Wat zijn kloven in de mondhoeken?

Kloven in de mondhoeken zijn hardnekkige scheurtjes in de huid van de mondhoeken en het aangrenzende lipslijmvlies. Ze worden ook wel perlêches genoemd. Kloofjes in de mondhoeken worden door een acute of een chronische ontsteking van de huid en het aangrenzende lipslijmvlies gevormd. Soms treedt ook uitbreiding op naar de omliggende huid en het lippenrood. In de Angelsaksische literatuur spreekt men dan van cheilitis.

Symptomen van kloven in de mondhoeken

Kloven in de mondhoek zijn te herkennen aan een rode mondhoek met kleine scheurtjes waarbij zich soms korstjes met schilfering vormen. De korstjes kunnen wit of geel zijn. Wittige korstjes kunnen ontstaan indien er spake is van een gistinfectie en gelige korstjes bij een bacterie-infectie gistinfectie. De mondhoek is bij kloofjes vaak vochtig.

Veel mensen vinden kloofjes ontsierend. Pijnlijke kloofjes aan de mondhoeken moet men niet verwarren met de zogenaamde ‘koortsuitslag’ , een pijnlijke zwelling aan de lip, die wordt veroorzaakt door het opvlammen van een herpesvirus infectie, waar de betreffende persoon drager van is. Koortsuitslag treedt meestal op bij (tijdelijk) verminderde weerstand (bijvoorbeeld koorts, griep, menstruatie).

Hoe ontstaan kloven in de mondhoeken?

Er zijn vele oorzaken voor het ontstaan van mondhoekscheurtjes. Bij alle oorzaken speelt de speekselophoping in de mondhoekplooi de belangrijkste rol. Verteringsenzymen in het speeksel irriteren de huid en speeksel vormt een goed milieu voor infecties met gisten (Candida) en bacteriën.

  • Bij jonge kinderen speelt kwijlen (speekselvloed) een belangrijke rol bij het ontstaan van kloofjes.
  • Jongeren met een allergische achtergrond kunnen door likken of een contactallergie (allergie voor bijvoorbeeld lippenstift, mondwater of tandpasta) scheurtjes op de lippen en kloofjes aan de mondhoeken krijgen.
  • Een andere oorzaak van kloofjes in de mondhoeken ligt bij het tandartsbezoek. De mond moet soms bij de tandarts voor langere tijd open gehouden worden.
  • Bij ouderen is de meest voorkomende oorzaak van kloven in de mondhoeken het dunner worden van de boven- en onderkaak. De kringspier van de mond is dan te ruim en veroorzaakt het plooien van de boven- en onderlippen, met name in de mondhoeken. Het betreft vaak mensen met een kunstgebit, dat door het steeds dunner worden van de kaak nog maar slecht past. Speekselvloed kan de situatie verergeren.
  • Een andere oorzaak voor kloven is een tekort aan vitamine B2 (riboflavine), foliumzuur en ijzer, die nodig zijn voor gezonde huid en slijmvliezen. Bij een tekort kunnen optreden: pijnlijk mondslijmvlies (cheiosis), pijnlijke tong (glossitis), branderige ogen, schilferige huid en pijnlijke mondhoeken. Vitamine B2 komt voor in melk en melkproducten, vlees, vis, eieren, fruit, groenten en graanproducten. Een tekort treedt op bij een slecht voedingspatroon, maar ook in gevallen waarbij de resorptie of de omzetting van deze vitamine in de darm gestoord is (bijvoorbeeld diarree, anorexia nervosa, chronische ziekte, gebruik van bepaalde medicamenten, alcohol). Mensen met een chronische huidaandoening, zoals eczeem en psoriasis, zijn extra kwetsbaar.
  • Bij een stoornis in het afweerssyteem (bijvoorbeeld bij een ernstige ziekte, AIDS, of na een chemotherapie) kan gemakkelijker een infectie van het mondslijmvlies optreden.

Is het ernstig en wat kunt u verwachten?

De aandoening is op zich onschuldig. Soms is de mondhoek pijnlijk. Veel mensen vinden het ontsierend. Bij ouderen kan een mondhoekkloofje chronisch worden.

Wanneer naar de huisarts?

Ondanks dat de kloofjes onschuldig zijn, kunnen ze wel pijnlijk zijn en/of jeuken. Ook kunt u het ontsierend vinden. Als de kloofjes langere tijd blijven bestaan, kunnen genoemde redenen voldoende zijn om toch naar de huisarts te gaan. De huisarts kan een anti-gist crème zoals micanazol of ketanazol voorschrijven. Bij een bacteriële infectie kan een crème met een antibioticum, zoals fusidinezuur, behulpzaam zijn.

De huisarts kan u een aantal vragen stellen (onder andere over een eventuele gebitsprothese, speekselvloed, likken en voeding). Mensen die een slecht passend kunstgebit hebben, zullen worden doorgestuurd naar de tandarts. Meestal is het voldoende wanneer de tandarts het gebit wat ophoogt, zodat de lippen weer wat meer worden opgerekt.

Wat kunt u zelf aan kloven in de mondhoeken doen?

In het algemeen zal het drooghouden van de mondhoeken de kans op infecties verkleinen. Het likken moet worden beperkt. Bij mensen met een gebitsprothese is het belangrijk dat deze goed past en goed schoon wordt gehouden.
U kunt een beschermende basiscrème gebruiken op de mondhoekjes en de lippen om te voorkomen dat de kloven erger worden.

Algemene adviezen en voorzorgsmaatregelen bij kloven in de mondhoeken

  • Gewoonten als overmatig likken aan de lippen en mondhoeken kunt u beter afleren. In het speeksel komen namelijk verteringsenzymen voor die de huid en het slijmvlies ter plaatse dan onnodig belasten en irriteren.
  • Het regelmatig schoonhouden van gebit of gebitsprothese is van belang om overgroei van schimmels en mondbacteriën te voorkomen, waardoor de kans op infecties zo klein mogelijk is.
  • Een eventuele gebitsprothese moet goed passend worden gemaakt, liefst door een deskundig ordontholoog.

Met medewerking van

W. van Donselaar,arts

Bronnen

  • Eekhof JAH,Knuistigh Neven A, Opstelten W. Kleine kwalen in de huisartsenpraktijk zesde druk 2013. Reed business education, Amsterdam