Reumatoïde artritis (Reuma)

Wat is reumatoïde artritis (Reuma)?

Reumatoïde artritis is een chronische ziekte. Er is sprake is van ontstekingen in de gewrichten. Ook slijmbeurzen, peesscheden en spieren kunnen aangedaan zijn. Soms zijn andere organen ook betrokken. Na verloop van tijd beschadigen de gewrichten. De ziekte komt voor bij 1% van de Nederlandse bevolking. Het is een auto-immuunziekte. De afweer maakt dan antistoffen aan tegen het eigen lichaam.



Symptomen reumatoïde artritis (Reuma)

Pijnklachten van de aangedane gewrichten staan op de voorgrond. Het gaat vooral om de gewrichten van de handen en de voeten. Maar ook alle andere gewrichten kunnen ontsteken. De gewrichten zijn verder stijf en kunnen gezwollen zijn. Ook algemene klachten komen voor, zoals grieperig voelen en moeheid. De klachten kunnen in de tijd sterk wisselen. Door de ontsteking kunnen de gewrichten beschadigen.



Hoe ontstaat reumatoïde artritis (Reuma)?

De oorzaak van reumatoïde artritis is niet precies bekend. Erfelijke aanleg speelt een belangrijke rol. Ook roken is een ongunstige factor voor het ontstaan van reumatoïde artritis. Het afweersysteem heeft als doel indringers binnen het lichaam uit te schakelen. Het doet dit onder andere door het maken van antistoffen. Deze hechten zich aan indringers en maken het mogelijk dat deze opgeruimd worden door de afweercellen. Dit gaat gepaard met ontstekingsverschijnselen ( roodheid, zwelling en pijn). Bij reumatoïde artritis maakt het immuunsysteem antistoffen gericht tegen lichaamseigen cellen in de gewrichten. De ontstekingen, die het gevolg zijn, veroorzaken de klachten.



Is het ernstig wat kunt u verwachten?

Het stellen van de diagnose kan moeilijk zijn. Vooral in het begin van de ziekte. Aan de hand van een aantal criteria wordt de diagnose gesteld. De criteria betreffen het aantal aangedane gewrichten, de plek van de gewrichten, het aanwezig zijn van ochtendstijfheid, onderhuidse bulten, afwijkingen op de foto’s en bloedafwijkingen.

Reumatoïde artritis geeft problemen bij het gebruik van de aangedane gewrichten. Dit komt in eerste instantie door de ontstekingen in de gewrichten. Later komt dit vooral door beschadigingen van het gewricht. Het beloop kan erg wisselend zijn. Bij de meeste mensen nemen de klachten in de loop van de jaren toe. Dat is niet altijd het geval. De beschadigingen van de gewrichten kunnen soms leiden tot ernstige invaliditeit. Factoren die een rol kunnen spelen bij verslechtering zijn stress en veranderingen in de hormoonhuishouding.

Reumatoïde artritis is een chronisch aandoening, de ziekte is nog niet te genezen. Leefmaatregelen die erop gericht zijn in beweging te blijven en de gewrichten te ontlasten zijn belangrijk. Ook stoppen met roken heeft een positief effect. Verschillende paramedische behandelingen kunnen ondersteuning bieden. Het snel starten van een behandeling helpt om gewrichtsschade te voorkomen.

De belangrijkste rol in de behandeling is voor de medicijnen. Het gaat hierbij om pijnstillers en medicijnen die ingrijpen op de ontsteking en afweer. Een eenvoudige pijnstiller is paracetamol. Sterkere pijnstillers zijn de opiaten. Deze middelen hebben geen effect op de ontsteking.
Om de ontsteking tegen te gaan en beschadiging te beperken, worden ontstekingsremmende pijnstillers voorgeschreven, bijvoorbeeld NSAID’s of COX-2 remmers. Krachtigere ontstekingsremmers die aangrijpen op de afweer zijn de klassieke ontstekingsremmers ( DMARD’s). Deze kunnen op verschillende plekken in de afweer aangrijpen. Het effect komt meestal pas na weken tot maanden. Zij hebben bij ongeveer de helft van de mensen effect. Prednison is een van de krachtigste ontstekingsremmende middelen die er bestaat.

Een andere groep medicijnen die de afweerreactie remmen zijn de biologicals. Zij werken vrij snel en worden met een injectie toegediend.



Wanneer naar de huisarts?

Bij klachten die kunnen wijzen op reumatoïde artritis is het raadzaam contact met uw huisarts op te nemen. Het gaat om klachten van pijn, stijfheid en zwelling van gewrichten. Als de klachten langer dan 4 weken duren en symmetrisch aanwezig zijn is reumatoïde artritis waarschijnlijk. De huisarts zal u doorverwijzen naar de reumatoloog voor verdere behandeling. Als tijdens de behandeling de klachten ernstiger worden of er nieuwe klachten ontstaan is het ook aan te raden contact met uw arts op te nemen.



Wat kunt u er zelf aan doen?

U kunt zelf niets doen om het ontstaan van reumatoïde artritis te voorkomen. Wel zijn er factoren die een gunstig effect hebben op het beloop en de ernst van de klachten. Een aantal van deze factoren kunt u zelf beïnvloeden.(zie : Algemene adviezen en voorzorgsmaatregelen’).



Algemene adviezen en voorzorgsmaatregelen

Een ontstoken gewicht moet rust hebben. Als het gewricht warm is kan het koelen met een ice pack zinvol zijn. Zorg dat de huid niet kan bevriezen door de ice pack in een theedoek te wikkelen.


Beweging is belangrijk voor het soepel houden van de gewrichten, het voorkomt botontkalking en heeft een gunstig effect op het hart en de longen. Sporten, waarbij de gewrichten gelijkmatig belast worden, hebben de voorkeur (wandelen,fietsen,zwemmen). De belasting moet afgestemd worden op de klachten. Overleg met uw arts of fysiotherapeut wat voor u het beste is. Bij een toename van de klachten na of tijdens sporten moeten de intensiteit teruggebracht worden. Overbelasting moet voorkomen worden.


Een gezonde afwisselende voeding en een gezond lichaamsgewicht hebben een gunstig effect. Overmatig alcoholgebruik is nadelig. Over het algemeen heeft warmte een gunstig effect op de klachten, dit kan bijvoorbeeld met een warm bad of warme douche



In samenwerking met

Wim van Donselaar (auteur)



Wetenschappelijke verantwoording

  • NHG patiëntenbrief “reumatoïde artritis”
  • Reumafonds.nl
  • NHG-Standaard Artritis, Janssens HJEM, Lagro HAHM, Van Peet PG, Gorter KJ, Van der Pas P, Van der Paardt M, Woutersen-Koch H, . Huisarts Wet 2009;52(9):439-53