Als je een geliefde verliest, doorloop je een rouwproces. Daar bestaat geen handleiding voor, maar het is wel goed om te begrijpen wat je doormaakt en hoe je voorkomt dat je vastloopt in je rouw.

Verdriet en rouw om een geliefd persoon kunnen zulke ernstige vormen aannemen dat je er lichamelijke of psychische klachten van kunt krijgen. Dat gebeurt bij 1 op de 3 mensen die een groot verlies meemaken. Uit onderzoek blijkt dat mensen er soms zelfs zó ziek van kunnen worden, dat ze er aan overlijden. Mensen in rouw kunnen te maken krijgen met slaapproblemen, vermoeidheid, gewichtsverlies, depressieve gevoelens, hoge bloeddruk, stress, een verminderde weerstand en hartproblemen. Toch komen volgens bijzonder hoogleraar Maggie Stroebe bijna alle mensen er uiteindelijk weer bovenop na een ernstig verlies.

Verwerking van het verlies
Stroebe bekleedt de leerstoel Verliesverwerking aan de Universiteit van Utrecht. Een ideale vorm van verliesverwerking is er niet, zegt Stroebe, omdat te veel persoonlijke factoren een rol spelen. Er bestaat ook niet zoiets als een ideaal tijdpad voor een rouwproces. Hoe groter de liefde voor de verloren persoon was, hoe intenser en langduriger het verdriet. Het karakter van de rouwende persoon speelt bij de verwerking van het verlies een belangrijke rol, maar dat geldt ook voor de sociale omgeving van de nabestaande.

Adviezen
Er zijn manieren om te leren leven met een groot verlies. Zo formuleerde de Amerikaan William Worden begin jaren 90 een veelgebruikt advies. Hij zegt dat rouw moet bestaan uit 4 door elkaar lopende ‘taken’: het proberen te aanvaarden van het verlies, het accepteren en benoemen van de pijn die het met zich meebrengt, zich proberen in te stellen op de veranderingen na de dood van de geliefde, en het opnieuw oppakken van de draad van het leven.

Rouw: aandacht voor verlies en herstel
Maggie Stroebe en onderzoeker Henk Schut hebben een soortgelijk advies opgesteld. Zij zeggen dat de juiste manier van rouwen bestaat uit 2 vormen: rouw die aandacht geeft aan het verlies en rouw die is gericht op herstel. De rouwende persoon moet trachten het verlies te erkennen en het verdriet een kans te geven. Daarnaast moet hij ook proberen zo nu en dan afstand te nemen van het verlies, zoeken naar afleidingen en het leven aanpassen aan de nieuwe situatie.

Verdriet en afleiding
Beide vormen van rouw zijn even belangrijk. Wie zich verliest in het verdriet, put zichzelf uit en krijgt depressieve gevoelens. Is er daarentegen alleen maar aandacht voor afleidingen, dan wordt het verdriet ontkend. Ook dat kan later weer leiden tot nieuwe problemen.

Mannen en vrouwen
Mannen en vrouwen rouwen niet op dezelfde manier. De meeste mannen hebben moeite om hun dagelijks leven weer op te pakken, vrouwen hebben vaak grote moeite met verwerken van het verlies. Maggie Stroebe zegt dat beide manieren van rouw belangrijk zijn en de ruimte moeten krijgen.

Herken de signalen
Het verwerken van ernstig verlies is zo zwaar, dat de steun van familie en vrienden onontbeerlijk is. Zij kunnen er op toezien dat in het rouwproces aandacht is voor zowel verdriet als herstel. Het ontkennen van de nieuwe situatie na het wegvallen van een geliefde, of te veel of juist te weinig slapen, en het voortdurend hevig verlangen naar de overledene zijn signalen dat iemand hulp nodig heeft.

Hulp
Hulp van familie en vrienden en andere mensen die dichtbij de rouwende mens staan is het best. Het inschakelen van deskundige hulp is soms nodig, maar kan een nadeel hebben. Familie en vrienden kunnen na inzet van professionele hulp de onterechte conclusie trekken dat hun hulp minder hard nodig is. Maar ook hun aandacht en mededogen is essentieel voor een goede verliesverwerking.

Auteur: Jan Willem Wensink
Bronnen: VOOK, Stroebe, LSR

•  Lees ook: Hoe je een rouwend kind kan helpen

 

---

Trefwoorden van dit artikel: Rouw - Psychische Gezondheid - Depressie - Verdriet - Stress

---

Plaats op:

---