Wat zijn mazelen?

Mazelen is een vlekjesziekte, die kan voorkomen bij kinderen onder de 15 jaar. De medische naam van mazelen is morbilli. Alle kinderen in Nederland worden sinds 1976 ingeënt tegen mazelen als ze veertien maanden oud zijn. Dit wordt herhaald als een kind 9 jaar is.

De injectie heet BMR. Het is een cocktail met een vaccin tegen bof, mazelen en rodehond. Door deze vaccinaties komt mazelen nauwelijks meer voor in Nederland. Vanaf mei 2013 tot maart 2014 heerste er een mazelenepidemie in Nederland in gemeenten met een lage vaccinatiegraad. Dit zijn vooral gemeenten waar vanuit geloofsovertuiging niet gevaccineerd wordt. Er werden 2600 gevallen gemeld waarvan er 182 opgenomen moesten worden. Er is in deze periode 1 kindje overleden aan de complicaties van mazelen.

De grootste kans om mazelen te krijgen, hebben:

  • niet gevaccineerde bevolkingsgroepen,
    zoals immigranten, allochtonen en mensen met principiële bezwaren tegen vaccineren
  • baby’s voordat zij ingeënt zijn,
    met name in de tweede helft van het eerste levensjaar. De eerste maanden zijn ze beschermd door antistoffen uit het bloed van de moeder. Deze bescherming neemt geleidelijk af

Het is nog onbekend hoe lang vaccinaties bescherming geven tegen mazelen. Men houdt er rekening mee dat mazelen in de toekomst juist een ziekte van oudere volwassenen zou kunnen worden.

Symptomen mazelen

Eerste verschijnselen van mazelen:

  • snotteren
  • hoesten
  • koorts
  • rode ogen
  • lichtschuwheid
  • grieperig gevoel

Verschijnselen mazelen na drie dagen:

  • aanwezigheid van witte stipjes op een rode achtergrond op het wangslijmvlies


Verschijnselen
mazelen op de vierde of vijfde dag:

  • grove vlekken die beginnen achter de oren en zich uitbreiden naar het gezicht, de romp en ledematen

Typisch is dat de vlekjes verdwijnen als je er op drukt. Soms is er lichte jeuk. De huiduitslag, koorts en het grieperige gevoel duren zeven dagen. Daarna gaat het hoesten vaak nog twee weken door.

Hoe ontstaan mazelen?

Mazelen wordt veroorzaakt door een virus, het paramyxovirus. Het virus wordt verspreid:

  • via vochtdruppeltjes in de lucht
  • door hoesten

Mazelen is een van de meest besmettelijke kinderziekten. Mazelen is besmettelijk vanaf een week voor het uitbreken van de vlekjes tot en met een week daarna. De tijd tussen besmetting en het uitbreken van de ziekte (de incubatietijd) bedraagt zeven tot veertien dagen.

Het doormaken van mazelen geeft een levenslange weerstand. Dat betekent dat een kind maar één keer mazelen kan krijgen.

Is het ernstig en wat kunt u verwachten?

Mazelen is over het algemeen een onschuldige kinderziekte. Kinderen met mazelen kunnen soms wel erg ziek ervan zijn.  Als mazelen mild verloopt en uw kind wil naar school, dan is daar op medische gronden geen bezwaar tegen.

5 tot 10% van de kinderen die mazelen doormaakt krijgt een oorontsteking. 1 tot 5% krijgt een ernstige longontsteking. Heel zelden kan er een gevaarlijke hersenontsteking ontstaan.

De leiding van scholen, kinderdagverbijven en crèches, adviseert vaak om een kind met mazelen thuis te houden, omdat andere ouders vaak bezwaar maken.
Hiervoor zijn geen medische argumenten, omdat besmetting al voor het uitbreken van de vlekjes heeft plaatsgevonden.

Voor kinderen is het goed dat ze de mazelen hebben doorgemaakt. Zij lopen dan geen kans meer deze op latere leeftijd te krijgen. Op oudere leeftijd kan mazelen heftiger verlopen.
Als een vrouw mazelen doormaakt tijdens de zwangerschap kan dat in zeldzame gevallen leiden tot een miskraam.

Wanneer naar de huisarts?

Het is in het algemeen niet nodig om de huisarts te raadplegen, als een kind met vlekjesziekte:

  • zich niet ziek voelt en
  • geen koorts heeft

Neem wel contact op met uw huisarts, als uw kind:

  • koorts heeft
  • zich ziek voelt

Wat kunt u er zelf aan doen?

  • Kinderen met mazelen hebben vaak geen eetlust. Dring ze geen eten op. Zorg wel voor voldoende drinken. Thee, bouillon of vruchtensappen zijn het meest geschikt. Soms zijn ijslolly’s een goede oplossing
  • Bedrust is alleen nodig als uw kind daar zelf behoefte aan heeft. Ook hoeft het niet per sé binnen te blijven. Zelfs met wat koorts kan uw kind naar buiten, als het daar zin in heeft
  • Een kind met mazelen kan gewoon in bad of onder de douche
  • Bij jeuk kunt u de huid deppen met azijnwater of water waarin een citroen is uitgeknepen. Warmte doet de jeuk vaak toenemen. Soms helpt een lauwe douche. Ook mentholpoeder werkt verlichtend. U kunt dit bij de drogist kopen. Heeft uw kind last van jeuk, hou dan zijn nagels kort en schoon. Uw kind kan anders de huid kapot krabben en kunnen er infecties ontstaan
  • Paracetamol draagt niet bij aan het herstel van mazelen. Wel worden het ziektegevoel en de koorts tijdelijk onderdrukt
  • Laat u vaccineren (als u nooit eerder bent gevaccineerd of mazelen heeft doorgemaakt wanneer u reist naar een land waar mazelen veel voorkomt. Dit zijn de meeste tropische landen. Laat u voor een reis naar een (sub)tropisch land dan ook altijd informeren door een tropenvaccinatiecentrum/travelclinic.

Algemene adviezen en voorzorgsmaatregelen

Een onschuldige kinderziekte zoals mazelen is niet te voorkomen. Bovendien is het goed dat kinderen mazelen hebben doorgemaakt. Zij lopen zo geen kans meer het op latere leeftijd te krijgen. Op oudere leeftijd kan mazelen namelijk veel heftiger verlopen. U kunt en hoeft dus geen voorzorgsmaatregelen te nemen.

Met medewerking van

W. van Donselaar,arts

Bronnen

  • www.rivm.nl
  • Lcr richtlijnen reizigersadvisering 
  • Lisdonk van de EH, Bosch van den SJHM, Lagro-Janssen ALM, Schers HJ. Ziekten in de huisartsenpraktijk vijfde druk  2008.  Reed Business, Amsterdam.