AANDOENINGEN

Vaginale afscheiding

Wat is vaginale afscheiding?

Vaginale afscheiding is een natuurlijk proces van vaginaal vochtverlies (vaak wat slijmerig).

Ongewone vaginale afscheiding wijkt af van wat voor de vrouw gebruikelijk is en is niet bloederig. Dit afwijkende kan zijn: de hoeveelheid afscheiding, de kleur of de geur daarvan. Soms is er ook sprake van jeuk of irritatie in of rond de vagina.

Symptomen vaginale afscheiding

De grens tussen natuurlijke en ongewone vaginale afscheiding is moeilijk vast te stellen. Deze grens wordt bepaald door de persoon zelf.

Eén van de eerste verschijnselen waardoor ongewone vaginale afscheiding opvalt, is toename van de hoeveelheid afscheiding.

Maar de eerste verschijnselen kunnen ook bestaan uit een andere kleur dan gebruikelijk of een afwijkende geur (soms als rotte vis). Vaak wordt dit gevolgd door jeuk of irritatie in of rond de vagina.

Hoe ontstaat vaginale afscheiding?

In veruit de meeste gevallen ontstaat ongewone vaginale afscheiding door een infectie van de vagina. In een gezonde vagina zijn bacteriën, gisten en schimmels aanwezig, die met elkaar en de afweer van de vagina een dynamisch evenwicht vormen.

Dit evenwicht kan door verschillende omstandigheden verstoord raken (bijv. antibioticagebruik, verkeerde hygiëne, geslachtsziekte, verminderde algemene weerstand).

Is het evenwicht verstoord, dan kan een van de bacterie-, gist- of schimmelsoorten de overhand krijgen, de vaginawand binnendringen en zo een infectie veroorzaken. Veruit de meest voorkomende infectie (2/3 van alle gevallen) is een vaginale schimmelinfectie.

Andere vormen van infectie zijn vaginale bacterie-infectie en seksueel overdraagbare aandoeningen (geslachtsziekten).

Andere oorzaken van ongewone vaginale afscheiding zijn bijv. irritatie door een pessarium, een verstoring of verandering van de vrouwelijke hormoonbalans (vaak tijdens of na de overgang).

Afname van de hoeveelheid oestrogeen (vrouwelijk hormoon) leidt vaak tot het dunner worden van de vaginawand, waardoor deze makkelijker geïnfecteerd kan raken.

Heel af en toe is vaginale afscheiding een eerste klacht bij kanker van de baarmoedermond (cervix), de baarmoeder (uterus) of eierstokken (ovaria).

Is het ernstig en wat kunt u verwachten?

De ernst van de ongewone vaginale afscheiding hangt heel sterk af van wat de oorzaak is. Meestal gaat het om een onschuldige en goed behandelbare aandoening.

Vaginale schimmelinfecties en vaginale bacterie-infecties zijn eerder hinderlijk dan ernstig en gaan soms van zelf weer over. Vaak is echter een behandeling met medicijnen nodig.

Meer informatie hierover kunt u vinden in de dokterdokter.nl informatiefolders 'Vaginale bacterie-infectie' en 'Vaginale schimmelinfectie'.

Seksueel overdraagbare aandoeningen genezen niet van zelf en moeten altijd worden behandeld met medicijnen.

Is een pessarium de oorzaak van vaginale afscheiding, dan is verwijderen door de (huis)arts vaak een afdoende oplossing. De afscheiding zal dan meestal binnen enkele weken afnemen tot het gebruikelijke niveau.

Vaginale afscheiding tijdens of na de overgang verdient bijzondere aandacht. Vaak gaat het om een onschuldig tekort aan vrouwelijk hormoon (oestrogeen) en kan de dunnere vaginawand in sommige gevallen met een hormoonzalf worden behandeld. Maar omdat in enkele gevallen kanker de oorzaak kan zijn, moet een vrouw met vaginale afscheiding altijd door een arts worden onderzocht.

Wanneer naar de huisarts?

Bij ongewone vaginale afscheiding kunt u het beste altijd contact opnemen met de huisartspraktijk.

De oorzaak van ongewone vaginale afscheiding kan alleen maar door aanvullend onderzoek door een arts worden gevonden. Dit betekent vaak een inwendig onderzoek met een eendebek (speculum) en laboratoriumonderzoek van de afscheiding.

In sommige gevallen, zoals verdenking op een seksueel overdraagbare aandoening, zal er ook bloedonderzoek worden gedaan. En in de meeste gevallen is ook voor de behandeling de hulp van een arts noodzakelijk.

Bij afscheiding tijdens of na de overgang moet de vrouw zich altijd door een arts laten onderzoeken, omdat in enkele gevallen kanker de oorzaak kan zijn.

Wat kunt u er zelf aan doen?

De mogelijkheden om zelf wat aan ongewone vaginale afscheiding te doen, zijn zeer beperkt. Vooral ook omdat het lang niet altijd mogelijk is om zonder aanvullend onderzoek te bepalen wat de oorzaak is. Het motto is hier dan ook: 'voorkomen is beter dan genezen'. Het voorkomen wordt hierna besproken, voor het genezen zult u een arts moeten raadplegen.

Algemene adviezen en voorzorgsmaatregelen

In het algemeen is vaginale afscheiding moeilijk te voorkomen. Een goede algemene weerstand kan bescherming bieden. Zorg dus dat u goed bent uitgerust. Ga op tijd naar bed en werk u niet over de kop. Hoe beter uw conditie, des te groter is uw weerstand tegen een eventuele infectie.

Let er bij de hygiëne op dat u niet te vaak en te veel zeep gebruikt. Bij het afvegen van urine of ontlasting kunt u het beste bij de vagina beginnen en dan naar achter in de richting van de anus strijken. Op deze manier voorkomt u dat er bacteriën van de anus naar de vagina worden gebracht.

Zorg in geval van wisselende seksuele contacten voor bescherming in de vorm van condooms. Zo voorkomt u besmetting met schimmels, gisten, bacteriën en seksueel overdraagbare aandoeningen.

In samenwerking met

Drs. P.A.J. Meulenbroek (auteur)
R.H. Jamin (auteur)
Drs. E.G.C. van Seumeren (consulent)

Wetenschappelijke verantwoording

Lisdonk EH van de, Bosch WJHM van den, Huygen FJA, Lagro-Jansen ALM. Ziekten in de huisartspraktijk. Utrecht: Wetenschappelijke uitgeverij Bunge, 1999. p187-90.
Dekker JH, Boeke AJP, Hollander MHJ den, Kampschroër VM, Kardolus GJ, Bommel JMP van, Westerveld MC, Bunge M, Burgers JS. NHG-Standaard Fluor vaginalis Huisarts Wet 1994;37:70-8.
Lammes FB. Praktische gynaecologie. 1992. p 41- 50.
Streefkerk JG, Verheij ThJM (red). Kleine kwalen in de huisartspraktijk. Utrecht: Wetenschappelijke uitgeverij Bunge, 1997. p 276-8.
Diagnostisch Kompas 1999/2000. Amstelveen: College voor Zorgverzekeringen, 2000. p 161-3.

Meer informatie