Overzicht van medicijnen bij maagklachten

Inleiding overzicht van medicijnen bij maagklachten

Er zijn drie groepen geneesmiddelen die gebruikt worden bij maagklachten, namelijk:

• Zuurbinders:
  antacida
• Maagzuurremmers:
  histamine 2- receptorantagonisten (H2-blokkers)
• Sterkere maagzuurremmers:
  protonpompremmers

Zuurbinders

Werking
Zuurbinders binden het maagzuur, waardoor de maaginhoud minder zuur wordt. Ze werken snel maar niet lang, doorgaans 2 tot 3 uur. De dranken en tabletten zijn samengesteld uit 1 of meer verschillende zuurbindende stoffen, namelijk:

• algeldraat
  Algeldraat (aluminiumoxidehydraat) werkt zuur-neutraliserend, maar ook verstoppend en wordt daarom meestal gecombineerd met een magnesiumzout
• magnesiumzout
  De magnesiumzouten werken ook zuur-neutraliserend, maar tevens laxerend. Laxerend houdt in dat de stoelgang goed blijft werken. De combinatie werkt bovendien sneller en langer
• calciumcarbonaat
  Calciumcarbonaat werkt ook sterk zuur-neutraliserend en verstoppend, maar heeft een zogenoemd rebound-effect. Dit effect houdt in dat de maag als reactie meer zuur aanmaakt
• natriumwaterstofcarbonaat
  Natriumwaterstofcarbonaat werkt ook neutraliserend, maar geeft veel gasvorming in de maag en bevat veel natrium en is daarmee minder geschikt voor mensen met een hoge bloeddruk
• alginezuur
  Alginezuur vormt een schuimlaagje op de maaginhoud. Dit werkt alleen beschermend bij klachten door terugvloed van maagzuur in de slokdarm (refluxklachten).

Toedieningsvorm
Zuurbinders in de vorm van een drank werken sneller en beter dan tabletten. Als men toch tabletten gebruikt, dan moeten deze goed fijngekauwd worden. Een drank met algeldraat en magnesiumoxide is een goede keus. Er zijn ook kauwtabletten met algeldraat en magnesiumoxide verkrijgbaar.

Dosering
10-15 ml suspensie of 1-2 kauwtabletten, 1 uur na elke maaltijd en voor het slapen gaan. Zuurbinders kunnen het beste 1 uur na de maaltijd worden ingenomen, omdat ze dan langer werken.

Bijwerkingen
Misselijkheid en braken kunnen voorkomen.

Wisselwerking met andere medicijnen
De drank of kauwtabletten kunnen het beste 2 tot 3 uur na andere medicijnen ingenomen worden. Bij gelijktijdige inname is het mogelijk dat deze andere medicijnen minder goed in het bloed worden opgenomen.

Niet te gebruiken bij
Algeldraat/magnesiumoxide drank en kauwtabletten mogen niet gebruikt worden bij een stoornis in de nierwerking.

Zwangerschap/Borstvoeding
Algeldraat/magnesiumoxide drank en kauwtabletten mogen volgens voorschrift gebruikt worden tijdens de zwangerschap en borstvoeding.

Maagzuurremmers

Werking
Histamine 2-receptorantagonisten (H2-blokkers) remmen de aanmaak van zuur in de maag. Deze middelen werken langer dan zuurbinders: ongeveer 8 tot 12 uur. Hierdoor zijn ze effectiever en een volgende stap in de behandeling van maagklachten. Door deze lange werking zijn ze ook goed werkzaam bij klachten die ’s nachts optreden. Men kan de tabletten het beste na het avondeten of voor het slapen innemen. De werking van de verschillende H2-blokkers is vrijwel gelijk.

Toedieningsvorm
H2-blokkers zijn beschikbaar in verschillende tabletvormen waaronder bruistabletten en tabletten die op de tong 'smelten'.

Dosering
De H2-blokkers kunnen 1 of 2 x daags ingenomen. De voorgeschreven sterkte van de preparaten is afhankelijk van de aandoening en de ernst van de klachten en kan variëren.

Bijwerkingen
Hoofdpijn, duizeligheid en maagdarmstoornissen kunnen voorkomen. Als men stopt met innemen van de H2-blokkers kan men weer last krijgen van maagzuur (rebound effect). Meestal verdwijnt dit na ongeveer 1 week. Om deze periode te overbruggen, kunt u een zuurbinder (bijvoorbeeld Antagel®) gebruiken. Als u een hoge dosering H2-blokkers gebruikt, kunt u deze dosis eerst halveren en vervolgens verder afbouwen.

Wisselwerking met andere medicijnen
Als ook andere medicijnen worden gebruikt, kan vooral cimetidine de werking van deze medicijnen veranderen. Overleg hierover met uw arts. Door verandering van de zuurgraad van de maag kunnen bepaalde medicijnen tegen schimmelinfecties en bacteriële infecties minder goed in het bloed worden opgenomen.

Niet te gebruiken bij:
H2-blokkers mogen niet gebruikt worden bij de stofwisselingsstoornis porfyrie. Bij nierfunctiestoornissen moet de dosering aangepast worden.

Zwangerschap/Borstvoeding
Over het gebruik van H2-blokkers tijdens de zwangerschap zijn niet voldoende gegevens bekend. Vooral in de eerste 3 maanden van de zwangerschap wordt het gebruik om deze reden ontraden. H2-blokkers gaan over in de moedermelk; daarom kan beter geen borstvoeding gegeven worden.

Sterkere maagzuurremmers

Werking
Protonpompremmers remmen de zuurproductie in de maag veel krachtiger dan de H2-blokkers. Vooral bij mensen waarbij de terugvloed van maagzuur in de slokdarm (reflux) de oorzaak is van hun klachten, zijn deze sterkere maagzuurremmers zeer werkzaam gebleken. Protonpompremmers werken snel en lang, ongeveer 24 uur. De werking van de verschillende protonpompremmers is vrijwel gelijk.

Toedieningsvorm
Protonpompremmers zijn beschikbaar in capsules en tabletten. Deze moeten in hun geheel ingenomen worden.

Dosering
Protonpompremmers worden doorgaans 1 x daags ingenomen. De sterkte is afhankelijk van de aandoening en de ernst van de klachten.

Bijwerkingen
Hoofdpijn en maagdarmstoornissen kunnen voorkomen. Als men stopt met innemen van protonpompremmers kan men weer last krijgen van veel zuur. Dit gaat na ongeveer 2 tot 3 weken over. Om deze periode te overbruggen, kunt u een zuurbinder gebruiken. Als u een hoge dosering protonpompremmer gebruikt, kunt u deze dosis eerst halveren en vervolgens verder afbouwen.

Wisselwerking met andere medicijnen
Als ook andere medicijnen worden gebruikt die door de lever worden afgebroken, zoals o.a. middelen tegen epilepsie (fenytoïne), kan de dosering hiervan aangepast moeten worden. Door verandering van de zuurgraad van de maag kunnen bepaalde medicijnen tegen schimmelinfecties en bacteriële infecties minder goed in het bloed worden opgenomen.

Niet te gebruiken bij:
Bij functiestoornissen van de lever kan de hoeveelheid protonpompremmer in het bloed toenemen, omdat de afbraak in de lever vertraagd is. Hierdoor kan een verlaging van de dosering nodig zijn.

Zwangerschap/Borstvoeding
Over het gebruik van protonpompremmers tijdens de zwangerschap zijn niet voldoende gegevens bekend. Hierdoor is het gebruik bij zwangerschap vooralsnog af te raden. Ook over het gebruik tijdens het geven borstvoeding zijn niet voldoende gegevens bekend en is ook dan het gebruik af te raden.

In samenwerking met

Drs. A.C. Bohte-Otten (auteur)
Drs. L.J.M.L. Hameter-Kersbergen (consulent)
Dr. G.J.B. Hurenkamp (consulent)
Dr. P. Fockens (consulent)

Wetenschappelijke verantwoording

1. Farmacotherapeutisch Kompas 2002 uitgave van Commissie Farmaceutische Hulp van het College Voor Zorgverzekeringen, Amstelveen 2002; A.C. van Loenen.
2. Commentaren Medicatiebewaking, Pharmacom Medicom 2002, uitgave Health Base, Houten; J.J. de Gier.
3. Standaarden voor zelfzorg, uitgave WINAp (Wetenschappelijk Instituut Nederlandse Apothekers), 1999; A.C.A.M. Lelie-van der Zande.