Zomertijd: help je biologische klok

In de nacht van zaterdag 26 op zondag 27 maart 2011 gaat de zomertijd in. De ingang van de zomertijd gaat gepaard met slaapgebrek, stress en zelfs een grotere kans op een hartinfarct. Hoe help je de biologische klok een handje?

Aankomend weekend wordt de klok een uur vooruit gezet (van 2 naar 3 uur). Door de verschuiving is het ‘s avonds een uur langer licht. De zomertijd eindigt in het laatste weekend van oktober.

Voor- en nadelen
Tegenover het belangrijkste voordeel van zomertijd, een efficiënter gebruik van daglicht, staan ook nadelen. En die hebben alles te maken met de biologische klok van de mens. Nieuwe wetenschappelijke inzichten maken duidelijk dat die klok zeer precies is ingesteld en veel te maken heeft met onze gezondheid. Organen en immuunsystemen worden door de biologische klok bijna tot op de minuut nauwkeurig aangestuurd.

Vooral avondmensen
Vooral avondmensen kunnen zich met moeite aanpassen aan het tijdverschil en voelen zich in de dagen na de ingang van de zomertijd snel afgeleid en katterig. Dat onbestemde gevoel heeft gevolgen. In de week na de start van de zomertijd gebeuren iets meer auto-ongelukken. Volgens wetenschappelijke studies komt dat door stress en concentratieverlies als gevolg van de verschuiving in de tijd.

Meer infarcten
Uit recent Zweeds onderzoek blijkt dat het aantal hartinfarcten meteen na ingang van de zomertijd toeneemt. Vrouwen lopen daarbij iets meer risico dan mannen. De meeste infarcten komen wereldwijd voor op maandagen, maar de maandag na de zomertijd is er een extra stijging van 5% te zien. Ook op dinsdag en woensdag is het effect nog zichtbaar in de statistieken.
In de herfst, als de wintertijd weer ingaat, daalt juist het aantal infarcten – vooral bij mannen - tot iets onder het gemiddelde. Dat komt waarschijnlijk door het uur extra slaap.

Meer rekening houden met nadelen
Chronobioloog professor Beersma van de Universiteit Groningen vindt dat de maatschappij veel meer rekening zou moeten houden met de overgang van zomer- en wintertijd, die hij 'ongezond' noemt. Er zou ook meer aandacht moeten komen voor het gedrag van typische ochtendmensen en avondmensen. Zij zouden bijvoorbeeld zelf moeten kunnen kiezen op welke tijden ze willen werken of studeren, meent Beersma.

Tips
5 tips om je biologische klok te helpen, gebaseerd op informatie van centra voor slaapstudies.

1. Ga iets eerder naar bed
   In de dagen voor de ingang van de zomertijd kun je je slaap- en waakritme al een beetje aanpassen. Ga elke avond steeds een kwartier eerder naar bed en sta ook een kwartier eerder op dan gebruikelijk. Probeer dat ook te doen met je kinderen. Zo maak je het iets makkelijker om ze in de week na de start van de zomertijd ’s avonds in bed te krijgen. Goed verduisterende gordijnen op kinderkamers helpen je kind in de zomertijd beter in te slapen.
   
2. Mijd de maandagochtendspits
   Als je weet dat je op de eerste dag na de zomertijd veel last hebt van het tijdverschil, probeer dan van tevoren genoeg slaap te krijgen. Volgens wetenschappers van het Zweedse Karolinska Instituut is het ook aan te bevelen om de ochtenddrukte van de maandag een beetje te vermijden. Ideaal is het als je bijvoorbeeld op je werk iets later kan beginnen. Dat levert wat meer gemoedsrust en mogelijk iets meer slaap op.
   
3. ’s Ochtends veel licht, ’s avonds weinig
   De hele dag binnenzitten helpt je biologische klok niet echt om je ’s avonds in slaap te krijgen. Je kunt de klok een handje helpen met het aanpassen aan de zomertijd door jezelf al vroeg op de dag bloot te stellen aan veel daglicht, liefst het felle licht van de ochtendzon. Om dezelfde reden moet je zorgen dat je je ’s avonds juist een beetje afschermt tegen daglicht.
   
4. Sport vroeg
   Als je gewend bent ’s middags te sporten, probeer dat dan voor 4 uur 's middags te doen en niet later. Dat helpt om je lichaam op tijd weer tot rust te laten komen.
   
5. Slaap niet overdag
   Overdag een dutje doen is niet handig als de klok een uur vooruit gaat. Ben je gewend aan een middagslaapje, probeer dat dan een paar dagen over te slaan.

Ben je een ochtend- of avondmens?
Slaaponderzoekers in Europa willen meer te weten komen over de biologische klok, het slaap- en waakrite en de verschillen tussen ochtend- en avondmensen. Je kunt meedoen aan het Europese slaaponderzoek (EUCLOCK) en er meteen achterkomen of je een ochtendmens, dan wel een avondmens bent.

Auteur: Jan Willem Wensink
Bronnen: NEJM, WebMD, Universiteit Groningen

Gerelateerde artikelen:

• 10 breintraining apps die je hersenen soepel houden
• Waarom sommige mensen nooit ziek zijn
• Minder stress dankzij de wintertijd
• Breintraining maakt niet slimmer, wel sneller
• Wat je nog niet wist over het geheugen
• Wees een winterdepressie voor
• 14 gezonde levenslessen die je van huisdieren kunt leren
• Ontwaakmechanisme van biologische klok verklaard
• Blijf alert als je kind slaapwandelt
• Tips tegen een depressie na de zomer

Trefwoorden: Slapen - Concentratie

NIEUW!
Deel tips en informatie en discussieer met anderen over gezondheid
Naar het forum >