wordt op deze manier medicijngebruik beperkt en zijn deze maatregelen voor het voorkomen van allergische klachten dus zeker de moeite waard.

In samenwerking met

F.A. Oort (auteur) Drs. A.M.H. Bijl (consulent)

Bronnen

Geraadpleegde literatuur:

  • NHG Standaard Allergische en niet-allergische rhinitis 2006
  • Monchy dr JGR de en Kauffman dr HF (red). Allergologie. Uitgeverij Bunge. Utrecht, 1994.
  • Nederlands Tijdschrift voor Allergie. Jaargang 1, nr 1, febr-maart 2001.
  • Nederlands Tijdschrift voor Allergie. Jaargang 2, nr 5, oktober-november 2002.
  • Gerth van Wijk dr R en Groot dr H de. Allergie, over hooikoorts, astma, eczeem en andere aandoeningen. Serie 'spreekuur thuis'. Uitgeverij Inmerc. Geheel herziene 4e druk. Wormer. Oktober 2002.

Pagina laatst aangepast op 24 juni 2019


Gerelateerd