Wat is de prikpil?
De prikpil bestaat alleen uit progestageen hormoon. In tegenstelling tot bij de combinatiepreparaten ontbreekt bij de progestageen-alleen preparaten het oestrogeen hormoon. Het progestageen hormoon kan worden toegediend in de vorm van een pil als injectie: de prikpil.
Hoe werkt de prikpil?
Het progestageen blokkeert de afgifte van de natuurlijke hormonen in de hypofyse (het hersenaanhangsel) die nodig zijn om de eierstokken te stimuleren een rijpe eicel te produceren. Dat betekent dat er geen eitje meer vrijkomt en er dus ook geen bevruchting kan plaatsvinden. Bovendien wordt door het progestageen de samenstelling van het baarmoederhalsslijmvlies zodanig veranderd dat de baarmoederhals niet meer toegankelijk is voor zaadcellen.
Hoe gebruikt u de prikpil?
De prikpil Depo-provera 150® wordt eens per 12 weken diep in een spier ingespoten door een arts of een daartoe geautoriseerde praktijkverpleegkundige. De eerste prik kan het beste gegeven worden op de eerste of tweede dag van de menstruatie.
Hoe betrouwbaar is de prikpil?
De kans om zwanger te worden met de prikpil is vrijwel nul als met de methode gestart wordt tijdens de menstruatie en er op dat moment niet al sprake is van een bevruchting. De betrouwbaarheid is zelfs groter dan de betrouwbaarheid van een sterilisatie.
Zijn er bijwerkingen van de prikpil?
Bij de prikpil zijn er gedurende de eerste drie maanden onregelmatige en soms ook langdurige bloedingen, meestal in de vorm van “spotting” (enkele druppels bloedverlies of wat bruinige afscheiding). De totale hoeveelheid bloedverlies is echter altijd minder dan wanneer geen hormonen worden gebruikt. De bloedingen worden geleidelijk minder en blijven in een aantal gevallen uiteindelijk helemaal weg. Ook als de bloeding helemaal verdwijnt blijft de methode betrouwbaar en er bestaat dan ook geen reden om aan zwangerschap te denken.
Soms kan er kort na het begin van de methode een korte periode van hoofdpijn ontstaan, die vanzelf weer binnen een week verdwijnt. Ook kan kortdurend iets vocht worden vastgehouden. Ook dat gaat als regel vanzelf weer over.
Na het stoppen met de prikpil duurt het langer voordat de normale cyclus weer op gang komt. Gemiddeld is dat een maand of drie, maar een uitloop naar een jaar is mogelijk.
Wanneer naar de huisarts?
Als gekozen wordt voor een vorm van progestageen-alleen anticonceptie is een recept van de huisarts nodig. Meestal is een tweede bezoek nodig voor het injecteren van de prikpil. Bij gebruik van de prikpil zal iedere 12 weken een vervolgafspraak nodig zijn om de volgende prik te halen.
Een bezoek aan de huisarts is ook nodig bij:
aanhoudende hinderlijke bloedingen met uitzondering van de bloedingen die ontstaan in de eerste 3 maanden van het gebruik van de methode
onverklaarbare (spier)pijn in een van de kuiten, evt. in combinatie met roodheid ter uitsluiting van trombose
onverklaarbare pijn op de borst ter uitsluiting van hartaandoeningen of embolie
- een knobbeltje in de borst
- verhoogde afscheiding uit de schede
- toenemende pijnklachten bij het vrijen
- afname van de zin in vrijen
- sterke gewichtstoename
- verergering van hoofdpijnklachten
- het ontstaan van of verergering van depressieve gevoelens
- het ontstaan of vergeren van acne (puistjes)
Is de prikpil voor u geschikt?
Voor de meeste vrouwen is progestageen-alleen anticonceptie (prikpil) een geschikte vorm van anticonceptie. Met name is deze vorm van anticonceptie geschikt voor vrouwen, die geen oestrogenen mogen gebruiken, vrouwen die roken, vrouwen met een verhoogd risico op trombose en vrouwen die borstvoeding geven.
Progestageen-alleen preparaten mogen echter niet voorgeschreven worden aan vrouwen, die:
- zwanger zijn
- last hebben van onregelmatig bloedverlies, waarvan de oorzaak (nog) niet duidelijk is
- een ernstig verhoogde bloeddruk hebben
- een ernstig verhoogd cholesterolgehalte hebben
- een leveraandoening hebben
- een stollingsafwijking hebben
- diabetes (suikerziekte) hebben in combinatie met ernstig vaatlijden, zoals hoge bloeddruk
- trombose of een embolie hebben (gehad)
- borstkanker hebben (gehad)
- leverkanker hebben (gehad)
- ooit een hartaanval hebben doorgemaakt
- ooit een hersenbloeding of een TIA hebben doorgemaakt
- medicamenten gebruiken die de werkzaamheid verminderen zoals bijv. een aantal medicamenten bij de behandeling van epilepsie
- overgevoelig zijn voor een of meerdere bestanddelen van het gekozen preparaat
De prikpil is bij uitstek geschikt voor vrouwen met een onregelmatig bestaan zoals stewardessen, piloten en vrouwen, die een beroep hebben met wisselende diensten zoals in de verpleging of verzorging. Omdat niet meer aan anticonceptie gedacht hoeft te worden zijn ze ook uitermate geschikt voor vrouwen, die regelmatig vergeten de pil te slikken.
Algmene adviezen en voorzorgsmaatregelen
Progestageen-alleen anticonceptiva beschermen alleen tegen zwangerschap, niet tegen seksueel overdraagbare aandoeningen (geslachtsziektes). Om beschermd te zijn tegen seksueel overdraagbare aandoeningen is het gebruik van een condoom of vrouwencondoom noodzakelijk. Meer hierover is te lezen in de folder barrièremiddelen. Alleen in een stabiele seksuele relatie is extra bescherming niet nodig. Geadviseerd wordt om bij een nieuwe relatie extra bescherming te gebruiken en na 3 maanden beide partners te testen op de meest voorkomende seksueel overdraagbare aandoeningen als chlamydia en HIV. Testen kan via de huisarts, maar ook indien gewenst anoniem via een instelling van de GGD. Adressen van alle GGD’s in Nederland zijn te vinden op www.ggd.nl
Het gebruik van antibiotica heeft geen invloed op de werking van de progestageen-alleen preparaten.
In samenwerking met
Dr. R.J.C.M Beerthuizen (auteur)
Drs. S. Verlinden (consulent)
