GEZONDHEID - PSYCHE

Patiënt vergeet helft uitleg dokter

Op: 21-11-2008 in psyche | forum

'Ik heb helaas slecht nieuws voor u…´ Als de dokter dit zegt, staat je wereld even stil. Je hoort niets meer en alle informatie gaat langs je heen.

Patiënten onthouden slechts de helft van de informatie na het horen van slecht nieuws. Dit blijkt uit Nederlands-Australisch onderzoek onder kankerpatiënten, dat in oktober werd gepubliceerd. Hoe kleiner de overlevingskansen van de patiënt, hoe minder informatie doorkomt, zo ontdekten de onderzoekers.

Prognose
De 260 onderzochte patiënten die onlangs van een oncoloog de diagnose kanker te horen hadden gekregen, bleken gemiddeld de helft te hebben onthouden van alle informatie die de specialist had verstrekt. Hoe ernstiger de prognose, des te meer informatie ging er verloren. Ook de hoeveelheid gegeven informatie speelde een rol. Als de patiënt veel informatie kreeg voorgeschoteld, vergat hij ook relatief veel. De leeftijd van de patiënt bleek daarbij nauwelijks een rol te spelen.

Heftige emoties
Een mogelijke oorzaak van het gebrek aan opname van informatie is het vrijkomen van heftige emoties na het horen van slecht nieuws, denken de onderzoekers. Je kunt je ernstig verward en gedesoriënteerd voelen. Achteraf zorgt dit voor nog meer onzekerheid en angst, omdat je nu nog steeds niet weet waar je aan toe bent.

Longkanker
Huisarts Daphne Verdoorn vertelt dat patiënten meestal alleen maar bezig zijn met of ze wel of niet een ziekte onder de leden hebben. ‘Als ik vertel dat iemand geen longkanker heeft maar wel een lichte vorm van leukemie, dan bestaat de kans dat de patiënt het laatste niet hoort. Hij of zij heeft immers geen longkanker en daar is alle aandacht dan op gericht.’

Wat de dokter moet vertellen
Het is belangrijk om te weten welke informatie je kunt verwachten tijdens een gesprek en waar je recht op hebt. Let er goed op dat je in ieder geval de volgende informatie te horen krijgt:

• hoe luidt de diagnose
• hoe ziet de behandeling eruit
• wat zijn de vooruitzichten
• is nader onderzoek nodig
• wanneer komt de uitslag daarvan kunt verwachten en hoe hoor ik die
• wat zijn de risico’s van het onderzoek of de behandeling
• hoe kan ik zelf bijdragen aan een goed resultaat van de behandeling
• moet ik terugkomen en zo ja, wanneer.

Wees eerlijk
Vraag verduidelijking aan de arts als je iets niet snapt en geef het aan als de emoties je te veel worden. De arts kan hier dan rekening mee houden. Als je een belangrijk gesprek hebt in het ziekenhuis, dan is het raadzaam om te vragen of er een verpleegkundige bij kan zijn. Huisarts Verdoorn: ‘Een arts heeft minder tijd dan een verpleegkundige en de relatie met de patiënt is meestal afstandelijker. Een verpleegkundige heeft de tijd om achteraf nog vragen te beantwoorden of een arm om je heen te slaan.’

Familielid of bekende
Probeer een familielid of bekende mee te nemen als je mogelijk slecht nieuws te horen krijgt. Slecht nieuws kan hard aankomen, ondanks voorbereidingen die je kan treffen op wat komen gaat. Dan is het prettig om een vertrouwd iemand om je heen te hebben. Deze persoon kan meeluisteren en onthoudt misschien meer informatie dan jij.

Gesprek opnemen
De onderzoekers van het onderzoek onder kankerpatiënten raden artsen aan om de overdosis aan informatie te beperken door de eerste keer alleen de meest belangrijke zaken te melden die voor de patiënt van belang zijn. Een andere tip is om het gesprek op te nemen en de opname na afloop mee te geven. Een derde tip luidt dat artsen de meest relevante feiten tijdens het gesprek te herhalen.

Voorlichtingsfilm
Sommige ziekenhuizen werken met informatieve films die je thuis kunt bekijken ter verduidelijking van het gesprek. Zo heeft het Medisch Centrum Alkmaar een film gemaakt voor patiënten die radiotherapie moeten ondergaan. Het blijkt dat patiënten de film als geruststellend ervaren. Ze zijn van mening dat het een goede voorbereiding vormt op de bestraling.

Auteur: Rachel van de Pol, in samenwerking met Daphne Verdoorn (arts)
Bronnen: Oncoline , NPCF , Journal of Clinical Oncology , IKCnet