Winderigheid

Gerelateerde producten
(advertentie):

Hoe ontstaat het?

Bij het benoemen van de oorzaken van winderigheid moet onderscheid gemaakt worden tussen de normale winderigheid en overmatige winderigheid. Normale winderigheid ontstaat ten gevolge van normale verteringsprocessen in het maagdarmkanaal. Overmatige winderigheid kent naast het verteringsproces nog tal van andere oorzaken.

Normale winderigheid
Normaliter laten mensen gemiddeld 14-25 winden per dag. Het gas dat daarbij geloosd wordt, is afkomstig uit het spijsverteringskanaal. Na een maaltijd ontstaat in het spijsverteringskanaal ongeveer 15 liter lucht. Het grootste gedeelte daarvan wordt opgenomen in het bloed en later via de longen verwerkt. Een heel klein gedeelte blijft aanwezig in de darmen en verlaat als winden het lichaam.

Overmatige winderigheid
Door een aantal factoren kan de hoeveelheid lucht in de darmen toenemen. Dit kan leiden tot hinderlijke, overmatige winderigheid.

Bekende factoren die kunnen leiden tot overmatige winderigheid zijn:

overmatig inslikken van lucht (aerofagie);

gebruik van bepaalde voedingsmiddelen;

onevenwichtig voedingspatroon

verstopping (obstipatie);

prikkelbare darmsyndroom;

tekort aan enzymen (lactasedeficientie);

chronische darmaandoening (Ziekte van Crohn);

darmoperaties in het verleden;

angst en stress;

recente bevalling;

ouder worden;

medicijngebruik.

Aerofagie
Aerofagie betekent letterlijk ‘lucht inslikken’. Omdat iedereen wel vaker wat lucht inslikt en dit een normaal proces is, wordt met de term aerofagie eigenlijk het overmatig inslikken van lucht genoemd. Er zijn verschillende factoren die leiden tot dit overmatig inslikken van lucht:

kauwen op kauwgom;

kauwen op het uiteinde van een pen;

roken (sigaren, sigaretten en met name een pijp;

drinken door een rietje;

hete vloeistof (koffie, thee, soep) opslurpen;

gewoonte.

Overmatig inslikken van lucht als gewoonte ontstaat ook wel na een maagaandoening. Mensen die last hebben van zuurbranden of een andere pijnlijke aandoening, kunnen de klachten verminderen door lucht in te slikken. Wanneer de aandoening weer verdwenen is, blijft het inslikken van lucht (meestal onbewust) een gewoonte.

Gebruik van bepaalde voedingsmiddelen
Er zijn veel voedingsmiddelen die leiden tot een vergrote hoeveelheid gas in het maagdarmkanaal. Bekende voorbeelden zijn:

Koolzuurhoudende dranken;
Het koolzuurgas wordt niet verteerd en verlaat het lichaam weer. - Bonen en uien;
Hier zitten suikers in die in de dunne darm niet verteerd kunnen worden. Ze komen dus onverteerd terecht in de dikke darm. De bacteriën in de dikke darm vergisten deze suikers en daarbij wordt gas gevormd.

Appels;
Een appel bevat 20% lucht.

Vers brood, slagroom, bavarois, opgeklopt eiwit;
Deze producten bevatten veel lucht.

‘Light’ producten;
‘Light’ producten zijn vaak gezoet met sorbitol en/of fructose. Deze zoetstoffen worden in de dunne darm niet afgebroken en komen onverteerd terecht in de dikke darm. Daar bevinden zich bacteriën die het sorbitol en fructose vergisten, hierbij komt gas vrij.

Koolsoorten.
Bij de vertering van koolsoorten (bijvoorbeeld witte kool, rode kool, bloemkool, broccoli, Chinese kool, groene kool, savooienkool en spruitjes) wordt veel gas gevormd.

Eetgewoontes
Bepaalde eetgewoontes kunnen leiden tot overmatig winderigheid:

Slecht kauwen;
Met de grote stukken voedsel die worden doorgeslikt, komt veel lucht mee. Kleinere stukken die goed gekauwd zijn, zijn compacter en bevatten minder lucht.

Gulzig eten;
Gulzig eten leidt vrijwel altijd tot het overmatig inslikken van lucht.

Eenzijdig eten;
Een onevenwichtig voedingspatroon dat overmatig veel koolhydraten bevat, leidt tot overmatige gasvorming. De koolhydr aten worden niet allemaal in de dunne darm verteerd en komen voor een deel onverteerd in de dikke darm terecht. Daar worden de koolhydraten door bacteriën vergist en daarbij wordt gas gevormd.

Verstopping (obstipatie)
Wanneer u last heeft van obstipatie, bevinden zich brokken ontlasting in de darm. Gas dat in de darm zit, zit als het ware gevangen achter deze ontlasting en kan niet gelijkmatig ontsnappen. Het gas hoopt zich op en oefent steeds meer druk uit. Op een bepaald moment is deze druk zo hoog, dat het gas kan ontsnappen. Het gas wordt dan met grote kracht uitgestoten, als een – vaak duidelijk hoorbare - wind

Prikkelbare darm
Het prikkelbare darmsyndroom is een vervelende maar onschuldige aandoening die regelmatig voorkomt. Het kan leiden tot overmatige winderigheid. Overige klachten die kunnen voorkomen bij een prikkelbare darm zijn:

Een opgeblazen gevoel in de buik of het gevoel dat de buik opgezet is;

Een vaak wisselend ontlastingspatroon

Abnormale vorm van de ontlasting (harde keutels, zacht of waterig);

Veranderde ontlastingpassage (abnormaal persen, loze aandrang of het gevoel van dat er nog iets achter gebleven is na de ontlasting);

Slijm zonder bloed bij de ontlasting;

Veel gasvorming;

Bij drukken op de buik een pijnlijke en gevoelige dikke darm.

U leest meer over prikkelbare darmen in dokterdokter.nl-folder ‘Prikkelbare darm’.

Tekort aan enzymen (lactasedeficientie)
In sommige gevallen wordt overmatige winderigheid veroorzaakt door het tekort aan het enzym lactase. Een enzym is een eiwit dat in het lichaam een chemische reactie laat plaatsvinden. Het enzym lactase is verantwoordelijk voor de splitsing van melksuiker (lactose) zodat dit verder verteerd kunnen worden. Lactose is aanwezig in alle zuivelproducten (met uitzondering van kaas, yoghurt en boter) aanwezig.

Bij mensen die geen of te weinig lactase hebben, wordt lactose uit deze producten dus niet gesplist en kan niet verder verteerd worden. Het lactose komt onverteerd in de dikke darm terecht en worden vergist door de daar aanwezige bacteriën. Hierbij wordt veel gas gevormd dat het lichaam met name als winden verlaat.

Ongeveer vijf procent van de Nederlanders heeft een lactasedeficientie. Onder de allochtone bevolking (met name mensen uit Suriname, de Nederlandse Antillen, het Midden-Oosten, Azië en Suriname) ligt dit percentage vele malen hoger.

Chronische darmaandoening (Ziekte van Crohn)
Bij chronische darmaandoeningen zoals de ziekte van Crohn, kan overmatige winderigheid voorkomen. Deze klacht staat echter nooit op de voorgrond. Wanneer uw enige klacht winderigheid is, heeft u dus niet de ziekte van Crohn.

Darmoperaties in het verleden
Wanneer u in het verleden een darmoperatie heeft ondergaan, kunt u meer last hebben van winderigheid. Dit wordt veroorzaakt doordat na een operatie waarbij een deel van de dunne darm is verwijderd, de tijd dat voedsel in het spijsverteringskanaal aanwezig is, verkort is. Koolhydraten kunnen daardoor iets minder goed verteerd worden. Deze voedingsstoffen komen in de dikke darm terecht en worden daar vergist door bacteriën. Hierbij komt gas vrij.

Angst en stress
Angst- en spanningsklachten hebben vaak tot gevolg dat u onbewust wat meer lucht inslikt doordat u sneller gaat ademen.

Recente bevalling
Wanneer u pas bent bevallen, kunt u wat meer last hebben van winderigheid. Met name het inhouden van winden is moeilijk. Dit komt doordat tijdens de bevalling de spieren en zenuwen in de anus zijn opgerekt. Oefeningen op de bekkenbodemspieren te trainen, kunnen de spieren verstevigen waardoor de klachten verdwijnen. Soms worden tijdens de bevalling de zenuwen rondom de anus beschadigd. U kunt dan winden moeilijk ophouden. Met name in sociale situaties is dit zeer hinderlijk. Een operatie kan dit probleem vaak verminderen of wegnemen.

Ouder worden
Wanneer mensen ouder worden, verlopen de processen in het lichaam minder efficiënt Zo worden er onder andere minder spijsverteringssappen geproduceerd. Voedingsmiddelen worden minder goed verteerd. Dit leidt ertoe dat er meer onverteerde koolhydraten in de dikke darm terechtkomen. Deze koolhydraten worden vergist door bacteriën in de darm en daarbij komt gas vrij.

Door het ouder worden komt het ook vaak voor dat de sluitspieren wat slapper worden, waardoor de winden moeilijker kunnen worden opgehouden.

Medicijngebruik
Een aantal geneesmiddelen kan winderigheid als bijwerking hebben. De bekendste zijn:

Lactulose;
Dit is een geneesmiddel dat wordt gegeven bij verstopping. Lactulose is een onverteerbaar koolhydraat dat voor een deel in de dikke darm wordt vergist en waarbij gas ontstaat

Ascarbose.
Dit middel in tabletvorm wordt gebruikt bij suikerziekte en bevat eveneens een grote hoeveelheid onverteerbaar koolhydraat.