Afwijkingen in de kleur van je ontlasting kunnen duiden op een aandoening. Maar je kunt ook slijm en wormpjes in je faeces aantreffen.

Vroeger was er beduidend minder gêne rond ontlasting. In de 17de eeuw deed Lodewijk de Veertiende, koning van Frankrijk, zijn behoefte in de vergaderzaal te midden van zijn adviseurs. Tegenwoordig is dat wel anders. En met de opkomst van toiletten zonder plateau (diepspoelers) verdwijnt onze ontlasting helemaal naar de achtergrond. Maar je ontlasting zegt veel over je gezondheid. Er is bijvoorbeeld aangetoond dat artsen eerder een ernstige ziekte als darmkanker ontdekken bij mensen met een plateau-wc (vlakspoeler). Daar zie je namelijk sneller afwijkingen in je ontlasting. Het is dus belangrijk om af en toe wat beter in de wc-pot te kijken. Hier volgen 6 afwijkingen in de ontlasting en wat ze over je gezondheid kunnen zeggen.

Afwijking 1: ontkleurde ontlasting
Normaal gesproken heeft ontlasting een bruine kleur. Deze bruine kleur is afkomstig van galkleurstoffen. Gal is een belangrijke vloeistof voor de spijsvertering in de darm, met name voor de vertering van vetten. Gal wordt aangemaakt door de lever en opgeslagen in de galblaas. Bij onvoldoende galproductie of een obstructie van de galwegen, ziet ontlasting er ontkleurd uit. Ontkleurde ontlasting kan op meerdere ziektes wijzen, maar dan gaat het meestal gepaard met andere klachten. Het is verstandig om naar de huisarts te gaan als je naast ontkleurde ontlasting, last hebt van bijvoorbeeld lichte koorts, misselijkheid, braken, bloedarmoede, vermoeidheid, pijn in de bovenbuik, donkere urine of geelzucht. Er kunnen ook andere klachten mee gepaard gaan. Daarom is het belangrijk om je gezondheid goed in de gaten te houden als je ontkleurde ontlasting hebt. Het kan een indicator voor oa Hepatitis A, galstenen of aandoeningen aan de lever zijn.

Afwijking 2: bloed in de ontlasting
Als het om helderrood bloed aan de buitenkant van de ontlasting gaat, is het meestal onschuldig. Dan is het waarschijnlijk afkomstig van een wondje aan de anus, darmwand of aambeien. Het gaat om weinig bloed, maar soms lijkt het veel omdat het zich mengt met het toiletwater. Bij strepen of klonten bloed vermengd met de ontlasting, kan het wijzen op een ontsteking in het maag-darmkanaal. Meestal heb je dan ook koorts en diarree. Het is verstandig om hiermee naar de arts te gaan, omdat het op aandoeningen als de ziekte van Crohn kan wijzen. Ook bij zwarte ontlasting kun je het beste zo snel mogelijk naar de huisarts gaan. Behalve als je een kilo drop hebt gegeten, wat de ontlasting ook zwart kan laten kleuren. Zwarte ontlasting komt door bloedingen van boven de maag. Bloed kleurt zwart onder invloed van maagsappen. Hierdoor kleurt de ontlasting zwarter.    
 
Afwijking 3: waterige ontlasting
Waterige ontlasting duidt meestal op acute diarree. De ontlasting is brijig tot waterig en je raakt meer en vaker ontlasting kwijt normaal. De oorzaak van acute diarree is in de meeste gevallen een infectie in de darmen. Deze infectie is het gevolg van een besmetting met een bacterie, een virus of een protozo (eencellig diertje). Acute diarree gaat vanzelf over, meestal na een dag of twee, soms duurt het langer. Acute diarree kan geen kwaad, tenzij je veel vocht verliest en moet overgeven. Als je te veel vocht verliest, kan je lichaam uitdrogen. In dat geval is een glucosezoutoplossing (ORS) de beste behandeling. Ga naar de huisarts bij ernstige klachten, zoals bloed en slijm bij de ontlasting, koorts, sufheid, te weinig plassen, hevige buikpijn en krampen. Ook als de diarree steeds terugkomt of lang duurt, is het verstandig om naar de huisarts te gaan. Misschien ben je gevoelig voor bepaalde voedingsmiddelen of heb je last van een bepaalde darmziekte.
 
Afwijking 4: vettige ontlasting
Als er veel vet in je ontlasting zit, kan het gaan drijven. Dit hoort niet, want verteerd voedsel hoort zwaarder te zijn dan water. Ook als de ontlasting aan het toilet blijft kleven, kan dit ook wijzen op te veel vet. Als je regelmatig vettige ontlasting hebt, ga dan naar de huisarts. Vet in de ontlasting kan duiden op verschillende aandoeningen. Een verminderd functionerende alvleesklier is een veel voorkomende oorzaak. Hierbij maakt de alvleesklier te weinig vetverterende enzymen aan, zogeheten lypase. De alvleesklierenzymen komen via een afvoerbuis in de twaalfvingerige darm terecht. Wanneer er te weinig enzymen worden geproduceerd, ontstaan er stoornissen in de vertering van suikers, vetten en eiwitten. Een galzuurtekort kan ook tot vettige ontlasting leiden. Soms ontstaat vettige ontlasting doordat de dunne darm onvoldoende vetten absorberen. Dit kan veroorzaakt worden door glutenallergie of een andere vorm van voedselallergie.
 
Afwijking 5: overmatig slijm bij de ontlasting
Slijm bij de ontlasting is volkomen normaal en zelfs noodzakelijk. Een gebrek aan slijm kan namelijk leiden tot obstipatie. De ontlasting wordt langs het slijmvlies van de darm vervoerd. Daarom zit er een glanzend laagje slijm rond de ontlasting bij de lozing ervan. Een overdaad aan slijm of slijm met bloed, kan duiden op een ontsteking. Of op een prikkelbare darm. Ga in zo´n geval naar de huisarts. Ga ook naar de huisarts als er alleen slijm is en geen ontlasting.

Afwijking 6: wormpjes in de ontlasting
Je kunt vrij snel vaststellen of je aarsmaden (wormpjes) hebt. Ze zitten namelijk op de ontlasting. Aarsmaden zijn witte wormpjes en ze zien eruit als kleine witte draadjes. Kort na het slapen kunnen vrouwelijke wormen de darm verlaten om eitjes neer te leggen in de omgeving van de anus. Het kruipen van de wormpjes kan jeuk geven. Door te krabben komen de eitjes weer op de vingers terecht. Via de vingers kunnen anderen besmet worden, door het inslikken van deze eitjes. Aarsmaden zijn geen ernstige bedreiging voor je gezondheid. Je kunt een wormenkuur kopen bij apotheek en drogist. Daarmee ben je na twee weken van de aarsmaden af.

TIP - Lees ook Veel voorkomende afwijkingen in de urine 

Auteur: Rachel van de Pol
Bronnen: Medisch A-Z, Maag Lever Darmstichting, AMC Universiteit van Amsterdam

---

Trefwoorden van dit artikel: Voedselallergie - Diarree - Bloedverlies - Obstipatie - Darmen - Ontlasting

---