Maagklachten

Wat zijn maagklachten?

De meeste mensen hebben wel eens maagklachten, bijvoorbeeld na een uitgebreide maaltijd of in periodes waarbij sprake is van meer stress: een pijnlijk gevoel in de bovenbuik, soms tegelijkertijd met oprispingen, misselijkheid of maagzuur. Maagklachten zijn klachten die verband houden met het onderste deel van de slokdarm, de maag en het eerste stukje van de twaalfvingerige darm.

De maagwand bestaat van binnen uit een slijmvlies waarin het maagzuur en stoffen voor de spijsvertering gemaakt worden. Aan de buitenkant lopen spieren die zorgen voor de voortstuwing (peristaltiek) van de voedselbrij.
Bij maagklachten kan de maagwand beschadigd zijn, of is de voortstuwing van het voedsel verstoord.

Symptomen maagklachten

Voor het verteren van voedsel is maagzuur nodig. Dit zuur bevindt zich in de maag. De wand van de maag is bedekt met het maagslijmvlies. Dit slijmvlies produceert het maagzuur en beschermt tegelijkertijd de maagwand.
Door verschillende oorzaken kan dit maagslijmvlies plaatselijk dunner worden. Hierdoor neemt de beschermende werking af. Als de beschermende werking van het maagslijmvlies afneemt, kan door inwerking van het zuur de maagwand plaatselijk geïrriteerd raken.

Maagpijn
Door het inwerken van maagzuur op de maagwand ontstaat een pijnlijk gevoel in de bovenbuik dat vaak wordt omschreven als brandend maagzuur of maagpijn. Deze klachten ontstaan meestal na de maaltijd en 's nachts.

Maagpijn is vaak het gevolg van gasophoping, opboeren of oprispingen in de darmen. Bij veelvuldig opboeren, oprispingen en overgeven komt er regelmatig maagzuur in de slokdarm. Die is niet berekend op dit zuur en er ontstaat een brandend gevoel achter het borstbeen. Dit zuurbranden wordt ook wel ‘refluxklachten’ genoemd.

Opgeblazen gevoel
Een andere klacht die vaak voorkomt, is een zogenaamd 'opgeblazen gevoel'. Na de maaltijd ontstaat er dan een gespannen gevoel in de maagstreek. Dit kan gepaard gaan met een drang tot het laten van winden. Een en ander is het gevolg van een gasophoping in het maagdarmkanaal.

Maagzweer
In ernstige gevallen kan het slijmvlies van de maag of twaalfvingerige darm zodanig geïrriteerd raken, dat er een beschadiging optreedt. Dit noemt men een maagzweer. Aanhoudende maagklachten kunnen op den duur leiden tot een maagzweer. Ook als de wand van de slokdarm wordt beschadigd kan een maagzweer ontstaan.

Hoe ontstaan maagklachten?

Maagklachten kunnen verschillende oorzaken hebben:

• verkeerde eetgewoonten (niet goed kauwen, te haastig of te veel eten)
• roken, alcohol, koffie, thee, te vet eten, pittige spijzen
• spanningen
• onregelmatig leven
• bacteriële besmetting (met name de Helicobacter Pylori)
• vertraagde maagwerking
• overgewicht
• geneesmiddelen (onder andere bepaalde pijnstillers)

Ook zwangere vrouwen hebben nogal eens last van brandend maagzuur, omdat de maag in de buikholte minder ruimte ter beschikking heeft. Dit heeft echter niets te maken met een verminderde functie van het maagslijmvlies en is dus niet iets om u zorgen over te maken.

Is het ernstig en wat kunt u verwachten?

Hoewel de klachten soms veel hinder veroorzaken, geven aspecifieke maagklachten vrijwel nooit blijvende schade voor de gezondheid. Nagenoeg alle mensen die met maagklachten de huisarts raadplegen, hebben na verloop van tijd geen last meer. De reden hiervoor is dat maagklachten meestal vanzelf overgaan. Wel kunnen maagklachten terugkeren.
In de spaarzame gevallen dat de klachten door een maag- of twaalfvingerige darmzweer worden veroorzaakt, bestaat er een kleine kans op complicaties.

Wanneer naar de huisarts?

Als u bij maagklachten bloed moet overgeven, zonder duidelijke reden afvalt of het gevoel heeft dat eten (en drinken) blijft steken doet u er verstandig aan uw huisarts te raadplegen.
Ook als u regelmatig maagklachten heeft of als de klachten langer aanhouden, kunt u het beste even langs uw huisarts gaan om te laten beoordelen of er reden is voor nader onderzoek.

Wat kunt u er zelf aan doen?

Het optreden van maagklachten kunt u ten dele voorkomen door bepaalde aanpassingen in uw leefstijl en eetgewoonten (zie ‘Algemene adviezen en voorzorgsmaatregelen’).

Algemene adviezen en voorzorgsmaatregelen

• Vermijd grote porties en zware of vette etenswaren, eet niet te snel en kauw het voedsel goed.
• Eet op gezette tijden en neem de tijd voor uw maaltijd.
• Drink niet te veel koffie, thee, alcohol of frisdrank met koolzuur.
• Wees terughoudend in het gebruik van knoflook, peulvruchten, uien, koolsoorten, chocolade en scherpe kruiden.
• Probeer te stoppen met roken.
• Probeer af te vallen als u overgewicht (obesitas) heeft.
• Probeer ernstige spanningen te vermijden en neem voldoende tijd voor ontspanning.
• Draag geen kleding die knelt in de taille.

Probeer uzelf aan te leren niet te snel te bukken, maar langzaam door de knieën te zakken. Daarmee verkleint u de kans dat het maagzuur in de slokdarm komt. Ook kan het hoofdeinde van het bed omhoog geplaatst worden (15-25cm). Een extra kussen onder het hoofd alleen is niet voldoende.

Bij een opgeblazen gevoel kunt u beter 'winden' niet inhouden; het laten van winden is juist goed om de spanning in de maagstreek te verminderen.

Medicijnen
Als de klachten blijven kan het nodig zijn om medicijnen te gebruiken. Zo is er een keuze uit maagzuurbindende en maagzuurremmende middelen.

Maagzuurbindende middelen
Deze zorgen ervoor dat het maagzuur geen kans krijgt op de maagwand in te werken. Ze kunnen het beste als drank worden ingenomen. Deze middelen kunt u gebruiken bij incidentele klachten.

Maagzuurremmende middelen
Deze verminderen de aanmaak van maagzuur waardoor de pijn vermindert. Deze middelen kunt u gebruiken als de klachten langere tijd aanhouden.

U kunt zelf naar uw apotheek gaan en u laten adviseren over welk middel voor u het beste lijkt. Gebruik ze echter niet langer dan twee weken achtereen zonder een arts te raadplegen, omdat aanhoudende klachten ook het gevolg zouden kunnen zijn van een ernstige aandoening. We raden u dan ook aan uw huisarts te bezoeken als de klachten na twee weken niet verminderd zijn.

In samenwerking met

Wouter Stenvers (auteur)
W. van Donselaar (consulent)
R. Burger (psycholoog)

Wetenschappelijke verantwoording

• NHG standaard maagklachten, Nederlands Huisartsen Genootschap, Utrecht