Chronisch vermoeidheidssyndroom

Wat is het chronisch vermoeidheidssyndroom?

Het chronisch vermoeidheidssyndroom (CVS) wordt ook wel myalgische encefalitis (ME) genoemd. De term ME proberen hulpverleners vaak te vermijden, omdat deze suggereert dat sprake is van een ontsteking van het centraal zenuwstelsel en dat is op geen enkele manier aangetoond. Van het chronisch vermoeidheidssyndroom wordt gesproken, als:

• vermoeidheidsklachten langer dan zes maanden aanhouden én
• hier geen lichamelijke oorzaak voor wordt gevonden én
• rusten niet helpt én
• de vermoeidheid leidt tot beperkingen in het functioneren

Men schat dat er in Nederland zo'n 17.000 patiënten zijn met CVS. Het syndroom komt driemaal zo vaak voor bij vrouwen als bij mannen.

Symptomen chronisch vermoeidheidssyndroom

Bij CVS is vermoeidheid de belangrijkste klacht. De vermoeidheid treedt met name op na inspanning. Mensen met het CVS ervaren deze vermoeidheid vaak als totale uitputting.

CVS kan gepaard gaan met pijnklachten zoals:

• spierpijn
• hoofdpijn
• gewrichtspijn

Andere klachten die voorkomen zijn:

• concentratieproblemen
• vergeetachtigheid
• buikklachten
• duizeligheid
• slaapklachten

Hoe ontstaat het chronisch vermoeidheidssyndroom?

Er is geen duidelijke oorzaak aan te wijzen voor CVS. Waarschijnlijk wordt het veroorzaakt door een samenspel van lichamelijke, psychische en sociale factoren.

Er is de laatste jaren veel onderzoek gedaan naar het ontstaan van CVS. Een populaire aanname is dat chronische vermoeidheid wordt veroorzaakt door een sluimerende virale of bacteriële infectie. Amalgaam in gebitsvullingen of dioxines in het milieu zouden mogelijke oorzaken zijn.

Verder denkt men aan stofwisselingsstoornissen, verstoringen van het afweersysteem en neurologische of hormonale aandoeningen. Voor geen van deze aannamen zijn echter wetenschappelijke bewijzen gevonden.

Is het ernstig en wat kunt u verwachten?

Onderzoek heeft aangetoond dat mensen met CVS zonder behandeling geleidelijk aan verbeteren. Een gericht revalidatieprogramma met cognitieve gedragstherapie kan de genezing echter aanmerkelijk bespoedigen. Bij dit revalidatieprogramma leert u stukje bij beetje uw inspanning te vergroten, zodat uw vermoeidheid geleidelijk afneemt.

Sommige mensen blijven tevergeefs zoeken naar een lichamelijke oorzaak voor hun vermoeidheid. Vaak is de oorzaak niet alleen in het lichamelijke te vinden, maar spelen ook psychische en sociale factoren een belangrijke rol.

Het behandelen van CVS blijkt meer kans van slagen te hebben, naarmate de patiënt zich minder richt op een lichamelijke oorzaak voor zijn moeheid.

Wanneer naar de huisarts?

Wanneer u langdurig vermoeid bent zonder dat u daar de oorzaak van kunt aanwijzen, is het raadzaam naar de huisarts te gaan.

Ook wanneer de moeheid gepaard gaat met andere klachten, bijvoorbeeld gewichtsverlies, is het belangrijk dat u een afspraak met uw huisarts maakt.

Wat kunt u er zelf aan doen?

Vanwege de beperkte behandelingsmogelijkheden is CVS iets waarmee u zult moeten leren leven. Veel mensen vinden dit moeilijk en het kan flink wat tijd in beslag nemen.

Voor een aantal mensen betekent CVS dat zij hun leven anders moeten inrichten. Het kan zijn dat u uw werk, uw hobby’s en uw sociale contacten (tijdelijk) zult moeten aanpassen. U zult keuzes moeten maken.

Het accepteren van CVS wordt soms bemoeilijkt door onbegrip vanuit de omgeving. Daarom is het goed om uw naasten proberen uit te leggen wat er met u aan de hand is en wat CVS voor u betekent.

In samenwerking met

Drs. R. Hoofs (auteur)
Drs. A.A.H.H. Liedtke - van Eijck (auteur)
Dr. P. Fockens (consulent)
Dr. W.N.M. Hustinx (consulent)

Wetenschappelijke verantwoording

• Kaptein et al.(red). Psychologie en Geneeskunde. Houten/Diegem 2000. Bleijenberg G. Chronisch Vermoeidheidssyndroom. blz 243
• Nederlands Tijdschrift voor Geneeskunde. 1997, nr 31 (themanummer Vermoeidheid)
• Protocollaire behandeling van patiënten met het chronisch vermoeidheidssyndroom. van A. Deale e.a., uit: Protocollaire behandelingen in de ambulante geestelijke gezondheidszorg onder redactie van G.P.J. Keijsers e.a.
• French's Index of Differential Diagnosis. H. French. 1996
• Harrison's Principles of Internal Medicine, 15e Textbook & Self-Assessment and Board Review: E Braunwald, A Fauci, D Kasper, S Hauser, J. Jameson, R Stone. ISBN: 0071391029, 2001
• Farmacotherapeutisch Kompas 2003