Ontsteking van de eikel

Wat is een ontsteking van de eikel?

Een ontsteking van de eikel wordt ook wel balanitis genoemd. Hierbij is de eikel ontstoken en meestal ook van een deel van de voorhuid. Als de eikel en ook de voorhuid ontstoken is spreken we van een balanoposthitis. Bij kinderen is dit eigenlijk bijna altijd het geval.

Symptomen ontsteking van de eikel

Een ontsteking van de eikel gaat gepaard met een aantal verschijnselen. Dit hoeven niet bij iedereen dezelfde te zijn.

Veel voorkomende verschijnselen:

• Pijn
  De eikel en de voorhuid kunnen erg pijnlijk zijn. De pijn kan uitstralen in de rest van de penis. Een erectie of het met de hand terugschuiven van de voorhuid, versterkt de pijn.
• Jeuk
  Als de ontsteking van de eikel wordt veroorzaakt door een infectie met de gist Candida Albicans, geeft dit heftige jeuk of een branderig gevoel.
• Afwijkingen aan de eikel
  De eikel is rood, voelt warm aan en is dikker dan anders. Ook de voorhuid is rood en rondom de opening kunnen zich korsten en schilfers vormen. De meeste mannen vinden het er erg eng uitzien.
• Afscheiding
  Bij een ontsteking wordt vocht en/of pus (etter) gevormd. Dit hoopt zich op onder de voorhuid en sijpelt eruit.

Hoe ontstaat een ontsteking van de eikel?

Een ontsteking van de eikel kan diverse oorzaken hebben.

Smegmaophoping
Op de eikel bevinden zich kleine kliertjes die een zachte korrelige witte substantie produceren; het zogenaamde smegma. Wanneer de penis niet voldoende schoongehouden wordt, hoopt smegma zich op onder de voorhuid. Hierdoor kan een ontsteking ontstaan. Dit komt bijvoorbeeld vaak voor bij jongens en mannen met een wat nauwe voorhuid. Zij kunnen tijdens het wassen de voorhuid niet ver genoeg terugtrekken om de hele eikel te wassen.

Candida
Veel vrouwen dragen de gist Candida in hun vagina. Bij onbeschermd seksueel contact komt de eikel hiermee in aanraking. Er kan een allergische reactie ontstaan die aanleiding kan geven tot een balanitis. Meestal zijn deze verschijnselen van korte duur.

Irritatie
Veelvuldig wassen met zeep of andere irriterende stoffen, kunnen de huid van de eikel irriteren. De hierdoor beschadigde huid is gevoeliger voor ontstekingen.

Seksueel overdraagbare aandoeningen
Er zijn verschillende seksueel overdraagbare aandoeningen die kunnen leiden tot een balanitis. In de meeste gevallen gaat dit gepaard met meer verschijnselen en klachten dan die hier worden besproken. Meer hierover kunt u lezen in de informatiefolder van dokterdokter.nl over Seksueel overdraagbare aandoeningen (SOA).

Is het ernstig en wat kunt u verwachten?

Balanitis is meestal niet ernstig. De meeste oorzaken zijn goed te behandelen.

Bij jongens en mannen waarbij de balanitis wordt veroorzaakt door een te nauwe voorhuid, kan een operatie nodig zijn. De voorhuid wordt dan deels verwijderd waardoor de eikel voortaan beter gereinigd kan worden.

Wanneer naar de huisarts?

Het is raadzaam om naar de huisarts te gaan als:

• u regelmatig last heeft van balanitis.
  Samen met u kan hij of zij zoeken naar een oorzaak en deze behandelen
• de ontsteking van de eikel langer blijft bestaan

Wat kunt u er zelf aan doen?

U kunt een aantal dingen doen om de klachten te verlichten en de genezing te bevorderen.

Zitbaden
Vul een teil of het zitbad met lauw warm water en los daar een aantal eetlepels biologisch wasmiddel in op, bijvoorbeeld Biotex. Zout of soda zijn ook goede producten.

U kunt gedurende 5 tot 10 minuten in het bad blijven zitten. Trek daarbij regelmatig de voorhuid zo ver mogelijk terug zodat de eikel goed in contact komt met het water.

Als de tijd om is, is het belangrijk om de eikel goed te spoelen met schoon water. Als er wasmiddel achterblijft, kan dit namelijk gaan irriteren.

Schoonmaken
Probeer de eikel van de penis zo goed mogelijk schoon te maken. Dat kunt u door elke keer als u naar het toilet gaat, de penis voorzichtig schoon te maken met een lauw doekje. U kunt dit het beste doen zonder zeep, omdat dit juist weer irritatie kan geven.

Bij een erg nauwe voorhuid is dit vaak nauwelijks mogelijk. Dan kunt u een injectiespuitje (zonder naald) vullen met lauw water. Door de punt van de spuit in de opening van de voorhuid te plaatsen en dan langs de eikel heen te spuiten, kunt u de eikel reinigen. Het is het beste als u dit eerst laat voordoen door uw huisarts.

Partner laten meebehandelen
In het geval van een seksueel overdraagbare aandoening is het verstandig dat uw partner wordt meebehandeld. Hiermee voorkomt u dat u direct weer besmet wordt.

Algemene adviezen en voorzorgsmaatregelen

U kunt een aantal dingen doen waarmee u de kans op het krijgen van een ontsteking van de eikel kunt verkleinen.

Goed schoonhouden
Om ontstekingen van de eikel zoveel mogelijk te voorkomen, is het belangrijk de eikel goed te schoon te houden. Dat kunt u doen door de voorhuid, bijvoorbeeld tijdens het plassen, zo ver als kan terug te schuiven. Niet forceren. Het deel van de eikel dat bloot komt te liggen, kunt u daarna voorzichtig met lauw water zonder zeep schoonmaken. Twee keer per week schoonmaken is voldoende. Bij kleine kinderen is dit niet mogelijk en ook nog niet nodig.

Condooms gebruiken
Door het gebruik van condooms voorkomt u dat u een seksueel overdraagbare aandoening oploopt. De kans op een balanitis wordt hierdoor kleiner.

In samenwerking met

Drs. A.A.H.H. Liedtke - van Eijck (auteur)
Dr. H.F.M. Karthaus (consulent)
Drs. I. Hoekstra (consulent)

Wetenschappelijke verantwoording

• Eekhof, dr. JAH (redactie) et al Kleine kwalen in de huisartsenpraktijk, vierde druk, Maarssen: elsevier gezondheidszorg, 2001
• Starink, Th.M. Dermatologie voor de eerste lijn in beeld. Academisch ziekenhuis vrije universiteit. Amsterdam, 1992.
• Vloten, van W.A . Dermatologie en venereologie. Wetenschappelijke uitgeverij Bunge. Utrecht, 1992
• Lisdonk, van EH (redactie) et al. Ziekten in de huisartsenpraktijk derde druk, Elsevier Bunge, 1999
• Brande, van den JL (redactie) et al. Kindergeneeskunde tweede herziene druk. Utrecht: Wetenschappelijke Uitgeverij Bunge, 1993
• Stearn, Dr Margaret. Embarrassing problems.
• Patiëntenbrief Gonorroe. Nederlands Huisartsen Genootschap, Utrecht
• Patiëntenbrief Chlamydia. Nederlands Huisartsen Genootschap, Utrecht
• SOA Vademecum Bohn Stafleu Van Loghum
• Merck Manual- Medisch Handboek editie 2000 Bohn Stafleu Van Loghum