Pubers hebben vaak een creatieve geest, en hun gedrag is roekeloos en grillig. Hoe komt dat?
Om het gedrag van pubers te kunnen begrijpen, moet je je verdiepen in de werking van hun brein. Antwoorden op 5 veel gestelde vragen over het gedrag van pubers.
Vraag 1. Waarom zijn pubers creatief en idealistisch?
Pubers kunnen zeer vindingrijk zijn, en oplossingen bedenken waar volwassenen niet snel op zouden komen. Wetenschappers denken dat de hersenontwikkeling hiermee te maken heeft. De hersenen zijn opgebouwd uit witte en grijze stof. Grijze stof heeft werkkracht en witte stof is belangrijk voor de verbinding van hersencellen. In de puberteit verandert de verhouding tussen de hoeveelheid grijze en witte stof. De grijze stof neemt eerst fors toe. Daarna neemt deze geleidelijk weer af. Tegelijk neemt de hoeveelheid witte stof langzaam toe. Op deze manier wordt gesnoeid in hersenendelen die mensen niet nodig hebben. Pas in de laatste ontwikkelingsfase van pubers wordt gesnoeid in de hersengebieden die belangrijk zijn voor creativiteit, vindingrijkheid, muzikaliteit en idealisme. Het creatieve hersenendeel heeft in de puberteit dus extra werkkracht, zonder remmingen van witte stof. Waarschijnlijk verklaart dit voor een groot deel de inventiviteit van veel pubers.
Vraag 2. Waarom grossieren pubers in roekeloos gedrag?
Pubers lijken soms geen gevaar te kunnen zien. En in feite zien ze dit grotendeels ook niet. Volwassenen peilen eerst of een bepaalde actie gevaarlijk is of niet. Tijdens het inschatten van een gevaarlijke situatie zijn dezelfde hersengebieden actief die ook actief zouden zijn bij écht gevaar. Maar bij pubers blijft deze automatische gevoelsreactie uit. Ze krijgen nog geen waarschuwingsteken als zich een gevaarlijke situatie voordoet. Pubers gaan uitgebreid nadenken of een situatie gevaarlijk is of niet. Bijvoorbeeld: van het viaduct skaten zou gevaarlijk kunnen zijn, maar het is natuurlijk ook heel leuk! Pubers zijn tussen hun 14e en 16e jaar het meest gericht op het nemen van risico's.
Vraag 3. Waarom blinken pubers uit in sport?
Dat heeft te maken met het functioneren van zogeheten spiegelneuronen. Deze stellen je in staat om bewegingen eenvoudig na te kunnen bootsen. Tijdens de puberteit zijn deze neuronen extra gevoelig. Hierdoor kunnen veel pubers snel bepaalde technieken of bewegingen kopiëren en aanleren. Daarnaast zien ze minder snel gevaar, waardoor ze extra veel risico durven te nemen. Door de snelle leercurve en het lef van pubers, kunnen adolescenten uitblinkers in sport zijn.
Vraag 4. Waarom gaan pubers onverantwoord met geld om?
Ouders vragen zich vaak af waarom een puber die goed kan rekenen, toch niet uit kan komen met zijn zakgeld. Kleedgeld waar pubers 1 of 2 maanden mee moeten doen, is er soms al binnen 2 weken doorheen gejaagd. Dit komt grotendeels doordat hersengebieden die belangrijk zijn voor het plannen nog niet gerijpt zijn. Daarnaast zijn pubers erg gericht op het bevredigen van hun directe behoefte. Dit geldt vooral tussen het 10e en 15e jaar. Pubers leven heel erg in het nu en willen het liefst alles tegelijk beleven met zowel lichamelijke als emotionele sensaties. Een broek mooi vinden, betekent nú die broek kopen.
Vraag 5. Hoe komt het dat pubers zich zo onvoorspelbaar gedragen?
In de puberteit vinden er veel hormonale schommelingen plaats. Als gevolg van deze schommelingen draaien bepaalde hersengebieden vele overuren. Het gaat vooral om de delen in het brein die belangrijk zijn voor het verwerken van emoties. Deze "overwerkte" hersengebieden veroorzaken soms hevige stemmingswisselingen. Daarom zijn pubers emotioneel vaak instabiel en kwetsbaar. Het verklaart ook waarom een puber de ene keer volwassen kan reageren en het volgende moment onverstandige dingen kan doen of zeggen, in de ogen van een ouder.
- Lees ook Hoe het brein van pubers werkt
Auteur: Rachel van de Pol
Bronnen: FD, Universiteit van Leiden, J/M Pubers
- Meer informatie vind je in het dossier Puberteit
Gerelateerde artikelen:
- Hoe het brein van pubers werkt
- 10 breintraining apps die je hersenen soepel houden
- Zo blijf je wakker zonder cafeïne
- Babygehuil trekt het snelst aandacht
- Waarom meisjes steeds jonger ongesteld worden
- Hoe kinderen heilig in Sinterklaas kunnen geloven
- Alcohol schaadt vrouwenbrein sneller
- Wat je nog niet wist over het geheugen
- Stoppen met roken verbetert persoonlijkheid
- Als je vermoedt dat je kind hoogbegaafd is
Trefwoorden: Opvoeding - Puberteit - Sociaal-emotionele ontwikkeling - Hersenen
NIEUW!
Deel tips en informatie en discussieer met anderen over gezondheid
Naar het forum >
Reacties
re bezorgde moeder angela
Lieve bezorgde Angela,
Meisje, wat moet jij het moeilijk hebben! Vreselijk als je al zoveel hebt meegemaakt! Steunt je nieuwe vriend je? Jouw Elroy zit diep met zichzelf en de boze wereld overhoop en jij krijgt de schuld. Je staat het dichtst bij hem, omdat je zijn moeder bent, en je moet machteloos toezien hoe jouw kind afglijdt. Mijn tip is, ga eens met je huisarts praten, of met iemand van maatschappelijk werk. Het laatste is gratis. Wij hebben hulp van het JPT, Jeugd Preventie Team. Zij kunnen jou en je zoon helpen. Elroy kan zelf nog niet goed keuzes maken en ook geen gevolgen overzien. Als jij hem laat opnemen, doet dat jouw moederhart pijn, maar je weet hem wel geholpen. Ook weet jij dat hij dan geen kwaad aanricht. Jij zit nu voortdurend in angst om hem. In Elroy verdiepend, voelt hij zich onwijs alleen en onbegrepen. Dan doen mensen gekke dingen.
Veel sterkte, liefs,
ook een moeder van een 14-jarige puber...
petra | 29.12.11
bezorgde moeder
lieve mensen ,
mijn man en ik zijn al 2 jaar gescheiden .
maar mijn zoon elroy lijkt er veel last van te hebben .
Mijn zoon is namelijk 14 , hij komt om 1 uur thuis , heeft de lak aan school , en het ergste nog , hij gebruikt drugs
sinds de scheidng ging het niet goed met hem , hij deed slechter zijjn best op school , terwijl hij eerste een van de beste kinderen uit de klas was .
sinds dien ben ik er achter dat hij ook vaak meisjes misbruikt , ik voel me er zo schuldig . ik kan er niks aan doen .
mijn ex man is 2 weken terug overleden aan kanker . elroy is veranderd . hij heeft verdriet om zijn vader en dat begrijp ik ook heel goed , maar hij heeft mij al een keer bedreigt met een mes . Ik wil hem niet kwijt maar dit is niet goed . elroy is al een keer opgenomen in het ziekenhuis door comadrinken . ik ben zo bang om mijn jongen kwijt teraken . ik zit savonds altijd in bed tehuilen . ik ben bang voor hem . ik kan nergens meer naartoe met zijn gedrag . ik kan de politie wel inschakelen , maar ik denk dat njullie me wel begrijpen dat ik dat niet wil omdat het me zoon s . ik hou nog steeds van hem . ik heb nual 1 maand en nieuwe kerel , en sinds dien zie ik elroy alleen nog maar smorgens . toen ik elroy kreeg om een 20 jarige leeftijd , dacht ik dat hetsuper was om een kind te hebben . ik wil zo graag dat gevoel terug hebben van vroeger , dat elroy zon lief kind was . nu dirf ik niks meer ergens van tezeggen of ik ben al bang dat de hel losbreekt . ik hoop dat een van jullie tips voor mij heeft , want ik trek hetn iet meer
mvg angela
angela | 06.12.11
flauwvallen van puber
Mijn dochter viel ook flauw toen ze een jaar op 14 was. Haar bloeddruk was toen te laag, het kan ook met de snelle groei te maken hebben zei de dokter.
anja | 24.02.11
flauwvallen bij puber
Beste Wanda, mijn dochter (deze week ook 17) heeft precies hetzelfde en ik denk ook zoiets vanaf haar 12e. Ze heeft eveneens verschillende onderzoeken gehad waar niets is uitgekomen. Onze huisarts zegt dat we t moeten zien als iets -weliswaar lastig maar niet ernstig- waar ze overheen zal groeien. Afgelopen zaterdag viel ze echter weer tijdens hockeywedstrijd flauw maar duurde heel lang (viel steeds opnieuw weg) en was n heel angstige aanblik. Vandaag gaan we daarom opnieuw naar de huisarts om toch te kijken of we bepaalde dingen uit kunnen sluiten. Als ik meer nieuws heb zal ik me melden. Groeten, Françoise
Faas | 04.10.10
flauwvallen bij puber
ik heb een dochter van 17jaar ,en die heeft al van af haar 12jaar dat ze van tijd tot tijd flauwvalt ,het gebeurt soms als ze te snel opstaat maar ook als ze ziek is ,en als ze in te te warme ruimtes komt of met warm weer is ook een probleem diversen onderzoeken in het ziekenhuishebben niets uitgewezen,de internist wau op een gegeven moment kalmeringsmiddelen geven en dat heb ik afgewezen ze hebben mij gezegt dat het niet gevaarlijk is maar ik vindt het wel een probleem waar gewoon vederniets mee gedaan wordt,mijn vraag herkent iemand dit en heeft daar wel wat aan kunnen doen dan hoor ik dat graag alvast bedankt
wanda44 | 29.07.10
