Relatie tussen werk verzuim en rugklachten

Inleiding

Veel mensen hebben last van lage rugklachten. Rugklachten kunnen ontstaan door:

  • Lichamelijke afwijkingen
    Bij ongeveer 5% van de mensen met rugklachten wordt een lichamelijke ziekte of afwijking gevonden.
  • overbelasting
    Bij ongeveer 95% van de mensen met rugklachten wordt geen lichamelijke afwijking gevonden, maar zijn er wel degelijk klachten. De oorzaak is dan overbelasting van de rug.

Als u last heeft van rugklachten, is het goed om uw normale activiteiten en bezigheden (en dus ook werk) voort te zetten. Dit brengt geen risico met zich mee. Door actief te blijven nemen uw rugklachten sneller af. Als u de risicofactoren voor overbelasting kent, kunt u op tijd maatregelen nemen om rugklachten te voorkomen



Risicofactoren overbelasting van uw rug

Bij rugklachten door overbelasting spelen vaak verschillende factoren een rol. Risicofactoren van overbelasting zijn:

  • stress
  • vertilling of een ongeluk(je)
  • een periode van hoge koorts door een virus
  • zwakke buik- en rugspieren


Stress

Er is een relatie tussen stress en rugklachten. Door stress kunnen spieren verkrampen. Als dit lang genoeg duurt, raken de spieren uitgeput. Dit kan vervolgens leiden tot overbelasting van de spieren en pijn in de rug. Bij stress kunt u denken aan bijvoorbeeld werkstress of problemen thuis. De volgende factoren in uw werk kunnen bijdragen aan het ontstaan van rugklachten:

  • teveel verantwoordelijkheden
  • problemen in de samenwerking met uw baas of
  • collega's
  • slechte sfeer
  • conflicten

Als u dit herkent, raadt dokterdokter.nl u aan om samen met uw bedrijfsarts of arbodienst hier iets aan te doen. Door oplossingen te zoeken voor deze stressfactoren, nemen ook de spanning en verkramping in de spieren af. U merkt dan ook dat u minder last heeft van uw rug.


Vertilling of een ongeluk(je)

Overbelasting van uw rug kan ook ontstaan door een vertilling of een ongeluk(je).


Een periode van hoge koorts door een virus

Rugklachten kunnen ontstaan volgend op een periode van hoge koorts door een virus, bijvoorbeeld na een flinke griep.


Zwakke buik- en rugspieren

Door zwakke buik- en rugspieren, kan de rug overbelast worden. Hierdoor kunnen rugklachten ontstaan. Uit wetenschappelijk onderzoek blijkt dat vooral het uithoudingsvermogen van de spieren bepaalt hoe groot de kans op overbelasting van de rug is. Hoe slechter het uithoudingsvermogen, hoe eerder de spieren vermoeid raken. Vermoeide spieren raken snel overbelast. Zo krijgt iemand die kantoorwerk doet en zwakke spieren heeft, minder snel rugklachten dan een timmerman met zwakke spieren.



Wat zijn nu belastende activiteiten voor uw rug?

Belastende activiteiten voor uw rug zijn:

  • iets langdurig in dezelfde houding doen
  • het tillen en dragen van zware lasten
  • veel buigen (zijwaarts of ver voorover)
  • draaien van het bovenlichaam

Bovengenoemde activiteiten belasten uw rug, maar hoeven zeker niet tot overbelasting te leiden. Bij voldoende sterke spieren kunnen deze activiteiten zonder probleem worden uitgevoerd



Rugklachten en verzuim

Met rugklachten kunt u uw werk meestal gewoon blijven doen. Soms lukt het niet om de zware onderdelen van het werk te doen. Dan kunt u tijdelijk alleen het minder zware werk doen. Soms lukt zelfs dat niet en volgt er een ziekmelding.

Als er geen bijzondere risico's in uw werk aanwezig zijn, adviseert de bedrijfsarts of arbodienst u binnen twee weken weer aan het werk te gaan of als dat mogelijk is eerder. Zelfstandige ondernemers zijn vaak niet aangesloten bij een arbodienst en voeren deze gesprekken vaak met de huisarts.

Bij beperkingen adviseert de bedrijfsarts of huisarts vaak een tijdelijke werkaanpassing. Dit betekent bijvoorbeeld dat u:

  • tijdelijk minder (zware) taken uitvoert
  • minder verantwoordelijkheden heeft
  • minder uren per dag werkt

Probeer zoveel mogelijk de dingen te doen die u nog wel kunt en blijf vooral zoveel mogelijk in beweging.


Langdurig verzuim

Als het verzuim langer duurt, beginnen ook andere factoren mee te spelen. 'Zal het nog wel lukken?' en 'hoe zullen ze op het werk reageren?', zijn vaak vragen die u stelt. Er kan ook een soort gewenning optreden aan het niet-werken. Het is gezellig thuis en u hoeft niet meer zo veel. Dit zijn normale processen die zich bij langdurig verzuim kunnen voordoen. Deze voordelen van het niet-werken kunnen de werkhervatting belemmeren, want niemand raakt graag iets prettigs kwijt. Toch hoort werken bij het normaal functioneren en dus moet u ook deze stap weer nemen.

  • Samen met de bedrijfsarts of arbodienst:
  • bekijkt u welke taken of onderdelen van uw werk u denkt te kunnen uitvoeren
  • stelt u een werkhervattingsschema op, waarbij u start met de werkzaamheden die haalbaar zijn

bespreekt u een opbouwschema, waarin in de loop van de tijd de werkzaamheden langzaam in belasting toenemen. Deze uitbreiding is stapsgewijs, op vaste tijden en niet op geleide van pijn

Uitbreiding van uw werkzaamheden kan natuurlijk alleen als u zelf ook overtuigd bent dat bewegen geen kwaad kan, ondanks de pijn. U loopt door de opbouw van werkzaamheden geen risico en u kunt daarom gewoon bewegen.

Voordelen van een opbouwschema:

  • uw activiteiten nemen langzaam toe en de pijn neemt af
  • er is inmiddels veel ervaring met deze opbouwschema's
  • bij zorgvuldige begeleiding zijn er goede kansen op succes
  • er is duidelijkheid bij u en uw werkgever over wat er wanneer van u wordt verwacht
  • het blijkt dat mensen met een goed opbouwschema sneller hun werk weer volledig doen, dan mensen zonder opbouwschema



Preventie van rugklachten en verzuim

Adviezen bij rugklachten om zo verzuim te voorkomen:

  • Probeer niet krampachtig te bewegen
    Mensen met rugklachten bewegen zich meestal krampachtig uit angst voor toename van de pijn. Vaak vermijden mensen ook bepaalde activiteiten, waardoor de spierconditie achteruit gaat. Dit leidt vervolgens weer tot krampachtiger bewegen en toename van de pijn. Voordat u er erg in hebt, zit u in een vicieuze cirkel waar u zelf moeilijk uitkomt.
  • Voer zoveel mogelijk uw normale activiteiten uit
    Het is belangrijk dat u zoveel mogelijk uw normale activiteiten uitvoert, ondanks de klachten. Dit brengt geen risico met zich mee. Door het uitstellen van zware taken en het zoveel mogelijk in beweging blijven, nemen de klachten snel weer af. Bij het ontstaan van de klachten kunt u dus zelf ingrijpen en voorkomen dat de klachten langer blijven bestaan.
  • Probeer bij stress de oorzaak weg te nemen
    Door stress nemen de spierspanning en de activiteit in de spieren toe. Gevolgen hiervan zijn:
    • de spieren hebben onvoldoende gelegenheid om zich te
    • herstellen de conditie van de spieren gaat achteruit
    • er is een groter risico op overbelasting


Het is belangrijk om deze signalen bij uzelf te herkennen en een oplossing proberen te vinden voor de oorzaak van stress. Dan kunt u de toegenomen spierspanning laten verdwijnen. Door rugklachten tijdig te herkennen en er op de juiste manier mee om te gaan, kunt u verergering van klachten voorkomen. Hierdoor kunt u uw normale activiteiten blijven uitvoeren en verdwijnen de klachten ook weer sneller.

Als u twijfelt over wat u in uw situatie het beste kunt doen, is het verstandig uw huisarts of bedrijfsarts om advies te vragen. Vooral als u bang bent om met uw klachten, te bewegen en actief te blijven. Ook als u na ongeveer twee weken geen verbetering merkt in wat u weer kunt, kunt u het beste contact met uw huisarts of bedrijfsarts opnemen.

Voor meer informatie verwijst dokterdokter.nl u naar de informatiefolder 'Van acute naar chronische rugklachten'.



In samenwerking met

Drs. T. Dijkhorst (auteur)
Dr. P.F. van Akkerveeken (consulent)
Dr. A.A. Vendrig (consulent)



Wetenschappelijke verantwoording

  • Smulders PGW, Veerman TJ. Handboek ziekteverzuim. Gids voor de bedrijfspraktijk
  • Willems JHBM, Croon NHTh, Koten JW. Handboek Arbeid en belastbaarheid
  • Richtlijn CBO Aspecifieke lage rugklachten
  • Richtlijn NVAB: Handelen van de bedrijfsarts bij werknemers met lage rugklachten
  • NHG Standaarden lage rugpijn. Nederlands Huisartsen Genootschap, januari 1996
  • NHG Standaarden lumbosacraal radiculair syndroom. Nederlands Huisartsen Genootschap, februari 1996
  • Akkerveeken PF van, Versloot JM. De Rugdokter. Diemen, 1997. ISBN 90 6057 956 9
  • Main CJ, Wood PLR, Hollis S, Spanswick CC, Waddell G. The Distress and Risk Assessment Method. Spine 17 (1992): 42-52
  • Fordyce WE, Brockway JA, Bergman JA, Spengler D. Acute back pain: A control-group comparison of behavioral vs traditional methods. J Behav Med 1986;9:127-14
  • Vlaeyen JW, Linton SJ. Fear-avoidance and its consequence in chronic musculoskeletal pain: A state of the art. Pain 2000;85:317-33
  • Waddell G. The back pain revolution. Edinburgh: Livingstone, 1998



Gerelateerde informatie


Gerelateerde video
Video over rugklachten