Wat is een tekenbeet?

Een tekenbeet is een beet door een teek. Een teek is een spinachtige parasiet die zich voedt met bloed van mensen en dieren. De teek bijt zich vast in het lichaam van een mens of dier en zuigt zich binnen ongeveer een etmaal vol bloed.  In Nederland komen teken voor in bossen, duinen, heidevelden en gebieden met laag struikgewas of hoog gras.

Soms wordt tijdens de beet een bacterie overgedragen die de ziekte van Lyme kan veroorzaken. De kans om de ziekte van Lyme op te lopen is klein, maar het is raadzaam om toch alert te zijn in gebieden waar teken kunnen voorkomen.

In bepaalde Europese vakantielanden en Azië kan ook een virus worden overgedragen dat tekenencefalitis (FSME) kan veroorzaken. De kans om tekenencefalitis te krijgen wanneer u door een besmette teek wordt gebeten, is erg klein.

Het is wel belangrijk om te weten hoe u een teek snel en effectief uit uw huid verwijdert.

Symptomen tekenbeet

De tekenbeet is pijnloos. U herkent de beet meestal pas wanneer u het beestje op uw huid ziet zitten. Een teek is een klein, zwart beestje dat wat weg heeft van een spin. Tijdens het opzuigen van bloed wordt de teek groter en lichter (van kleur). Na ongeveer een etmaal heeft de teek zich volgezogen en laat los van de huid. Meer dan de helft van de mensen heeft niet door dat ze zijn gebeten door een teek.

Hoe ontstaat een tekenbeet?

In zijn leven maakt een teek een aantal ontwikkelingsfasen door. Voor het overgaan van de ene fase naar de volgende heeft de teek bloed nodig. Vanuit zijn verblijfplaats springt hij op een geschikte voorbijganger. Dit kunnen mensen en dieren zijn. Met zijn mondhoeken bijt hij zich vast en laat pas los als hij voldoende bloed heeft gezogen.

Is het ernstig en wat kunt u verwachten?

Wanneer de teek heeft losgelaten of u heeft hem zelf verwijderd, kunt u een klein rood plekje zien, zoals bij een muggenbult. Deze plek verdwijnt binnen één tot twee weken. Sommige teken zijn besmet met een bacterie (Borrelia Burgdorferi) en kunnen deze bij een beet overbrengen op mens en dier.  Deze besmetting kan leiden tot de ziekte van Lyme. Als u de teek binnen 24 uur verwijdert, is de kans op deze ziekte echter klein.  Meer informatie over de ziekte van Lyme leest u in de informatiefolder ‘Ziekte van Lyme’.

In het buitenland kunnen teken besmet zijn met het FSME virus. Meer informatie hierover vindt u in de informatiefolder ‘tekenencefalitis’

Wanneer naar de huisarts?

Bent u gebeten door een teek en heeft u deze zelf verwijderd, dan hoeft u geen contact op te nemen met uw huisartsenpraktijk. Het is wel raadzaam om uw huisarts te raadplegen, als:

  • u de teek er zelf niet uit kunt of durft te halen
  • u binnen een aantal dagen koorts krijgt
  • zich binnen een maand na de beet een rode kring vormt rond of in de buurt van de beet, die steeds groter wordt
  • u binnen een aantal weken tot maanden (soms jaren) na de beet last krijgt van:
    - problemen met het zicht, bijvoorbeeld dubbelzien
    - gewrichtsklachten
    - hartklachten
    - spieruitval
    - verlammingen
    - krachtsverlies
    - onverklaarbare pijn in de spieren of ledematen
  • u hoofdpijn heeft, uw nek stijf is en/of u moet braken
  • zich andere verschijnselen voordoen waarover u zich zorgen maakt.

Het is raadzaam om uw huisarts te melden dat u bent gebeten door een teek en het tijdstip waarop dat is gebeurd. Deze klachten zouden kunnen wijzen op de ziekte van Lyme of tekenencefalitis Meer over de ziekte van Lyme en over tekenencefalitis leest u in de informatiefolders ‘Ziekte van Lyme’ en ‘Tekenencefalitis’.

Wat kunt u er zelf aan doen?

Bent u gebeten door een teek, dan is het belangrijk dat u de teek zo spoedig mogelijk op de juiste manier verwijdert. Dit kunt u het beste doen met een speciaal tekenpincet of een gewoon pincet met brede bek.

Met de pincet pakt u de teek bij de kop vast en trekt hem langzaam met een draaiende beweging uit de huid.Probeer de teek van tevoren niet te verdoven of te doden; de kans op overdracht van de bacterie is dan juist groter.De mondhoeken van de teek blijven soms achter in de huid. Dit kan geen kwaad en zweert er vanzelf weer uit.

Na het verwijderen van de teek desinfecteert u de huid rondom de beet, de pincet en uw handen. Dit kunt u doen met behulp van een desinfecterende vloeistof, zoals alcohol of jodium.

Het is verstandig om de datum van de tekenbeet ergens op te schrijven, zodat u dit bij eventuele verschijnselen kunt opzoeken.

Algemene adviezen en voorzorgsmaatregelen

Probeer tekenbeten zoveel mogelijk te vermijden. Dat kunt u doen door de typische verblijfplaatsen van teken vermijden. Dit zijn bossen, duinen, heide, hoog gras, laag struikgewas. Betreedt u toch een gebied waar teken zouden kunnen zitten, beschermt u zich dan zo goed mogelijk. Dit kunt u op de volgende manieren doen:

1. Beschermende kleding dragen

  • shirt met lange mouwen
  • broek met lange pijpen
  • shirt in de broek stoppen
  • broekspijpen in de sokken stoppen
  • hoofddeksel dragen


2. Tekenwerend middel gebruiken
Bij de apotheek en de drogist kunt u middelen kopen, waarmee u zichzelf kunt insmeren en die bescherming bieden tegen teken.

3. U te laten vaccineren
Wanneer u op vakantie gaat naar gebieden waar u kans loopt op tekenencephalitis, kunt u zich hiertegen laten vaccineren. Tegen de ziekte van Lyme bestaat geen vaccin.

Ondanks deze voorzorgsmaatregelen kan het voorkomen dat u wordt gebeten door een teek. Daarom is het zinvol uw lichaam te inspecteren, wanneer u in een gebied bent geweest waar teken aanwezig kunnen zijn.

Kleedt u helemaal uit en bekijk uw gehele lichaam. U kunt natuurlijk ook iemand anders vragen om uw lichaam te inspecteren. Wanneer u huisdieren of boerderijdieren heeft, is het belangrijk dat u ook de dieren regelmatig onderzoekt. Vindt u een teek bij een dier, dan kunt u hetzelfde doen als u bij uzelf zou doen. U kunt hiervoor ook eventueel bij uw dierenarts informeren.

In samenwerking met

Drs. A.A.H.H. Liedtke – van Eijck (auteur)
Drs. W. van Donselaar
(consulent)

Bronnen

  • Meer van der J, Stehouwer CDA, Ottenlander den GJH. Interne geneeskunde, elfde herziene druk. Bohn Stafleu van Loghum. Houten/Diegem: 1996.
  • Www.lymenet.nl
  • Richtlijnen van het LCR