Voetschimmel

Wat is voetschimmel?

Voetschimmel is een infectie van de huid door een schimmel. Schimmels zijn levende organismen die een eigen orde vormen. Zij lijken op planten zonder chlorophyl (bladgroen). Zij zijn alleen onder de microscoop zichtbaar en zijn dan waar te nemen als lange graden en balletjes. Ze komen wel in onze leefomgeving voor, zoals huis, tuin, dier en voedsel.

Belangrijk voor de groei van schimmels is de vochtigheid. Hoe droger de omgeving is des te minder schimmels er zullen groeien. We spreken van een infectie als de schimmel op een vochtige huid uitgroeit en deze beschadigt. Meer dan 10 % van de Nederlandse bevolking heeft last van schimmelinfecties aan de voeten; mannen vaker dan vrouwen.

Symptomen voetschimmel

Doordat de schimmel de hoornlaag van de huid aantast, leidt dit tot een schilfering van de huid, terwijl hij tussen de tenen, een voorkeursplaats wegens warmte en vocht, tot kloofjes leidt.De infectie gaat gepaard met jeuk. Door het krabben ontstaat een nattend eczeem, waarop de schimmel goed kan groeien.Onder de voetzool kan de schimmel aanleiding geven tot kleine blaasjes die aanvankelijk gevuld zijn met helder vocht, maar later een wit-geel aspect krijgen. De blaasjes drogen tenslotte in en worden bruin van kleur.

Tussen de tenen en onder de voet treft men vaak een nattende schimmelinfectie aan, terwijl de voetranden een droge infectie vertonen.

Bij een zeer actieve voetschimmel kunnen in de handpalmen blaasjes ontstaan. Deze zogenaamde strooireactie in handpalmen is een soort allergische reactie op de schimmel. Bij het plotseling ontstaan van blaasjes in de handpalmen moet men altijd de voeten controleren op schimmel.

Hoe ontstaat voetschimmel?

In onze leefomgeving zijn veel schimmels aanwezig en iedereen komt ermee in aanraking. Meestal hebben we er geen last van omdat het bovenste laagje van de huid dik genoeg is om de schimmel buiten te houden. Wanneer de huid echter beschadigd of langdurig vochtig is, vermindert de kwaliteit van deze bescherming. Schimmel tast de buitenste laag van de huidhuid binnen en zo wordt de schimmelinfectie veroorzaakt.

Bevorderende factoren
Er is een aantal situaties waardoor de kans op het krijgen van een schimmelinfectie wordt vergroot:

Aanleg
Niet iedereen is even gevoelig voor schimmels. Het is gebleken dat aanleg een belangrijke rol speelt. Mensen die eenmaal voetschimmel hebben gehad, hebben een grote kans het nogmaals te krijgen, ze hebben er aanleg voor.

Warmte en vocht
Schimmels voelen zich het prettigst in een vochtige en warme ruimte. Alle factoren die de voeten warm en vochtig maken, verhogen de kans op een schimmelinfectie. Zwembaden zijn erg berucht. Droog de voeten goed af na het zwemmen, vooral tussen de tenen. Ook het dragen van nauwe, slecht ventilerende sokken en schoenen bevordert de kans op een schimmelinfectie. Wissel de schoenen regelmatig, zodat ze goed drogen. Trek iedere dag schone, katoenen of wollen sokken aan.
Gebruik van medicijnen Geneesmiddelen die de afweer verminderen zoals antibiotica, corticosteroïden (prednisolon) of middelen tegen kanker, verhogen de kans op voetschimmel.

Verspreiding
Voetschimmel is besmettelijk. De afvallende huidschilfertjes bevatten schimmeldeeltjes en kunnen op een andere plek van het lichaam of bij een andere persoon een nieuwe infectie veroorzaken. In de meeste gevallen vindt besmetting plaats in doucheruimtes, zwembaden en kleedkamers waar veel mensen blootsvoets lopen. Ook via beddengoed en kleding kan besmetting plaatsvinden. Vaak komt de besmetting vanuit de eigen schoenen, waar de schimmelsporen zich kunnen nestelen en een nieuwe infectie aan de huid kunnen veroorzaken.

Is het ernstig en wat kunt u verwachten?

Bij gezonde mensen is voetschimmel onschadelijk. De aandoening is soms lastig te behandelen omdat de werkzame stoffen in zalven, crèmes en poeders de schimmel moeilijk kunnen bereiken vanwege de soms dikke eeltlaag op de voeten. In dat geval moet eerst de eeltlaag verwijderd worden met anti-eeltzalven, zogenaamde salicylhoudende zalven. Daarna kan een creme de schimmel bereiken. Bij een natte schimmel moet de huid eerst worden ingedroogd met zinkolie of zwavelzinkolie. Pas op een droge basis kan de antischimmelcreme zijn werk doen.

Wanneer de cremes onvoldoende resultaat geven is het mogelijk met capsules, die men moet slikken, de schimmel onder de knie te krijgen. Bedenk wel dat antischimmeltabletten bijwerkingen hebben. Zo kan de anticonceptiepil onbetrouwbaar worden en kunnen er ook ongewenste reacties ontstaan met andere geneesmiddelen, zoals harttabletten.Bij een goede plaatselijke verzorging en een trouw uitgevoerde zalftherapie is een pillenkuur niet altijd nodig.

Bij mensen met suikerziekte of een verminderde afweer is extra aandacht voor de therapie noodzakelijk.

Wanneer naar de huisarts?

Er is een aantal situaties waarin het raadzaam is om contact op te nemen met uw huisartspraktijk.

Verspreiding naar andere plek op het lichaam
Voetschimmel kan zich verspreiden naar andere delen van het lichaam. Het manifesteert zich daar als ringworm. Dat zijn ronde, rode en schilferende plekken die zich naar de buitenkant uitbreiden terwijl ze in het midden alweer genezen. Er ontstaan hierdoor grote ringen. Dit is niet gevaarlijk. De behandeling is eenvoudig.

Als zelfbehandeling niet helpt
Indien u drie weken de adviezen heeft opgevolgd die u onder het kopje ‘Wat kunt u zelf doen?’ kunt vinden en de voetschimmel is nog niet verminderd. Wellicht heeft u tabletten nodig die alleen op recept verkrijgbaar zijn, om de aandoening te genezen

Ontsteking
Hevige voetschimmel kan gaan ontsteken. Als de huid rondom de voetschimmel rood, warm, pijnlijk en/of gezwollen is, heeft u mogelijk een ontsteking. De huisarts kan dit behandelen met antibiotica.

Verminderde afweer
Als u suikerziekte heeft of medicijnen gebruikt die de afweer verminderen, zal de infectie heftiger verlopen en zich sneller uitbreiden. De behandeling moet dan worden aangepast.

Wat kunt u er zelf aan doen?

Jodium
Voetschimmel reageert goed op jodium. Bij de apotheek kunt u een jodiumoplossing met 10% povidonjood kopen. Dit kunt tweemaal per dag deppen op de aangedane plekken. Voordat u uw sokken weer aantrekt, kunt u de jodium het beste geheel laten opdrogen. Dit verbetert de werking en vermindert de kans op vlekken in kleding.

Antischimmelzalven en -crèmes
Bij de apotheek en de drogist kunt u zonder recept crèmes kopen die werkzaam zijn tegen schimmels. Eén- of tweemaal per dag brengt u de zalf dun aan op de aangedane plekken en twee centimeter daar rondom heen. Een schimmelinfectie is meestal uitgebreider dan met het blote oog te zien is. Na ongeveer een week is er effect merkbaar. Het kan echter wel een aantal weken duren voordat de plekken genezen zijn. Pas een week nadat alle plekken zijn verdwenen kunt u stoppen met de behandeling. Sommige mensen zijn overgevoelig voor deze middelen, in dat geval kunt u overleggen met uw huisarts.

Vette zalf
Vaak gaat het voetschimmel gepaard met droge plekken. Deze kunt u voorbehandelen door tweemaal per dag te smeren met een vette zalf. Whitfield-zalf bij voorbeeld kan een deel van het overtollige eelt weghalen om zodoende de schimmel beter te kunnen bereiken.

Zinkolie
Bij de ergere vormen van infectie kunnen nattende, rode plekken ontstaan. Deze kunt u laten indrogen met zinkolie of zwavelzinkolie. Daarna kunt u specifieke antischimmelcremes gebruiken.

Po eders
Antischimmelpoeders gebruikt u voor de schoenen om zo een nieuwe infectie vanuit de schoen te voorkomen. Talkpoeder is geschikt om de voeten te drogen. Vooral bij zweetvoeten is dit zeer zinvol.

Algemene voorzorgsmaatregelen en adviezen

Als u de volgende adviezen ter hand neemt, verkleint u waarschijnlijk de kans op een schimmelinfectie van de voeten. Er is (nog) geen wetenschappelijk bewijs dat deze maatregelen daadwerkelijk effectief zijn.

• Was dagelijks de voeten met water en weinig zeep.
• Droog de voeten goed af, met name ook tussen de tenen.
• Gebruik, als u veel transpireert, talkpoeder om de voeten extra te drogen.
• Trek elke dag schone sokken aan, en als u veel transpireert tweemaal per dag.
• Gebruik katoenen of wollen sokken.
• Draag niet dagelijks dezelfde schoenen, laat ze een dag drogen voor u ze weer gebruikt.
• Doe uw schoenen zo vaak mogelijk uit.
• Draag in de zomer zoveel mogelijk open schoenen.
• Draag leren schoenen.
• Draag in het zwembad, in kleedruimtes en dergelijke uw eigen slippers.
• De schoenen één nacht in de diepvries en ze zijn vrij van schimmelsporen (laat de schoenen wel weer op temperatuur komen voor u ze aantrekt).