Gescheurde enkelbanden: de meest gestelde vragen

Bewegen 23 april 2014
voet in verband

Bij gescheurde enkelbanden is het lastig om zelf te bepalen waar je aan toe bent. Een gespecialiseerde fysiotherapeut geeft antwoord op de meest gestelde vragen.

Als je gescheurde enkelbanden hebt, zit je meestal met veel vragen. Heeft koelen wel zin? Kan ik al beginnen met sporten? Moet ik nu wel of niet door de pijn heen mijn oefeningen doen? Door zelf op onjuiste wijze aan te modderen, kan het herstel van je enkel onnodig lang duren. Jelle Heisen, een fysiotherapeut die in de dagelijkse praktijk met gescheurde enkelbanden te maken heeft, geeft antwoord op de meest voorkomende vragen die hij op zijn werk bij Tamminga Fysiotherapie krijgt. In zijn behandelkamer ziet hij vooral fanatieke sporters die snel weer aan de slag willen.

Wat is de meest voorkomende oorzaak van gescheurde enkelbanden?
Jelle Heisen: ‘Je hebt de meeste kans op gescheurde enkelbanden als je aan zogenoemde pivoterende sporten doet. Dat zijn sporten waarbij je veel draaiende bewegingen maakt met je gewrichten. Vooral als je vermoeid bent, heb je een grotere kans om geblesseerd te raken. Je hebt dan een verminderde coördinatie, waardoor je eerder foute of rare bewegingen gaat maken. Maar ook de ondervloer en je schoeisel kunnen de oorzaak zijn. Als je schoeisel bijvoorbeeld heel stug is en dus niet meedraait, kan er nog wel eens wat misgaan met de enkels. Soms is het ook gewoon dikke pech.’

Kun je zelf vaststellen of je enkelbanden gescheurd zijn?
‘Er zijn wel een paar globale aanwijzingen te geven. Als je bijvoorbeeld nog geen 4 passen kunt lopen, dan is het raadzaam om een (huis)arts te raadplegen. De kans is aanwezig dat de enkel gebroken is. Als je enkel meteen dik wordt, dan is de kans groot dat je enkelbanden gescheurd zijn. Wordt de enkel niet heel snel dik, dan heb je grote kans dat je te maken hebt met een verrekking of kneuzing. Maar voor een juiste diagnose is echt specialistische kennis nodig.’

Is het verstandig om je enkel te koelen of juist niet?
‘Ik adviseer zelf altijd wel om te koelen. In de eerste fase meestal 3 keer per dag, zo’n 20 minuten lang. Dat dempt in ieder geval de pijn. Ook stimuleert het de vochtafvoering. Ten slotte is het voor mensen een goede stok achter de deur om in ieder geval 3 keer per dag hun enkel te laten rusten. En dat is goed voor het herstel. Of koelen is fysiologisch opzicht herstelbevorderend werkt, is nog niet wetenschappelijk aangetoond. Er lopen nu wel wat onderzoeken, maar het blijft lastig meetbaar. Ieder heeft zijn eigen fysiologische herstel, dus wat de precieze invloed van het koelen is, weten we niet.’

Welke fouten maken mensen bij het tapen van hun enkels?
‘Dat ze circulair tapen, dus het tape gewoon rondom hun enkel wikkelen. Te strak tapen is ook een veelgemaakte fout. Hierdoor bereik je een averechts effect van wat tape eigenlijk zou moeten doen, namelijk vocht afvoeren en stevigheid bieden. Door te strak of circulair te tapen, knel je de vochtafvoer af. Als je een kloppend of drukkend gevoel in je enkel krijgt, weet je dat het tape te strak zit. Een brace is eigenlijk de beste en meest eenvoudige oplossing, omdat je hem iedere keer om kan doen. Tape moet je regelmatig vervangen. Een brace is trouwens ook de duurste oplossing.’

Heb je fysiotherapie nodig om van gescheurde enkelbanden te herstellen?
‘Het is niet noodzakelijk, je kunt ook zonder fysiotherapie herstellen. Maar ik zou het wel aanraden. De meeste mensen weten namelijk niet hoe het herstelproces verloopt. En een fysiotherapeut weet dat wél, en kan een patiënt vertellen wanneer die aan de bel moet trekken. Ook kan een fysiotherapeut oefeningen meegeven die herstelbevorderend werken. Het is belangrijk om de enkel zo snel mogelijk weer in beweging te krijgen. Uiteraard zonder pijn te voelen. Want door de pijn heen oefenen is één van de domste dingen die je kunt doen.’

Wat zijn de beste oefeningen en hoe blijf je gemotiveerd om ze te blijven doen?
‘Het beste is om zoveel mogelijk oefeningen te doen waarbij je op 1 been staat, het zwakke been uiteraard. Voor gescheurde enkelbanden zijn coördinatie en stabilisatieoefeningen erg belangrijk. Zo maak je de banden weer sterk en weerbaar en leer je om de spieren die om de enkel heenliggen weer beter te coördineren. Voor sporters is het essentieel om zo veel mogelijk richting hun eigen sport te oefenen. Als ik patiënten thuisoefeningen meegeef, raad ik patiënten altijd aan om korte oefensessies te houden. De oefeningen zijn vrij eentonig. Je houdt het langer vol door 1 à 2 keer per dag 10 minuten te oefenen, dan 3 keer per week 1 uur.’

Na hoeveel tijd moet je alles weer kunnen?
‘Na 6 tot 8 weken moet je zonder klachten de dagelijkse dingen kunnen doen. Na 12 weken moet je zonder pijn kunnen sporten. Op de site van het KNFG (Koninklijk Nederlands Genootschap voor Fysiotherapie) staat de indeling van het herstelproces van acuut enkelletsel (zie bladzijde 17), dus wat je per fase weer zou moeten kunnen. Uiteraard is dit een richtlijn die als kapstok kan worden gebruikt. De fasen overlappen elkaar deels en het herstel is natuurlijk ook afhankelijk van het individu.’ 

Ten slotte een paar gouden tips:

  • Wat je zonder tape of een brace kan, doe dat ook zonder. Draag bij een hoge intensiteit van sport, bijvoorbeeld bij een wedstrijd, wel een brace
  • Schaf tijdig nieuw schoeisel aan bij slijtage. Let op: hoog om de enkel sluitende schoenen zijn niet beter dan laag sluitende schoenen
  • Blijf na afsluiting van fysiotherapie je oefeningen doen, want ook na de therapie blijft je enkel een punt van aandacht. Oefeningen helpen je enkel sterk te houden
  • Pas bij vermoeidheid tijdens het sporten extra op. Op dit soort momenten loop je de meeste kans op een blessure
  • Oefen nooit door de pijn heen
  • Hou je herstelproces goed in de gaten en trek bij afwijkingen aan de bel bij de huisarts of fysiotherapeut. Er is geen verwijzing meer nodig om naar de fysiotherapeut te gaan. Door complicaties in het herstel kunnen ook secundaire of chronische klachten ontstaan zoals stijfheid van de enkel, onstekingen of verminderde kuitkracht.

 

In samenwerking met fysiotherapeut Jelle Heisen
Overige bronnen: Medisch A-Z, KNGF

Reageer

Gebruik onderstaand formulier om te reageren op dit artikel of andere reactie. Velden met een zijn verplicht


acht − = 5