Wanneer is de eerste menstruatie, is een onregelmatige cyclus gevaarlijk en kun je zwanger worden voordat je ongesteld bent geweest?

De eerste keer ongesteld worden brengt een hoop vragen met zich mee. Wanneer is een onregelmatige cyclus gevaarlijk en kun je te veel bloed verliezen? 9 veel gestelde vragen over de menstruatie in de puberteit.

1) Wat is menstruatie?
Menstruatie is bloedverlies uit je baarmoeder, als gevolg van het afstoten van baarmoederslijmvlies. Elke maand bereidt je lichaam zich voor op een eventuele zwangerschap. De baarmoeder neemt dan een nieuwe eicel op, en de wand van je baarmoeder wordt dikker. Word je niet zwanger, dan wordt je twee weken na de eisprong (ovulatie) ongesteld. Je lichaam stoot de overbodige laagjes van de baarmoederwand af, samen met wat bloed, lichaamsvloeistof en de onbevruchte eicel. Dat gebeurt steeds volgens een cyclus. De duur hiervan kan variëren van 20 tot 40 dagen.

2) Wanneer word je voor de eerste keer ongesteld?
Bij 95% van de meisjes gebeurt dat in de periode tussen 11 en 15 jaar. Maar al op je 9de kun je voor het eerst ongesteld worden. De eerste bloeding is meestal niet meteen heel heftig. Vaak heb je eerst een paar maanden last van een lichte roodbruine afscheiding uit je vagina (spotting). Dat wijst erop dat het groeiproces op gang is gekomen. Pas daarna ben je geslachtsrijp en volgt de zogeheten "menarche", de eerste échte menstruatie.

3) Kun je ongeveer voorspellen wanneer dat zal zijn?
Vaak wordt je pas ongesteld nadat je borsten beginnen te groeien, nadat je een groeispurt hebt gehad, je heupen verbreed zijn en je schaamhaar hebt gekregen. Verder is de leeftijd waarop je voor het eerst ongesteld wordt, voor een groot deel erfelijk bepaald. Normaal gesproken valt je eerste menstruatie voor je 15e verjaardag. Soms laat het langer op zich wachten. Maak je je zorgen, dan kun je het beste een afspraak maken met je huisarts.

4) Klopt het dat je na je eerste menstruatie nauwelijks meer groeit?
Ja, de grootste groei is dan meestal wel achter de rug. Na de menarche groeien meisjes gemiddeld nog 6 centimeter.

5) Kan ik het beste maandverband gebruiken of tampons?
Kies wat je het prettigst vindt. Maandverband heeft het nadeel dat je er minder gemakkelijk mee kunt sporten. Bij tampons kan het probleem zijn dat het inbrengen ervan de nodige oefening vergt. Ook het inbrengen en verwijderen kan pijnlijk zijn, omdat de spieren van je vagina vaak nog strak gespannen zijn en je nog weinig bloed verliest.

6) Is de menstruatie vanaf het begin regelmatig?
Nee, beslist niet. Zeker de eerste jaren kan de cyclus heel onregelmatig zijn. Soms blijft de menstruatie zelfs een paar maanden uit. Vanaf je 20e wordt je menstruatiepatroon min of meer regelmatig, met een gemiddelde cyclus van 28 dagen.

7) Hoe komt het dat je menstruatie in het begin zo onregelmatig is?
Dit komt meestal doordat je lichaam zich nog moet instellen op de hormonale veranderingen in je lichaam. Maar er kunnen ook andere dingen aan de hand zijn. Oorzaken kunnen zijn: een laag lichaamsgewicht, spanningen, medicijn- of pilgebruik en intensief sporten. Ook een SOA kan onregelmatig bloedverlies met zich meebrengen.

8) Kan een onregelmatige cyclus gevaarlijk zijn?
Meestal niet. Maar vanwege de onvoorspelbaarheid kan het wel vervelend zijn. In sommige gevallen moet je oppassen. Blijft je ongesteldheid lang uit, dan zou je misschien zwanger kunnen zijn. Ook kan het zijn dat je te extreem afvalt, of misschien heb je een geslachtsziekte opgelopen. Ga naar de dokter als je menstruatie lang uitblijft en je denkt dat een van bovenstaande oorzaken een rol zou kunnen spelen.

9) Kun je zwanger worden als je nog niet ongesteld bent geweest?
Ja, dat kan. De menstruatie vindt plaats aan het einde van de cyclus. Of je eerste cyclus begonnen is, weet je niet. Je kunt dus al geslachtsrijp zijn zonder dat je het weet. Trouwens: ook als je seks hebt tijdens je menstruatie kun je zwanger worden.

Auteur: Ton Bakker
Bronnen: Medisch A-Z, WebMD, JM ouders

---

Trefwoorden van dit artikel: SOA - Vruchtbaarheid - Menstruatie - Puberteit

---