Met kinderen naar de supermarkt

Waar kunnen kinderen uit groep 7 en 8 op letten als zij eten kopen? En wat zijn gezonde en lekkere tussendoortjes?

‘Ik eet elke dag wel 7 of 8 stuks fruit’, roepen kinderen vol enthousiasme tegen diëtiste Joke Knoppert. Maar wat blijkt? Ze bedoelen stukjes gesneden fruit. ‘Maar dat is niet voldoende’, vertelt Knoppert hen. ‘Twee stuks fruit per dag betekent fruit dat de grootte heeft van een banaan, appel of een peer. In plaats van een appel, kun je meerdere kleine stukjes fruit nemen, zoals twee mandarijntjes of een schaaltje aardbeien.’ Knoppert heeft namens het Voedingscentrum 14 zogenoemde SuperShopper-rondleidingen gegeven in supermarkten. Ze vertelde hierin aan kinderen uit groep 7 en 8 alles over gezonde voeding. Ook maakten de kinderen in de supermarkt opdrachten over reclame, de vakken van de Schijf van Vijf, snoep en frisdrank.

Etiketten lezen
‘Het belangrijkste is dat kinderen leren de etiketten te lezen’, vindt Knoppert. Op de achterkant van elke verpakking staan de ingrediënten in volgorde van hoeveelheid: het ingrediënt dat er het meeste in zit, staat als eerste. ‘Als suiker in de ingrediëntenlijst vooraan staat, dan is het product dus een stuk slechter voor je, dan dat als suiker als laatste staat.’

Misleiding
‘Een tweede punt is dat fabrikanten hun producten graag willen verkopen. Daarom vermelden fabrikanten vaak op de voorkant van de verpakking dat hun product een gezond ingrediënt bevat. Het is dan goed om op de achterkant te kijken hoevéél het van dat gezonde ingrediënt bevat. Op de verpakking van vruchtenhagel staat bijvoorbeeld ‘met écht vruchtensap’. Op de achterkant zie je dat dit product voor het overgrote gedeelte uit suiker bestaat. Er zit slechts 2% vruchtensap in. Niet echt gezond dus.’

Groente
Joke is met de kinderen ook groente af gaan wegen. ‘Dan blijkt dat 200 gram groente per dag best heel veel is’, vertelt Joke. ‘Sommige kinderen zeiden dat ze dat gemakkelijk haalden op 1 dag. Maar er waren ook kinderen die eerlijk toegaven dat ze meestal niet zo veel groente aten. Daarom hebben we gekeken wat je nog meer kan eten om voldoende groente binnen te krijgen. Een plakje tomaat of komkommer op het brood vonden veel kinderen bijvoorbeeld een goed idee. Of groentesnacks zoals cherrytomaatjes of stukjes wortels. Over groentesap waren ze minder enthousiast. Ik denk dat dat komt doordat ze het niet zo goed kennen’, aldus de diëtiste.

Calorieën
Om overgewicht tegen te gaan, is het belangrijk om niet te veel calorieën binnen te krijgen. Meisjes tussen de 9 en 13 jaar hebben aan 2100 calorieën per dag genoeg. daarvan zijn er 200 calorieën voor "vrije ruimte". Die kunnen ze gebruiken voor extraatjes die buiten de Schijf van Vijf vallen. De overige 1900 calorieën eten gaan al op met de aanbevolen hoeveelheden van producten uit de Schijf van Vijf. Eet je een appel, groenten of melkproducten tussendoor, dan tellen die niet mee bij die 200 calorieën omdat ze in de Schijf van Vijf zitten. Een candybar, zakje chips en gezoete frisdrank reken je wel als extraatjes, evenals saus over je vlees en zoet broodbeleg omdat die niet in de Schijf van Vijf voorkomen. Voor jongens van die leeftijd geldt 2200 calorieën per dag met 300 calorieën vrije ruimte.

Gezond tussendoortje
Hoeveel calorieën zitten er ongeveer in tussendoortjes? Een paar voorbeelden:

- een appel - 60 calorieën
- een pakje dubbelfris light met een doosje rozijnen - 75 calorieën
- een pakje halfvolle melk met een rijstwafel - 150 calorieën
- een pakje yoghurtdrink met twee voedingsbiscuits met melkvulling - 300 calorieën
- een halve literfles energiedrank met een candybar met noten - 600 calorieën.

Knoppert vroeg de kinderen: "Wat bevat de meeste calorieën?" De meeste kinderen wisten volgens haar wel dat energiedrank met een candybar het ongezondste is. ‘Maar ze zetten dubbelfris met een doosje rozijnen op 2, terwijl dit slechts 75 calorieën bevat. Ze vertelden dat ze vaak yoghurtdrink met een gevulde biscuit als tussendoortje krijgen. Eigenlijk bevat dat best veel calorieën en kunnen ze dus beter iets nemen dat gezonder is. Wil je toch een keer iets eten dat niet zo gezond is? Neem dan een kleinere portie. Een grote candybar bevat 284 calorieën, een kleine 91. Dat scheelt dus heel veel. ’

Goede vetten
Tot slot is het belangrijk om te kiezen voor gezonde vetten. Hiervoor gebruikt Knoppert het ezelsbruggetje van het Voedingscentrum:
- verzadigd = verkeerd
- onverzadigd = ok
Verzadigde vetten zitten in dierlijke producten zoals vlees, vollemelkproducten, volle kaas en roomboter. Onverzadigd vet is afkomstig van plantaardige producten zoals noten, margarine en halvarine uit een kuipje, olijfolie en andere plantaardige oliesoorten. ‘Kinderen kunnen er dus op letten dat ze hun brood besmeren met halvarine. Ook pindakaas, de zonnebloempitten op brood, nootjes en pinda’s bevatten veel onverzadigd vet. Maar let bij nootjes en pinda’s wel op. Die bevatten namelijk veel calorieën, waardoor ze minder geschikt zijn voor kinderen die op hun gewicht moeten letten.’

Rondleidingen
De SuperShopper-rondleidingen bevinden zich nu nog in een onderzoeksfase. Je kunt daarom nog geen aanvraag doen voor zo'n rondleiding. Het is wel mogelijk om het digitale SuperShopper-winkelspel te doen via lekkerbelangrijk.nl. Bij deze game ga je zelf op pad in een virtuele supermarkt om ingrediënten te kopen voor een bepaald recept. Let jij bij je inkopen op gezondheid, milieu, dierenwelzijn en eerlijke handel?

Auteur: Maaike Tindemans, in samenwerking met Joke Knoppert, diëtiste bij het Voedingscentrum

• Lees ook: Fabels en misverstanden over voeding

Gerelateerde artikelen:

• Zonnatura verkoopt suikerwater als rustgevende thee
• Voedingsgewoonten die energie vreten
• Waarom het nu wél lukt om af te vallen
• Nieuwe wet verplicht meer duidelijkheid over voedingswaarde
• Vegetarisch eten: 6 mythes ontrafeld
• De Sinterklaas calorieënteller
• Fruit van de week: de mandarijn
• Groeiend aantal vrouwen vitaminetekort door dieet
• Sinaasappels, hoe gezond zijn ze?
• De waarheid over vitamines en voedingssuplementen

Trefwoorden: Voedingswaarde - Calorieën - Fruit - Eetgewoonten

NIEUW!
Deel tips en informatie en discussieer met anderen over gezondheid
Naar het forum >