Zuurbranden

Wat zijn zuurbranden?

Zuurbranden, brandend maagzuur of pyrosis is een pijnlijk, branderig of warm gevoel achter uw borstbeen. Dit gevoel heeft vaak de neiging om te stijgen in de richting van de keel.  De oorzaak is meestal een niet goed afsluitende overgang van de slokdarm naar de maag, waardoor maagzuur vanuit de maag in de slokdarm kan komen.

Soms is sprake van een combinatie van het bovenstaande met een middenrifsbreukje. Zuurbranden is een zeer vaak voorkomende klacht waar één op de drie Nederlanders wel eens last van heeft.

Symptomen zuurbranden

De meest herkenbare klacht van zuurbranden is het pijnlijke, branderige of warme gevoel achter het borstbeen. Dit kan soms gepaard gaan met:

• voedselpassagestoornissen
• nachtelijke hoestbuien
• verhoogde speekselproductie
• opboeren
• het terug omhoog komen van voedsel - met name na de maaltijd

Over opboeren kunt u eventueel meer lezen in de dokterdokter.nl informatiefolder 'Opboeren'.

Hoe ontstaan zuurbranden?

De meest voorkomende oorzaken van zuurbranden zijn:

• het niet goed functioneren van de sluitspier tussen de slokdarm en de maag, al dan niet in combinatie met een middenrifsbreukje. Hierdoor kan er zure maaginhoud terugvloeien in de slokdarm, wat voor de pijn zorgt en soms zelfs tot beschadiging van het slokdarmslijmvlies kan leiden
• het eten of drinken van prikkelende stoffen zoals bijvoorbeeld alcohol, koffie en scherpe kruiden
• stress of spanningen
• overgewicht

Is het ernstig en wat kunt u verwachten?

Zuurbranden als gevolg van een niet goed werkende sluitspier tussen slokdarm en maag is over het algemeen niet ernstig.

Het kan vaak goed worden voorkomen door het aanpassen van de eetgewoonten, en door het navolgen van een aantal eenvoudige leefregels. Zo nodig kan zuurbranden met behulp van medicijnen worden behandeld. Slechts af en toe kan zuurbranden leiden tot een blijvende beschadiging van de slokdarm.

Als zuurbranden voorkomt in combinatie met meerdere bovenbuikklachten, zoals bijvoorbeeld misselijkheid, overgeven of lokale buikpijn, dan kan dit een aanwijzing zijn voor een onderliggende oorzaak zoals bijvoorbeeld een maagzweer. In dat geval is het verstandig om een afspraak bij de huisartsenpraktijk te maken.

Wanneer naar de huisarts?

Zuurbranden verdwijnt meestal na het drinken van melk, gebruik van zuiveringszout of (zelfzorg)geneesmiddelen. Als de klachten vaak terugkomen, is het verstandig om een arts te raadplegen.

Er is een aantal kenmerken waarbij het verstandig is om direct contact op te nemen met de huisarts:

• pijn achter het borstbeen die uitstraalt naar de armen en/of de kaak en die (soms) toeneemt bij inspanning
• wanneer u het gevoel heeft dat het eten blijft steken in de slokdarm
• bij fors gewichtsverlies in korte tijd (enkele weken)
• bij pijn in de bovenbuik in combinatie met bloedbraken
• bij de aanwezigheid van zwarte ontlasting

Wat kunt u er zelf aan doen?

Zoals gezegd verdwijnt zuurbranden meestal na het drinken van melk, gebruik van zuiveringszout of (zelfzorg)geneesmiddelen.

De (zelfzorg)geneesmiddelen zijn in twee groepen onder te verdelen:

• Maagzuurbinders
  Deze zijn vrij verkrijgbaar in de vorm van poeders, dranken of kauwtabletten (calcium- natrium- of magnesiumcarbonaat; magnesium- of aluminiumhydroxide)
• Maagzuurremmers
  Deze zijn verkrijgbaar op recept in de vorm van tabletten. Deze middelen worden behalve bij zuurbranden ook gebruikt bij maagwandontstekingen en bij maag- of twaalfvingerige darm-zweren

Algemene voorzorgsmaatregelen en adviezen

Goede eetgewoonten en het vermijden van stress helpen zuurbranden te voorkomen. Ook is het belangrijk dat u geen overgewicht heeft. Hierover leest u meer in de dokterdokter.nl informatiefolder 'Overgewicht'.

Heeft u snel last van zuurbranden, vermijd dan zo veel mogelijk het gebruik van alcohol, koffie, scherpe kruiden en tabak. Eet op regelmatige tijden en vooral niet te veel en te vet. Het is verstandig om niet vlak voor het slapen gaan te eten, omdat in liggende houding het eten sneller terugvloeit naar de slokdarm.

Wanneer zuurbranden met name 's nachts voorkomt, kan het helpen om het hoofdeinde van het bed wat omhoog te zetten. De zwaartekracht houdt dan het maagzuur in de maag en voorkomt terugstromen naar de slokdarm.

Mochten bovenstaande maatregelen niet helpen, dan is het raadzaam om contact op te nemen met uw huisarts.

In samenwerking met

Drs. P.A.J. Meulenbroek (auteur)
Dr. P. Fockens (consulent)
Dr. R. Breumelhof (consulent)

Wetenschappelijke verantwoording

• Van de Lisdonk EH, Van den Bosch WJHM, Huygen FJA, Lagro-Jansen ALM. Ziekten in de huisartspraktijk. Utrecht: Wetenschappelijke uitgeverij Bunge, 1999. P210-15
• Commissie Aanvullende Diagnostiek. Diagnostisch Kompas 1999/2000. Amstelveen: College voor Zorgverzekeringen, 1999. P355
• Rosmalen CFH, Thomas S, Van der Laan JR, Van Lennep MJ, Vink R. Farmacotherapie voor de huisarts. Utrecht: Nederlands Huisartsen Genootschap, 1996. P163-72
• Streefkerk JG, Verheij ThJM (red). Kleine kwalen in de huisartspraktijk. Utrecht: Wetenschappelijke uitgeverij Bunge, 1997. P253-55
• Commissie farmaceutische hulp. Farmacotherapeutisch Kompas 2002. Amstelveen: College voor zorgverzekeringen. P424-30
• Nederlands Huisartsen Genoortschap. NHG-Standaard: Maagklachten.
• Neprofarm, de Nederlandse Vereniging van Farmaceutische Industrie van Zelfzorgmiddelen en Gezondheidsproducten 2002. Zelfzorg, gezondheid op eigen kracht. P84-91.