GEZONDHEID - UITERLIJK

Leeftijdsgebonden maculadegeneratie (gele vlek): vroege behandeling noodzakelijk

Op: 08-11-2011 in uiterlijk | forum

Gele vlek raakt bijna een half miljoen Nederlanders. Het is de meest voorkomende oorzaak van onomkeerbaar gezichtsverlies bij personen ouder dan 55 jaar. Goed om te weten: vroegtijdige opsporing en behandeling kán de ziekte een halt toeroepen. Test jezelf dus regelmatig.

Leeftijdsgebonden maculadegeneratie is een ouderdomsziekte van de macula ook wel gele vlek genoemd, waarbij het centrale zicht (gezichtsscherpte) achteruitgaat. Gezichtsscherpte geeft de mate weer waarin iemand details waarneemt.

Wat is de macula?
De macula is een onderdeel van het netvlies en ligt centraal achter in het oog. Dit zit als volgt in elkaar. Zoals in een fototoestel zit achter de lens de lichtgevoelige laag - het filmpje- zit achterin het oog ook een lichtgevoelige ‘laag’, het netvlies. Het centrale deel daarvan, nauwelijks enkele millimeters groot, is de macula. Alleen via de macula is het centrale scherp zien mogelijk. Dit heb je nodig om te kunnen lezen, schrijven of het herkennen van details.

Droge maculadegeneratie
Achter het netvlies ligt het vaatvlies, dat zuurstof en voedingsstoffen aanvoert, en afvalstoffen afvoert. Wordt de uitwisseling tussen net- en vaatvlies verstoord, dan raakt het netvlies ondervoed en stapelen afvalstoffen zich op. Deze ophopingen van afvalstoffen noemt men drusen. Langzamerhand veroorzaken deze drusen onomkeerbare schade aan de zenuwen in het netvlies, waardoor het zicht aangetast wordt. Men spreekt dan van de droge vorm van LMD. Deze vorm is de minst ernstige en de meest voorkomende. Vaak worden beide ogen geleidelijk aangetast, maar niet steeds in dezelfde mate.

Natte maculadegeneratie
De natte vorm van LMD komt gelukkig minder vaak voor. Door het gebrek aan voedingsstoffen en zuurstof in de retina, worden nieuwe bloedvaatjes gevormd die de macula binnendringen en vernietigen. Het centrale zicht gaat snel verloren, in slechts enkele weken of maanden. Beeldvertekening wijst op natte LMD: rechte lijnen vertonen plotseling krommingen.

Behandelingen maculadegeneratie
De droge vorm van LMD is niet te behandelen. Wel kan men proberen de achteruitgang af te remmen of te stoppen door voedingssupplementen te gebruiken en niet te roken.
Natte LMD kan gelukkig wel effectief behandeld worden. De behandeling bestaat uit het geven van injecties in het oog. De injecties bevatten de stof Lucentis® of de stof Avastin. Deze beide stoffen remmen de Vasculaire Endotheliale Groei Factor (VEGF), een stofje dat een rol speelt in de ontwikkeling van nieuwe bloedvaten. Daardoor wordt de ontwikkeling van een natte LMD geblokkeerd en kan er weer verbetering van het zicht optreden. Met zowel de Lucentis® als met Avastin is bij Oogziekenhuis Zonnestraal veel ervaring opgedaan.

Test jezelf
De beste kansen heb je als je binnen drie weken na het ontstaan van beeldvertekening de eerste injectie hebt ontvangen. Helaas komen de meeste mensen te laat. Dan is geen verbetering van zicht meer mogelijk, hooguit stabilisatie van het zicht. Wees daarom altijd alert op verschijnselen van beeldvertekening. Een Amsler kaartje, is daarbij een handig hulpmiddel waarmee je jezelf kunt testen.

Amslerkaartje. Links: goed zicht. Rechts: verstoord, onduidelijk zicht.

Draag je leesbril bij de Amslertest. Houd het kaartje op leesafstand met een goede belichting. Dek één oog af met je hand, en kijk recht naar het centrale punt met je onbedekte oog. Blijf ernaar kijken. Let erop of je het hele kaartje kunt waarnemen, of alle vierkantjes dezelfde afmetingen hebben en of alle lijnen van de kaart recht lopen. Herhaal de test met het andere oog. Neem je de lijnen vervormd waar, verschijnen er zwarte of vage vlekken of kun je het kaartje niet helemaal waarnemen. Neem dan contact op met een oogarts.

Voorkomen
Bepaalde risicofactoren zijn niet te beïnvloeden, zoals leeftijd, huidskleur en erfelijkheid. Andere factoren zeker wel, zoals roken, zwaarlijvigheid, chronische blootstelling aan licht, hoge bloeddruk en een tekort aan vitaminen en mineralen. Stoppen met roken is ernstig aan te bevelen. Roken vermindert de doorbloeding en de zuurstofopname in het bloed. Daardoor neemt de kans op een natte LMD ernstig toe. Daarnaast is het raadzaam je ogen tegen de zon te beschermen, verhoogde cholesterol te behandelen en je bloeddruk onder controle te houden. Treedt de ziekte toch op, dan valt het proces te vertragen door het gebruik van speciale voedingssupplementen.

Auteur: Rachel van de Pol
Bron: Oogziekenhuis Zonnestraal