Tekenbeet? Geef ziekte van Lyme geen kans

Door een tekenbeet kun je de ziekte van Lyme oplopen, als het dier besmet is met de bacterie Borrelia. Zorg dus dat je de teek snel verwijdert.

In Nederland lopen jaarlijks naar schatting 1,2 miljoen mensen een tekenbeet op. Het aantal teken neemt toe, waarschijnlijk doordat steeds meer natuurgebieden aan elkaar worden gekoppeld en de teek zich makkelijker kan verspreiden.
Teken worden actiever naarmate de temperatuur stijgt. De meeste tekenbeten komen voor in de maanden mei, juni en juli.

1 op de 5 teken is besmet
Uit recent onderzoek van Wageningen Universiteit en het Rijksinstituut voor Volksgezondheid en Milieu (RIVM) blijkt dat ongeveer 1 op de 5 teken is besmet met Borrelia burgdorferi, de bacterie die bij mensen en dieren de ziekte van Lyme kan veroorzaken.

Een piepklein spinnetje
Een teek is een piepklein spinnetje van 1 tot 3 millimeter groot. Onvolwassen teken (nimfen) zijn waarschijnlijk de belangrijkste overbrengers van besmettingen op de mens. Teken komen vooral voor in bossen, heidevelden, weilanden en duingebieden, maar je kunt ze ook gewoon in de tuin aantreffen. De meeste tekenbeten vinden plaats in het bos en in de tuin.

Tekenbeet
Een tekenbeet kan op elke plek op het lichaam voorkomen. Teken hebben wel een voorkeur voor warme plaatsen, zoals de bilnaad, de liezen en de knieholtes. Ook op het hoofd en achter de oren komen ze vaak voor. De teek boort zich met zijn kop in de huid en zuigt bloed op. Daardoor kan hij opzwellen tot een bolletje van wel 1 centimeter in doorsnee. Na een paar dagen laat de teek meestal vanzelf weer los.


Een teek die zich heeft volgezogen met bloed kan een doorsnee bereiken van 1 cm.

Borrelia-bacterie
Een tekenbeet is meestal onschuldig. Mocht de teek de borrelia-bacterie bij zich dragen, dan is de kans op besmetting bijna nihill als de teek binnen 24 uur wordt verwijderd. Zit de teek langer op de huid, dan bestaat er een kans dat een besmette teek ziekmakende bacteriën overdraagt.

Borreliose
De ziekte van Lyme wordt ook wel Borreliose of Lyme-Borreliose genoemd. Bij besmetting met de Borrelia-bacterie kan na 3 dagen tot 3 maanden, gemiddeld 16 dagen, een rode of blauwrode plek of ring (erythema migrans) op de huid ontstaan rond de plek van de tekenbeet. Dat gebeurt overigens lang niet altijd; ook zonder het verschijnen van deze rode plek kun je de ziekte van Lyme krijgen.

Antibiotica
De eerste verschijnselen van Lyme zijn een grieperig gevoel, eventueel met koorts, hoofdpijn en gewrichtspijn. Vermoed je dat je de ziekte van Lyme hebt, dan is het verstandig om naar de huisarts te gaan.
Zonder behandeling met antibiotica kan de ziekte van Lyme in een later stadium namelijk chronische klachten veroorzaken aan hart, zenuwstelsel, gewrichten en huid. Er kan sprake zijn van verlamming van gezichtsspieren, heftige pijn aan een arm of been, dubbelzien, krachtverlies in benen, pijnlijke of gezwollen gewrichten, neiging tot flauwvallen en hartritmestoornissen. De diagnose is meestal niet eenvoudig: Lymepatiënten hebben vaak vage, atypische klachten die niet snel te herleiden zijn tot de ziekte van Lyme.

Vereniging voor Lymepatiënten
Het is niet precies bekend hoeveel mensen in Nederland de ziekte van Lyme hebben. De Nederlandse Vereniging voor Lymepatiënten schat dat 500.000 Nederlanders bewust of onbewust de ziekte van Lyme hebben. De vereniging is dit voorjaar begonnen met het ophalen van handtekeningen om in Den Haag meer aandacht te vragen voor de ziekte.

Landelijk Tekenbetenonderzoek
Het RIVM is bezig met een Landelijk Tekenbetenonderzoek. Het instituut onderzoekt gegevens van 700 mensen die zijn gebeten door een teek en daarvoor een huisarts bezochten. Het RIVM denkt in het najaar van 2009 te komen met conclusies en mogelijke aanbevelingen voor diagnoses en behandelingen.

Tips om contact met teken te vermijden

• Vermijd dichte begroeiing, struikgewas en hoge grassen. De meeste teken houden zich daar op.
• Doe bij jezelf en bij je kinderen altijd een tekencontrole na een dagje in de natuur. Ook mensen die in de natuur werken en soldaten moeten zichzelf dagelijks onderzoeken op teken.
• Je kunt ziek worden als de teek langer dan 24 uur op je huid zit. Het is belangrijk dat je de teek zo snel mogelijk verwijdert.
• Als je op pad gaat in een gebied waar veel teken voorkomen, smeer jezelf dan in met een insectenwerend middel waar DEET in zit. Sommige buitensportwinkels verkopen speciale kleding die geïmpregneerd is met DEET.

Tips voor het verwijderen van een teek

• Gebruik, voordat je de teek verwijdert, geen alcohol, jodium, olie of andere middelen.
• Pak de teek zo dicht mogelijk bij de huid beet, bij voorkeur met een puntige pincet of speciaal tekenverwijderinstrument. Probeer niet op het lijfje van de teek te drukken.
• Trek de teek er langzaam uit. Als een stukje van de kop van de teek in de huid achterblijft, is dat ongevaarlijk. Dat komt er op den duur vanzelf weer uit.
• Ontsmet het beetwondje na het verwijderen van de teek met 70% alcohol of jodium.
• Noteer de datum waarop je bent gebeten in je agenda.
• Houd daarna tot 3 maanden na de tekenbeet de huid rondom de beet in de gaten.

Gerelateerde informatie over tekenbeet

• Wat is een tekenbeet en bekijk de video over de tekenbeet
• Wat is de ziekte van Lyme?

Auteur: Jan Willem Wensink
Bronnen: Medisch A-Z, RIVM, NHG, Lymevereniging

Gerelateerde artikelen:

• Tips tegen een depressie na de zomer
• Eerste hulp bij een kwallenbeet
• Hulp op zak, de onmisbare gratis reis applicatie
• Reisziekte: wat kun je er tegen doen?
• Het horror-effect van de verkeerde paddestoel
• DEET stinkt, ook voor muggen
• Bergwandelen draait om water, oriënteren en het weer
• Redenen om het naturisme te omarmen
• Wat te doen na een slangenbeet of schorpioenensteek
• 10 rampen die je vakantie kunnen verpesten

Trefwoorden: Reisapotheek - Kamperen - Wandelen - Ziekte van Lyme - Tekenbeet

NIEUW!
Deel tips en informatie en discussieer met anderen over gezondheid
Naar het forum >