Positief denken kan je gezondheid beïnvloeden, maar is niet heiligmakend. Een optimist heeft evenveel kans om ziek te worden als een negatief persoon.

Het is een trend om voor alles de verantwoordelijkheid bij jezelf te zoeken. Overkomt je iets naars, dan zal je dat wel op je afgeroepen hebben door negatieve gedachtes. Het boek The Secret, waarvan miljoenen exemplaren zijn verkocht, onderstreept deze gedachtegang. Je bent wat je denkt. Dit zou ook gelden voor je gezondheid. Als je ziek wordt, dan heb je dat op een of andere manier op je afgeroepen. In hoeverre is deze manier van denken wetenschappelijk onderlegd?

Invloed van lichaam op hersenen
Als positieve gedachten je gezondheid beïnvloeden, dan zou dit betekenen dat de hersenen het lichaam sturen. Onderzoek wijst echter uit dat dit wel eens andersom kan zijn. Dat het lichaam de hersenen sturen. De hersenen houden voortdurend in de gaten of er iets mis is in je lichaam en hoe ze zich daaraan moeten aanpassen. Een duidelijk voorbeeld hiervan is het terugkoppelingsmechanisme van je lichaam richting je hersenen bij een griepje. Door griep voel je je moe en enigszins depressief. Dit komt omdat je lichaam energie nodig heeft voor herstel.

Neerslachtig worden van ziekte
Uit het voorbeeld over griep komt naar voren dat je ook neerslachtig kunt worden van een ziekte. En dat het niet automatisch andersom werkt. Dus ziek worden als gevolg van sombere gevoelens. Auto-immuunziekten en hart- en vaatziekten hebben grote invloed op de hersenen en daarmee op je gemoedstoestand. Door bijvoorbeeld reuma komen er ontstekingsfactoren in het bloed. Deze boodschappersstofjes, ook wel cytokinen genoemd, dringen door tot de hersenen en beïnvloeden daar rechtstreeks hormonale systemen, gevoelens en gedrag. Cytokinen veroorzaken hoofdpijn, spierpijn, een lagere pijndrempel, extreme vermoeidheid en ook depressie.

Ook positieve personen krijgen kanker
Tussen negatief denken en het krijgen van kanker wordt ook al jarenlang een verband verondersteld. Door negatief denken of stress zou je immuunsysteem verzwakken, waardoor kanker eerder kan toeslaan in je lichaam. Maar alle onderzoeken ten spijt, er is niet of nauwelijks een verband tussen kanker en psyche te vinden. Psychofysioloog Bert Garssen is hoofd wetenschappelijk onderzoek bij het Helen Dowling Instituut, dat is opgericht om de relatie tussen psyche en het ontstaan en verloop van kanker te onderzoeken. Hij vertelt in een interview met Intermediair dat hij ongeveer 80 langlopende internationale studies naar psyche, gedrag en kanker vergeleken heeft. En er was geen enkel verband te vinden.

Immuunsysteem is niet perfect
Het ontbreken van een relatie tussen psyche en kanker is volgens Garssen te verklaren. Het immuunsysteem spoort afwijkende cellen in je lichaam op. Maar de meeste tumoren wekken weinig of geen immuunreacties op, doordat ze mutaties ondergaan. En soms groeien kankercellen zo snel, dat het immuunsysteem ze niet kan bijhouden. Dus ook al ben je een positief persoon met een gezond immuunsysteem, dan nog kan een tumor in je lichaam ontstaan.

Stress beïnvloedt verloop van ziekte
Uit de onderzoeken kwam wel een mogelijk verband naar voren tussen het verloop van kanker en hopeloosheid en repressie. Hoe meer patiënten hun emoties van hopeloosheid of negativiteit opkroppen, hoe slechter het met ze gaat. Terwijl patiënten die hun ziekte volledig negeren, een wat beter ziekteherstel lijken te hebben. Stress of negativiteit kunnen dus wel invloed hebben op het verloop van ziektes. Zo bleek bijvoorbeeld jaren geleden uit een Amerikaans onderzoek dat de griepprik minder goed aanslaat bij depressieve mensen. Hun immuunsysteem draait op een wat lager pitje.

Maakbaarheid van lichaam
Je psyche kan je gezondheid dus wel degelijk beïnvloeden, maar tot een bepaalde hoogte. Zo kan stress je immuunsysteem verzwakken, waardoor je vatbaarder bent voor ziektes. Ook kan het bestaande kwalen verergeren. Maar stress of negativiteit zijn niet de oorzaak van immunologische afwijkingen of kanker. Een mens is niet maakbaar en kan zichzelf niet beter denken.

Auteur: Rachel van de Pol
Bronnen: Intermediair, Mens en gezondheid, Helen Dowling Instituut

---

Trefwoorden van dit artikel: Psychische Gezondheid - Depressie - Geloof - Kanker

---