De oorzaken van flauwvallen

De oorzaken van flauwvallen zijn meestal onschuldig. Het is een veiligheidsmechanisme van je lichaam om de bloeddrukregeling te herstellen.

Maar liefst 1 op de 3 mensen valt ooit wel eens flauw in het leven. Als je in één keer wegzakt en je bewustzijn verliest, kan dat erg schrikken zijn. Flauwvallen (syncope) wordt door veel mensen gezien als iets gevaarlijks. Gelukkig is er meestal niets ernstigs aan de hand. Als het goed is ben je binnen enkele minuten weer bij bewustzijn.

Bloeddruk ontregeld
Je valt flauw door problemen in de bloeddrukregeling. Als je staat zakt het bloed onder invloed van de zwaartekracht naar je buik en benen. Het hart vult zich dan minder goed met bloed en de hoeveelheid bloed die het hart rondpompt neemt af. Hierdoor daalt je bloeddruk. In reactie hierop vernauwen de bloedvaten in je buik en benen zich en gaat je hart sneller kloppen, waardoor de bloeddruk weer stijgt.
Als je flauwvalt, reageert je lichaam onvoldoende op de daling van je bloeddruk. De bloedvaten vernauwen zich niet en je hart gaat langzamer kloppen. Daardoor is er even te weinig bloed en dus zuurstof bij de hersenen, waardoor je kort buiten bewustzijn kunt raken.

Nut van flauwvallen
Flauwvallen lijkt erg gevaarlijk en eng. Maar het kan gezien worden als een veiligheidsmechanisme van je lichaam. De zwaartekracht zorgt er voor dat je op de grond valt, zodat het hoofd en hart op dezelfde hoogte komen te liggen. Het hart hoeft dan minder hard te pompen om weer voldoende bloed bij de hersenen te krijgen. Zodra het zuurstofniveau in je hersenen weer voldoende is, kom je weer bij bewustzijn.

Bleek en zweterig gezicht
Meestal zijn er al voortekenen dat je gaat flauwvallen: lichthoofdigheid, misselijkheid, zweten, oorsuizen en problemen met het gezichtsvermogen. Bij je omgeving zal meestal je bleke gezicht opvallen en een zwakke tot zeer zwakke, trage pols. Bij het verliezen van je bewustzijn wordt het donker voor je ogen (hoeft niet), verlies je het bewustzijn en soms ga je licht schokken. Door het schokken wordt soms (ten onrechte) aan epilepsie gedacht. Na het bewustzijnsverlies moet ook je autonome zenuwstelsel zich herstellen. Je kunt daarom nog niet gelijk opstaan. En meestal ben je nog een paar minuten na het bijkomen misselijk, bleek en zweterig.

Triggers
Er zijn veel verschillende oorzaken van flauwvallen. De meest voorkomende en ook meest onschuldige oorzaak is reflexsyncope. Dit is een reflex van je lichaam waardoor de bloeddruk zakt en het hart trager slaat. Via het autonome zenuwstelsel wordt de bloedsomloop geremd, waardoor je flauw kunt vallen. Deze reflex wordt uitgelokt door onder andere:

• langdurig staan
• een injectie of het zien van bloed
• onvoldoende eten
• heftige emoties
• oververmoeidheid
• langdurige blootstelling aan hitte
• hoesten
• pijn
• urineren of ontlasten
• slikken
  

Plotseling opstaan
Na reflexsyncope is plotseling opstaan (orthostatische hypotensie) de meest voorkomende trigger van flauwvallen. Orthostatische hypotensie betekent letterlijk een lage bloeddruk bij staan. Dit kan veroorzaakt worden door falen van het autonome zenuwstelsel. Hierdoor worden bloedvaten in de benen onvoldoende samengeknepen in staande houding, zodat het bloed naar de benen zakt. Autonoom falen kan veroorzaakt worden door bloedverlagende medicatie of medicatie tegen psychische aandoeningen, nierziekten en suikerziekte. Soms wordt het veroorzaakt door neurologische degeneratieve ziekten zoals de Ziekte van Parkinson. Autonoom falen komt ook vaak voor bij pubers net na de groeispurt. Dit gaat meestal vanzelf over en is niet ernstig. 

Hartafwijking
Een zeer ernstige oorzaak van flauwvallen is een hartafwijking. Bij een hartritmestoornis kun je onder allerlei omstandigheden flauwvallen, in rust zowel als tijdens inspanning. Bij ritmestoornissen kan het hart vertragen of versnellen tot aan een stilstand toe, waardoor de bloedsomloop plotseling stagneert. Een minder vaak voorkomende hartziekte waardoor je flauw kunt vallen, is een klepgebrek, in het bijzonder een ernstig vernauwde aortaklep. Je valt dan meestal flauw tijdens inspanning. 

Diagnose
Artsen vinden flauwvallen over het algemeen geen groot probleem. Maar uit onderzoek van de Universiteit van Amsterdam bleek dat de kwaliteit van leven van patiënten die geregeld flauwvallen slechter is dan die van de gemiddelde Nederlander. Ook kwam uit het onderzoek naar voren dat artsen meer aandacht moeten besteden aan flauwvallen en er serieus mee om moeten gaan. Er kan namelijk ook iets ernstigs aan de hand zijn. Daarom is het belangrijk dat een arts een goede diagnose stelt. Aan de hand van gesprekken en lichamelijk onderzoek is de oorzaak meestal goed vast te stellen. Ook is het belangrijk dat patiënten goede voorlichting krijgen over de aandoening en wat ze het beste kunnen doen als ze voelen hun bewustzijn te verliezen.

Gerelateerde informatie over flauwvallen

• Wat te doen bij flauwvallen
• Lage bloeddruk (hypotensie)
• Bloeddruk meten kun je beter zelf doen
• Oorzaak duizeligheid meestal niet ernstig

Auteur: Rachel van de Pol
Bronnen: Kennislink, Wikipedia, Nederlands Tijdschrift voor Geneeskunde

Gerelateerde artikelen:

• Voedingsgewoonten die energie vreten
• Wat nagels verklappen over je gezondheid
• Sterfte door hartinfarct sterk gedaald
• Wees een winterdepressie voor
• 5 ziektes die artsen over het hoofd kunnen zien
• Hartklachten tijdens overgang niet goed herkend
• Lage bloeddruk (hypotensie): symptomen, oorzaken en behandeling
• 'Goed' cholesterol toch niet altijd goed voor de mens
• Knoflook als remedie tegen hoge bloeddruk
• Genetische risicofactor meest voorkomende migraine ontdekt

Trefwoorden: Hartfalen - Epilepsie - Vermoeidheid - Lage bloeddruk

NIEUW!
Deel tips en informatie en discussieer met anderen over gezondheid
Naar het forum >