Exfoliant, dé onbekende mooimaker van de huid

Bijna iedere vrouw gebruikt een huidcrème en maakt haar gezicht schoon met een tonic. Een exfoliant zit echter in weinig huidverzorgingsprogramma's. En dat is jammer, want je huid krijgt er een echte boost van. Zo zorgt het onder andere voor meer collageenproductie en minder onzuiverheden. Arts en cosmetica-onderzoekester Jetske Ultee vertelt je uitgebreid over de exfoliant, van de werking tot verstandig gebruik.

Voor veel mensen is de exfoliant een onbekend product. Toch is het een belangrijk onderdeel van een goed huidverzorgingsprogramma. Bij exfolieren denkt men al snel aan scrubben van de huid. Hoewel je door middel van een crème met fijne korreltjes ook dode huidschilfers kunt weghalen, berust exfolieren van de huid met een “zuur” op een ander principe.

Er bestaat veel onafhankelijk en wetenschappelijk bewijs voor de werkzaamheid van exfolierende ingrediënten als melkzuur, salicylzuur of glycolzuur. Hoewel de cosmetische industrie ons soms wil laten geloven dat dit soort ingrediënten nieuw zijn, worden ze al heel lang toegepast. Zure melk, waar lactic acid in zit, werd door Cleopatra al gebruikt om in te baden.  Ook wijn (met daarin) tartaric acid werd door de dames in het franse hof op het gezicht gesmeerd. Gelukkig zijn deze ingrediënten tegenwoordig gewoon in de juiste concentraties in de winkel te koop.

Hoe gebruik je een exfoliant en wat doet het?
Op jonge leeftijd heeft je huid bij het kwijt raken van dode huidcellen geen hulp nodig, maar dit wordt na het 25e levensjaar een stuk lastiger. Door het opstapelen van dode huidcellen wordt de huid dof en grauw en neemt de kans op het ontstaan van huidonzuiverheden en schilfers toe. Doordat een exfoliant de dode huidcellen verwijdert krijgt de huid een gladder huidoppervlak en dus een fris, egaal en stralend aanzien. Maar afhankelijk van de toegepaste concentratie doet een exfoliant nog meer:

• Het kan zorgen voor collageen productie
• Het kan pigmentvlekken verminderen
• Het voorkomt verstoppingen van de talgklieren: puistjes krijgen zo minder kans
• Het houdt vocht vast
• En volgens de wetenschappelijke literatuur kan glycolzuur (mits gebruikt in combinatie met een zonnebrandcrème) de kans op het krijgen van huidkanker verminderen

Glycolzuur en Salicylzuur
De twee meest onderzochte exfoliërende ingrediënten zijn Glycolzuur en Salicylzuur. Met veelbelovende uitkomsten, mits op de goede manier en in geschikte concentraties gebruikt! Glycolzuur is wateroplosbaar en heeft van de fruitzuren de kleinste molecuulgrootte.  Hierdoor dringt het wat dieper in de huid door, maar kan ook wat meer irriteren. Het is vooral geschikt voor de wat verouderde of droge huid die niet gevoelig is. Salicylzuur is vet oplosbaar en dringt dieper in de poriën. Hierdoor is dit ingrediënt meer geschikt voor de vette huid met comedonen en puistjes. Omdat het wat minder irriteert is het ook geschikt voor de gevoelige huid. De wat nieuwere Poly Hydroxy Acids Gluconolactone en Lactobionic acid beschikken net als Salicylzuur over een wat groter molecuul en zijn daardoor wat milder voor de huid, maar volgens een aantal recente onderzoeken zijn ze ook iets minder effectief.

Fruit in cosmetica
Het gegeven dat veel van de  exfoliërende stoffen van nature aanwezig zijn in fruit, heeft ervoor gezorgd dat er in cosmetica regelmatig gebruik gemaakt wordt van fruitextracten. Helaas is dit niet hetzelfde. Sterker nog, sommige van deze extracten kunnen de huid sterk irriteren zonder ook maar enig gunstig effect te hebben. Toch worden ingrediënten als citrus- en sinaasappel extract door de positieve associatie die ze opwekken graag door de cosmetische industrie aan de ingrediëntenlijst toegevoegd.

De voorwaarden: percentages en pH waarde
Een voorwaarde voor een goede werkzaamheid van een exfoliant is een voldoende hoge concentratie: wil glycolzuur echt exfoliëren dan is er een concentratie van rond de  8% nodig.  Bij concentraties lager dan 5% houdt Glycolic acid vooral vocht vast en werkt het als een antioxidant. Voor Salicylzuur geldt dat het onder de 0.5% niet werkzaam is als exfoliant. Voor een goede werking is een concentratie van 1-2% aan te raden. De toegepaste concentratie staat vaak op de verpakking vermeld. Als stelregel kun je aannemen dat een exfoliërend ingrediënt in ieder geval in het eerste 1/3 deel van de ingrediëntenlijst vermeld moet staan. Glycolzuur wordt in concentraties tot 70 % en Salicylzuur in concentraties tot 30% ook als peeling gebruikt.

Rustig opbouwen
Voor zowel de Glycol- als de Salicylzuur peeling geldt: hoe hoger de concentratie hoe dieper de peeling zijn werk zal doen. Dat betekent dus ook meer irritatie en een grotere kans op complicaties maar daarbij vaak een beter resultaat. Voordat men aan een peelingtraject begint is het raadzaam de huid voor te bereiden met een vitamine A zuur of een crème met een lage concentratie van een exfoliërend ingrediënt.  Zelfs dan moet de concentratie van de peeling langzaam opgebouwd worden. Gezien het risico op complicaties moeten hoog geconcentreerde peelings altijd uitgevoerd worden door een arts, of een huidtherapeut die werkt onder de directe supervisie van een arts.

pH waarde
Buiten de gebruikte concentratie is ook de pH waarde van een exfoliant van groot belang.  Een te hoge pH zorgt dat de stoffen neutraliseren en de werkzaamheid verloren gaat, bij een te lage pH gaan de stoffen de huid irriteren. De optimale pH ligt tussen de 3 en de 4. Dat maakt dat een exfoliërende stof niet aan een gewone dag- of nachtcrème kan worden toegevoegd. Exfoliants waarvan geclaimd wordt dat ze mild zijn, zijn vaak “geneutraliseerd” en niet effectief. Hoewel je met een zogenaamd lakmoespapiertje de pH van een product kunt testen, is dit wellicht in praktijk niet erg handig. Kom je er niet uit neem dan contact met de producent.

Blijf voorzichtig!
Mijn advies is: bouw het het gebruik van een exfoliant langzaam op. Op deze manier kun je goed in de gaten houden hoe je huid reageert op dit product. Gaat het goed? dan kun je het wat vaker aanbrengen. Irriteert de huid? dan liever een stapje terug. Bijna iedereen is gebaat bij het gebruik van een exfoliant en bijna iedereen kan met een goed “step-up programma” wennen aan deze producten. Afhankelijk van je huidtype kun je uiteindelijk één keer per dag een exfoliant gebruiken. Probeer voor jezelf uit te vinden wat je het fijnste vindt. Doe altijd een stap terug als je huid gaat irriteren.

Niet doen als…
Als je huid wat gevoelig is of wanneer je last hebt van rosacea, raad ik een exfoliant met salicylzuur aan. Voor deze huid kan glycolzuur te heftig zijn. Aangezien een exfoliant zeker in het begin van het gebruik enigszins kan irriteren, is het belangrijk dat het product ook kalmerende ingrediënten bevat. Aangezien een exfolient ook de van nature aanwezige antioxidanten in je huid kan weghalen is het (zeker na een peeling) van belang deze weer aan te vullen door te smeren met een product waar antioxidanten aan toegevoegd zijn. Met het gebruik van een exfoliant  wordt je huid gevoeliger voor zonlicht. Dit komt door het verwijderen van dode huidcellen waardoor het stratum corneum (de bovenste huidlaag) dunner wordt. Beschermen tegen zonlicht wordt dus nog belangrijker wanneer je glycolzuur gebruikt. Doe je dit niet, dan kan een exfoliant  juist het tegenovergestelde effect hebben. En dat zou zonde zijn!

TIP - Lees ook Waarom veel huidcrèmes niet doen wat ze beloven

Auteur: Jetske Ultee, onderzoeksarts bij de Velthuiskliniek. Ultee doet al jaren onderzoek naar de ware werking van cosmetica. Ze is overtuigd van het belang van goede huidverzorging, maar geschokt over de zin en onzin in de cosmeticawereld. Via haar blog op Jetskeultee.nl deelt ze haar kennis over huidverzorging. Ook heeft ze haar eigen huidverzorgingslijn ontwikkeld: Uncover Skincare.

Gerelateerde artikelen:

• Laserbehandelingen: het kaf van het koren scheiden
• De betrekkelijkheid van schoonheid
• Een droge huid in de winter? Zorg voor voldoende luchtvochtigheid
• Zo oud worden als Sinterklaas
• De gezondheidsrisico’s van make-up
• Hoe mannen hun huid kunnen verzorgen
• Hoe kom je van je littekens af?
• Zonnebrand voorkomen? Neem de juiste maatregelen
• Niet passende schoen geeft voetklachten
• Mannen: 10 gênante lichamelijke problemen

Trefwoorden: Huid - Huidproblemen - Vette Huid - Droge Huid - Huidcremes - Huidirritatie - Exfoliant

NIEUW!
Deel tips en informatie en discussieer met anderen over gezondheid
Naar het forum >