Omgaan met rouw bij kinderen

Veel kinderen krijgen te maken met verlies van een geliefd persoon. Het verlies en de rouw moeten bespreekbaar zijn, verdriet en pijn mogen niet worden weggestopt. Daar moet je kinderen goed bij helpen, zeggen deskundigen.

Het is een hard gegeven: elk jaar maken ongeveer 5000 kinderen mee dat een ouder overlijdt, en jaarlijks verliezen 2000 kinderen een broer of zus. Driekwart van de kinderen is bij het verlaten van de basisschool geconfronteerd met dood in de omgeving. Maar er is ook ander ingrijpend verlies, zoals het scheiden van de ouders.

Verlies verwerken
In het recent uitgegeven boek Kind en Verlies van Carla Overduin zeggen experts dat kinderen liefdevolle begeleiding horen te krijgen bij het verwerken van verlies. Verdriet en verlies moeten voor hen vooral bespreekbaar zijn. Hoe beter kinderen worden geholpen bij het uiten van emoties, hoe beter de rouwverwerking zal zijn. Verdriet en pijn mogen niet worden weggestopt. Een kind dat zich niet kan uiten, komt meestal met een overlevingsmechanisme, zoals stil of boos zijn of juist heel vrolijk doen.

Kinderen rouwen in het nu
Kinderen, vooral jonge kinderen, rouwen in het nu, zegt orthopedagoog Leoniek van der Maarel in het boek Kind en Verlies. Het ene moment kunnen ze verdrietig zijn, dan weer kunnen ze vrolijk spelen. Volwassenen denken voortdurend aan het gemis en laten zich bij het rouwen meer leiden door wat de omgeving verwacht. Kinderen hebben dat minder. Zij rouwen in 'stukjes', omdat het verdriet anders veel te groot is.

Verschillend reageren
Kinderen kunnen heel verschillend reageren op het verlies van een ouder of grootouder. Het ene kind wordt heel stil, een ander kind kan juist heel druk zijn. Het is goed als de omgeving na de dood van een geliefde niet te drastisch wijzigt als een geliefde wegvalt. Er verandert door bijvoorbeeld de dood van een ouder thuis al zo veel. Als de regels op school of kinderopvang gewoon blijven gelden, dan geeft dat een vertrouwd en veilig gevoel. Kinderen gaan pas rouwen als ze zich veilig voelen, als de situatie voor hen rustig is.

Jonge kinderen
Jonge kinderen, tot een jaar of 6, weten niet goed wat de dood betekent. Een term als ‘nooit meer’ is voor hen niet duidelijk. Ze zien dood niet zozeer als iets definitiefs. Jonge kinderen krijgen sprookjes voorgelezen, geloven nog in Sinterklaas – die nooit dood gaat. Verdriet om verlies bij jonge kinderen zit dan ook vooral in het ‘nu missen’. Een jong kind kan echter jaren later, als het in de leeftijd tussen 6 en 8 beter beseft wat de dood inhoudt, nieuwe pijn gaan voelen en een rouwproces doormaken.

Oudere kinderen
Oudere kinderen, van 6 tot 12 jaar, beseffen wel wat dood betekent. Belangrijk is bij alle kinderen dat het verlies en het verdriet daarvan gewoon bespreekbaar moeten zijn.

Jongens en meisjes
Jongens en meisjes rouwen niet op dezelfde manier. De verschillen zijn vooral vanaf een leeftijd van 9 jaar zichtbaar. Meisjes voelen meer, jongens zijn doeners. Met meisjes kun je makkelijker praten over hun verdriet en gevoelens van verlies, met jongens is de communicatie moeilijker. Je kunt hen beter bereiken door iets met ze te gaan doen. Je kunt terloops het gesprek op het verlies brengen, ga niet meteen nadrukkelijk naar hun gevoelens vragen.

Naar de uitvaart
Deskundigen zeggen dat je kinderen, ook heel jonge kinderen, het best bij de dingen rond de dood kan betrekken. Dat verbetert de verwerking van het verlies. Neem ze mee naar de uitvaart en laat ze, tenzij ze dat zelf per se niet willen, de kist met de overledene zien. Bereidt ze er wel op voor, vertel wat ze te zien krijgen. Leg zo veel mogelijk uit en probeer het te benaderen als een gewoon onderwerp. Volgens experts zijn er weinig kinderen die spijt hebben van het zien van een overledene, maar zijn er wel veel kinderen die liever de overleden persoon hadden gezien.

• Lees ook: Tips: hoe je een rouwend kind kan helpen

Auteur: Jan Willem Wensink
Bronnen: KWF, Kind en Verlies, In de Wolken

Gerelateerde artikelen:

• Houd het bij paracetamol
• De midlife crisis bij mannen en vrouwen
• De drie fasen van liefdesverdriet
• Een goed rouwproces helpt je er bovenop
• Omgaan met faalangst bij kinderen
• Symptomen depressie bij vrouwen anders dan bij mannen
• Eenzaamheid is sluipmoordenaar
• Feestdagen? Laat kinderen zelf koken
• Minder tv kijken maakt kinderen gelukkiger
• Opvoeden is stressvol en vermoeiend

Trefwoorden: Rouw - Verdriet - Kinderen - Verlies - Ouders - Verwerken

NIEUW!
Deel tips en informatie en discussieer met anderen over gezondheid
Naar het forum >