Gezondere leefstijl en betere zorg moeten babysterfte voorkomen

De kans dat een baby in de buik of tijdens de bevalling sterft, is in Nederland groter dan in andere Europese landen. Dat ligt niet zoals lang gedacht werd aan thuis bevallen of laat kinderen krijgen. Wél aan de leefstijl van de aanstaande moeders en tekortschietende zorg.

In 2008 bleek uit TNO-onderzoek dat Nederland hoort bij de landen met de hoogste babysterfte in Europa. In Nederland sterft één op de honderd baby’s voor, tijdens of direct na de geboorte. Alleen in Frankrijk en Letland is dit aantal hoger. Daar sterven elf op de duizend kinderen. Met nog geen vijf sterftegevallen per duizend geboortes scoren Luxemburg, Slowakije en Spanje het beste van alle Europese landen.

Stuurgroep
Die slechte positie is opmerkelijk, omdat in Nederland tot in de jaren 70 van de vorige eeuw juist bekend stond om zijn lage zuigelingensterfte. Om uit te zoeken hoe de Nederlandse positie zo is verslechterd, stelde minister Klink van Volksgezondheid de Stuurgroep Zwangerschap en Geboorte in, die begin 2010 haar bevindingen naar buiten bracht.

Thuisbevalling
De thuisbevalling ligt in ieder geval niet onder vuur. Thuis een kind krijgen levert geen extra risico op, zo benadrukt de stuurgroep. Dit werd vaak geopperd, omdat het hoge aantal thuisbevallingen zo kenmerkend is voor Nederland. Thuis bevallen mogen alleen vrouwen die geen extra risico lopen. Extra risico lopen zwangere vrouwen met aandoeningen als hoge bloeddruk of diabetes of vrouwen die problemen hebben gehad in een vorige zwangerschap. Het risico kan ook in de thuissituatie schuilen, zoals een mishandelende partner of een lastig te bereiken flatje op drie hoog.

Vroeggeboorte
De belangrijkste oorzaken van perinatale sterfte is vroeggeboorte: baby’s die voor een zwangerschapsduur van 32 weken worden geboren. Ook ernstige aangeboren afwijkingen, te laag geboortegewicht en zuurstofgebrek tijdens de zwangerschap veroorzaken een deel van de sterfte. De stuurgroep signaleert dat het verloskundige systeem onvoldoende in staat is om de vier oorzaken op te sporen en te voorkomen. Maar dat is niet de enige reden waarom juist in Nederland meer baby’s sterven.

Betere zorg
In een aanzienlijk deel van de sterfgevallen, een kwart tot een derde, schiet de zorg tekort. Miscommunicatie en onduidelijkheid tussen verloskundigen en gynaecologen ziet de stuurgroep als belangrijk knelpunt. Elke zwangere vrouw zou daarom een casemanager moeten krijgen die de zorg coördineert. Een geboorteplan en een verplicht huisbezoek moeten beter inzicht geven in de risico’s.

Acute zorg
Ook de acute zorg laat soms te wensen over. Professionals zijn niet altijd op tijd aanwezig, constateert de stuurgroep. In 2012 zou de 24-uurszorg voor spoedgevallen bij bevallingen overal geregeld moeten zijn. Nu is dat maar in enkele ziekenhuizen het geval. In sommige achterafgelegen gebieden, in delen van Friesland en Groningen bijvoorbeeld, zijn ziekenhuizen bij nood niet op tijd te bereiken. Zwangere vrouwen moeten in spoedsituaties voortaan altijd binnen een kwartier worden geholpen door een verloskundige of een gynaecoloog. Ook mag een vrouw tijdens de bevalling niet meer alleen worden gelaten.

Achterstandswijken
Vrouwen in achterstandsposities lopen aanzienlijk meer kans dat er iets misgaat. Zo is het sterftecijfer in Den Haag in de achterstandswijken ruim 17 van elke duizend geboren baby's, terwijl dat in de betere wijken nog geen 11 bedraagt. Ook een niet-westerse afkomst is een risicofactor. Vrouwen uit deze groep melden zich bijvoorbeeld vaak later aan bij de verloskundige en maken minder gebruik van kraamzorg.

Ongezonde leefstijl
Ook een ongezonde leefstijl (roken, alcohol en slechte eetgewoonten) brengen extra risico’s mee. Het blijkt dat de ongezonde leefstijl vaak samengaat met het wonen in een achterstandswijk. De stuurgroep pleit er daarom voor de risicogroepen actiever te benaderen en betere voorlichting te geven, liefst zo vroeg mogelijk in de zwangerschap of zelfs daarvoor.

Oude moeders
Typisch Nederlands is ook dat vrouwen relatief laat kinderen krijgen. Maar de leeftijd van de moeder speelt een minder grote rol dan werd aangenomen. De babysterfte wordt er althans nauwelijks door beïnvloed. Wel lopen oudere moeders meer risico in het kraambed te sterven.

Moedersterfte
Die kans in het kraambed te sterven blijft miniem: het gebeurt acht op de honderdduizend zwangeren. Ernstige ziekte komt veel vaker voor: bij zeven op de duizend zwangeren. De commissie concludeert dat bij overlijden of zeer ernstige ziekte van de moeder in vier op de vijf gevallen sprake was van tekortschietende zorg. De zorg voldeed niet aan de richtlijnen of aan de gangbare manier van zorgverlenen. Verder is Nederland terughoudend met het geven van medicatie en het inleiden van de bevalling.

Lees ook: Meer vrouwen overlijden door zwangerschap

Auteur: Annet Maseland
Bronnen: Een goed begin. Veilige zorg rond zwangerschap en geboorte; Babysterfte in Nederland bijna hoogste van Europa.

Gerelateerde artikelen:

• Koortslip baby: symptomen, besmetting, behandeling en voorkomen
• Voorweeën of echte weeën?
• Zwangerschapscursus: nuttig of overbodig?
• Vaginale bacteriën zijn gezond voor een baby
• Pijnbestrijding bij bevalling steeds normaler
• Met light frisdrank meer kans op vroegtijdige bevalling
• Meer vrouwen overlijden door zwangerschap
• Thuis bevallen net zo veilig als in ziekenhuis
• Vernieuwde hielprik spoort meer zieke baby’s op

Trefwoorden: Thuis bevallen - Ziekenhuis bevallen - Verloskundige - Te vroeg bevallen - Complicaties bevalling - Babysterfte - Geboorte

NIEUW!
Deel tips en informatie en discussieer met anderen over gezondheid
Naar het forum >