Wat is pijn bij het vrijen?
Pijn bij het vrijen komt vaak voor. Het wordt ook dyspareunie genoemd. De pijn treedt meestal op tijdens de geslachtsgemeenschap. Soms is door dyspareunie geen geslachtsgemeenschap mogelijk. Ongeveer 10% van de vrouwen en 5% van de mannen heeft ermee te maken.
Symptomen pijn bij het vrijen
Tijdens of na de geslachtsgemeenschap heeft u pijn aan uw geslachtsorganen of in uw buik. Er zijn veel verschillende oorzaken van pijn bij het vrijen, die allemaal verschillende klachten en verschijnselen geven. Pijn tijdens seks kan veel oorzaken hebben. Hieronder ziet u een overzicht met een aantal verschijnselen, oorzaken en behandelingen.
Klachten en oorzaken bij pijn bij het vrijen:
Niet opgewonden genoeg
Verschijnsel: vagina niet vochtig genoeg
Oorzaak: penis kan niet soepel naar binnen glijden
Behandeling: meer tijd nemen voor het voorspel, glijmiddel
Vaginale infectie
Verschijnsel: jeuk, branderigheid, afscheiding
Oorzaak: ontsteking van het slijmvlies van de schaamlippen of vagina, door verstoring van het normale evenwicht in de vagina
Behandeling: huisarts
Na een bevalling
Verschijnsel: brandende trekkende pijn
Oorzaak: beschadigd perineum (gebied tussen de vaginaopening en anus) door inscheuren of inknippen
Behandeling: gaat na 3 maanden vanzelf over. Tijdens borstvoeding atrofisch slijmvlies. Crème met lage dosis oestrogeen of glijmiddel
Verzakking
Verschijnsel: slapper worden van de vaginawand
Oorzaak: ouder worden en vaginale bevallingen
Behandeling: zo nodig door huisarts of gynaecoloog
Vaginisme
Verschijnsel: verschillende oorzaken
Oorzaak: spieren van de bekkenbodem verkrampen
Behandeling: huisarts of seksuoloog
Droge vagina
Verschijnsel: pijn door droge vagina
Oorzaak: de overgang
Behandeling: glijmiddel, lage dosis oestrogeenbevattende crème, zetpil of tablet. Zo nodig huisarts
Stug maagdenvlies
Verschijnsel: eenmalig probleem
Oorzaak: aangeboren, zeldzaam
Behandeling: geen, soms gynaecoloog
Blaasontsteking
Verschijnsel: pijn bij het plassen, buikpijn
Oorzaak: infectie
Behandeling: huisarts
Prikkelbare darm
Verschijnsel: buikpijn, winderigheid, onregelmatige ontlasting
Oorzaak: onduidelijk, mogelijk relatie met spanningen en stress
Behandeling: geen. Het is onschuldig
Ontsteking in het bekken
Verschijnsel: buikpijn, koorts
Oorzaak: een niet goed behandelde vaginale infectie
Behandeling: huisarts of gynaecoloog
Endometriose
Verschijnsel: heftige, pijnlijke menstruaties en tussentijds bloedverlies
Oorzaak: baarmoederslijmvlies op plaatsen waar het niet hoort
Behandeling: zo nodig huisarts of gynaecoloog
Pelvic pain syndrom
Verschijnsel: alleen klachten tijdens seks
Oorzaak: onduidelijk, mogelijk relatie met stress
Behandeling: zo nodig huisarts of gynaecoloog
Ziekte van Peyronie
Verschijnsel: kromstand van de penis in erectie
Oorzaak: bindweefselverdikking
Behandeling: zo nodig huisarts of uroloog
Nauwe voorhuid
Verschijnsel: voorhuid niet helemaal terug te trekken over de eikel
Oorzaak: voorhuid te nauw of vergroeid met de eikel
Behandeling: voorzichtig oprekken op advies van de huisarts
Kort toompje
Verschijnsel: hevige bloeding wanneer het scheurt
Oorzaak: aangeboren
Behandeling: geen eenmalig probleem. Tijdelijk niet vrijen.
Vergrote prostaat
Verschijnsel: pijnlijk gevoel in anus of kruis
Oorzaak: vergrote prostaat of prostaatontsteking
Behandeling: huisarts of uroloog
Is het ernstig en wat kunt u verwachten?
De ernst van pijn tijdens seks is afhankelijk van de oorzaak. In de meeste gevallen is er sprake van een tijdelijk probleem dat vanzelf of na een eenvoudige behandeling verdwijnt.
Anatomische afwijkingen, zoals een stug maagdenvlies of een kort toompje, geven over het algemeen alleen bij de eerste geslachtsgemeenschap problemen. Het maagdenvlies of het toompje scheurt, waardoor het probleem is verholpen.
Een te nauwe voorhuid kan, wanneer oprekking op advies van de huisarts niet lukt, door de chirurg worden verholpen.
Pijn bij seks kan wel leiden tot uitgebreidere seksuele problematiek. Mannen die vaak pijn hebben, kunnen op den duur onbewust de zin in seks of de erectie tegenhouden.
Bij vrouwen vermindert de zin in seks en soms spannen ze onbewust de spieren van de bekkenbodem, waardoor de penetratie onmogelijk wordt.
Deze problemen zijn te voorkomen door vroeg hulp in te schakelen en met de partner te praten over de problemen.
Wanneer naar de huisart?
Overleg met uw huisarts als u vaker pijn heeft tijdens seks en als het een probleem begint te worden. Samen kunt u nagaan wat een oorzaak kan zijn en welke oplossingen daarvoor mogelijk zijn.
Wat kunt u er zelf aan doen?
Pijn tijdens seks kan veel verschillende oorzaken hebben. Hierdoor is het moeilijk om aan te geven wat u er aan kunt doen. Uw huisarts kan u hierover adviseren.
Belangrijk is om niet door te gaan met de seksuele handelingen die pijn doen, anders kunnen de seksuele moeilijkheden toenemen. Ook kunt u zich richten op manieren van seksuele stimulatie die geen pijn geven.
Algemene adviezen en voorzorgsmaatregelen
Probeer met uw partner te praten over de pijn die u ervaart tijdens het hebben van seks. Door er samen over te praten, ontstaan er geen misverstanden en verkeerde verwachtingen.
Geef aan wat u wel prettig vindt en probeer eventueel andere manieren te vinden waarop u met elkaar intiem kunt zijn.
In samenwerking met
Drs. A.A.H.H. Liedtke - van Eijck (auteur)
Drs. J. Staffeleu (consulent)
Drs. E.G.C. van Seumeren (consulent)
Wetenschappelijke verantwoording
- Slob K, Meulenbelt A, Frenken J. Facetten van seksualiteit. Een inleiding tot de seksuologie. 3e herziene druk. Houten Zaventum: Bohn Stafleu Van Loghum, 1990.
- Stearn M. Embarrassing problems. Sex.
- Treffers PE, Heintz APM, Keirse MJNC et al (red). Obstetrie en gynaecologie. De voortplanting van de mens. Utrecht: Bunge, 2001.
- Merkus JMWM, Does E van der, Sitzen JMA (red). Het gynaecologisch formularium, een praktische leidraad. Rotterdam: Erasmus publishing, 1997.
- Pepplinkhuizen L, Verhoeven WMA, Does E van der et al (red). Het psychiatrisch formularium, een praktische leidraad. 4e editie. Rotterdam: Erasmus publishing, 1998.
