Impotentie

Wat is impotentie?

Impotentie houdt in dat een man tijdens seksuele opwinding geen of geen voldoende erectie krijgt waardoor geslachtsgemeenschap niet mogelijk is. Impotentie is een probleem dat op elke leeftijd kan voorkomen, maar de kans wordt groter bij het ouder worden. Van de mannen van 65 jaar of ouder heeft een kwart te maken met impotentie. Impotentie staat dus geheel los van het 'minder zin in vrijen', ofwel libidoverlies genoemd.

Symptomen impotentie?

Elke man maakt wel eens mee dat hij geen goede erectie krijgt tijdens het vrijen en dat is normaal. Pas wanneer sprake is van een blijvend probleem, of een steeds terugkerend probleem, is er echt sprake van impotentie.

Er worden verschillende vormen van impotentie onderscheiden:

• totale impotentie
  wil zeggen dat er nooit een erectie is, dus ook niet tijdens masturbatie of bij het slapen en wakker worden (de zogenaamde nachtelijke- of ochtenderecties)
• situatieve impotentie
  houdt in dat er alleen geen erectie is bij het vrijen maar bijvoorbeeld wel tijdens het masturberen. Het wel of niet krijgen van een erectie hangt dus af van de situatie
• partiële impotentie
  betekent dat er wel een erectie is maar dat deze niet hard genoeg is om geslachtsgemeenschap mee te hebben
• primaire impotentie
  wil zeggen dat een man nooit een erectie heeft gehad
• secundaire impotentie
  hierbij zijn er wel goede erecties geweest, maar nu niet meer

Hoe ontstaat impotentie?

Erectiestoornissen kunnen veel oorzaken hebben. Bij ongeveer eenderde van de mannen met impotentie is er een lichamelijke oorzaak.

Bij een zelfde aantal mannen is sprake van een psychisch probleem of een relatieprobleem.

De derde groep bestaat uit mannen waarbij zowel lichamelijke als psychische of relationele problemen een rol spelen.

Als mannen spontane erecties krijgen, tijdens bijvoorbeeld een erotische film, of 's nachts of 's ochtends met een erectie wakker worden, is bijna altijd sprake van relationele of psychogene impotentie.

Lichamelijke problemen
Erectiestoornissen kunnen een eerste uiting zijn van een lichamelijke aandoening.

• suikerziekte en aderverkalking presenteren zich vaak op deze manier
• bijwerkingen van medicijnen, zoals middelen tegen hoge bloeddruk en tegen depressie, kunnen een oorzaak zijn van erectiestoornissen
• roken heeft een negatieve invloed op erecties

Wanneer sprake is van totale impotentie, dat wil zeggen dat u nooit een erectie krijgt, is de kans groot dat de oorzaak lichamelijk is.

Psychische problemen
Hoewel een erectie een puur lichamelijk gebeuren lijkt te zijn, is het sterk afhankelijk van hoe u zich voelt.

Elke man maakt bijvoorbeeld wel eens mee dat hij geen erectie krijgt op een moment dat hij dat wel wil. Mannen vinden dat vaak heel erg en zijn bang dat het nog een keer zal gebeuren.
Alleen die gedachte al kan er toe leiden, dat er de volgende keer inderdaad geen goede erectie komt. Op deze manier ontstaat dan snel een neerwaartse spiraal.

Ook problemen op maatschappelijk gebied kunnen dit als gevolg hebben. Mannen die iets vervelends doormaken, bijvoorbeeld ontslagen zijn of die zich op een andere manier onterecht bejegend voelen, kunnen erectieproblemen ontwikkelen.

Bij jonge mannen speelt te weinig kennis, schaamte of onhandigheid bij het vrijen nog wel eens een rol. Negatieve (seksuele) ervaringen in het verleden, bijvoorbeeld incest, leiden vaak tot erectieproblemen.

Wanneer bij u sprake is van situatieve impotentie, dat wil zeggen dat u alleen tijdens het vrijen geen erectie kunt krijgen, ligt er waarschijnlijk een psychische of relationele oorzaak aan ten grondslag.

Relatieproblemen
Uw relatie heeft veel invloed op uw zin in seks en op uw mogelijkheden een goede erectie te krijgen. In een vaste relatie kunnen verveling en kleine irritaties hun stempel drukken op het seksleven. Deze kans is het grootst binnen relaties waarin weinig met elkaar gesproken wordt over de beleving van de seksualiteit.

Mannen en vrouwen hebben meestal verschillende verwachtingen en gevoelens bij seksualiteit. Het is belangrijk dit van elkaar te weten zodat beiden ervan kunnen genieten en maximaal opgewonden kunnen raken.
Gebrek aan kennis over de normale gang van zaken tijdens seks, kan eveneens leiden tot erectieproblemen.

Bij mannen gaat seksualiteit nogal eens gepaard met prestatiedrang. Ze willen hun vrouw graag laten genieten en klaarkomen, het liefst tijdens de geslachtsgemeenschap. Wanneer zij weten dat de meeste vrouwen juist niet klaarkomen tijdens de geslachtsgemeenschap maar door andere seksuele stimulatie, kan dit de druk wegnemen.

Bij buitenechtelijke relaties kunnen ook erectieproblemen ontstaan, meestal als gevolg van schuldgevoelens.

Tenslotte hebben een aantal kersverse vaders weleens moeite een goede erectie te krijgen. Dit kan veroorzaakt worden door de enorme veranderingen in de gezinssituatie en de vermoeidheid, maar ook doordat ze moeite hebben om de vagina van hun vrouw, na het zien van de bevalling, weer als iets seksueels gaan zien. In de meeste gevallen duurt dit overigens hooguit een aantal maanden.

Wanneer bij u sprake is van situatieve impotentie, dat wil zeggen dat u alleen tijdens het vrijen geen erectie kunt krijgen, ligt er waar schijnlijk een psychische of relationele oorzaak aan ten grondslag.

Is het ernstig en wat kunt u verwachten?

De ernst van de impotentie is afhankelijk van de oorzaak. Over het algemeen is tegenwoordig voor elke vorm van impotentie wel een behandeling beschikbaar. Dit kan variëren van gesprekken met uw partner, de huisarts of een seksuoloog tot een medicinale of operatieve behandeling.

Wanneer naar de huisarts?

Wanneer u last heeft van erectieproblemen die langer blijven bestaan, is het verstandig een afspraak te maken bij uw huisarts.
Samen kunt u nagaan wat de oorzaak zou kunnen zijn en welke behandeling daar het best bij zou kunnen passen.

Wat kunt u er zelf aan doen?

Veel erectieproblemen worden veroorzaakt door psychische of relationele factoren. Wanneer u vermoedt dat dit bij u ook de oorzaak is, is het belangrijk dit met uw partner te bespreken.

Het loont vaak de moeite om hierover met uw partner te praten. Dit kan eventueel in overleg met uw huisarts.

Als u en uw partner niet zo goed over seks kunnen praten, kunt u misschien samen deze tekst eens doorlezen. Door te praten over uw verwachtingen, gevoelens en doelen van seksualiteit, leert u elkaar beter aanvoelen en begrijpen.
Dit kan een verdieping en verbetering van uw seksualiteit betekenen.

Algemene adviezen en voorzorgsmaatregelen

Probeer in uw relatie te blijven praten over seksualiteit.

In samenwerking met

Drs. A.A.H.H. Liedtke - van Eijck (auteur)
Drs. H.W.J. Verblackt (consulent)
Dr. H.F.M. Karthaus (consulent)
Drs. I. Hoekstra (consulent)

Wetenschappelijke verantwoording

• Boer J de, Derom F, Goris RJA et al, red. Leerboek chirurgie. 4e herziene druk. Houten/Zaventum: Bohn Stafleu Van Loghum, 1993.
• Slob K, Meulenbelt A, Frenken J. Facetten van seksualiteit. Een inleiding tot de seksuologie. 3e herziene druk. Houten/Zaventum: Bohn Stafleu Van Loghum, 1990.
• Stearn M. Sex. Embarrassing problems.
• Pepplinkhuizen L, Verhoeven WMA, Does E van der et al, red. Het psychiatrisch formularium, een praktische leidraad. 4e editie. Rotterdam: Erasmus publishing, 1998.
• Waldinger MD. Seksuele bijwerkingen van antidepressiva. Ned Tijdschr Geneeskd 1999;143(37):1853-7.
• Meuleman EJH, Berkel JTH van, Rabsztyn P et al. Sildenafil (Viagra) voor de behandeling van erectiestoornissen. Ned Tijdschr Geneeskd 1998;142(43):2337-41.
• Moors JPC. Mannen met erectiezwakte. Tijdschrift voor huisartsgeneeskunde 1998;15(9):459-63.