Wat is het?
In onze cultuur wordt veel aandacht besteed aan uiterlijk. De televisie
overlaadt je dagelijks met reclames om er mooier, jonger en slanker uit te
zien. En als je de tijdschriften moet geloven, bestaan er uitsluitend mooie
mensen.
Het beeld dat wordt geschetst over uiterlijk, ligt vaak ver
af van de werkelijkheid. Het is daarom niet gek dat veel jongeren zich onzeker
voelen over hun uiterlijk.
In de puberteit worden jongeren zich
steeds meer bewust van hun uiterlijk. Je merkt bijvoorbeeld dat je jezelf
steeds meer met anderen vergelijkt. Op deze manier probeer je een mening te
vormen over je eigen uiterlijk. Zoals iedereen, heb ook jij waarschijnlijk de
wens om knap en aantrekkelijk te worden gevonden. En net zoals iedereen, zul
jij je daar ook wel eens onzeker over voelen.
Hoe beoordeel jij je uiterlijk?
Veel jongeren voelen zich niet mooi of aantrekkelijk. Het is echter zo, dat als
je je onaantrekkelijk vóelt, dat niet betekent dat je dat ook daadwerkelijk
bént.
Vaak hebben personen zelf veel meer oog voor de dingen die ze
niet mooi vinden aan zichzelf dan anderen. Jij ziet bijvoorbeeld ieder puistje,
elke gram die je bent aangekomen of de wallen die je hebt overgehouden aan de
examens. Ook voel je je misschien slungelig en ongemakkelijk op de dansvloer,
of moet je blozen als je door iemand wordt geplaagd.
Andere mensen
bekijk je globaler, dat wil zeggen veel minder gedetailleerd. Zo neig je bij
anderen vooral hun positieve eigenschappen te zien. Je ziet bijvoorbeeld
hoeveel vrienden dat leuk uitziende klasgenootje heeft, of hoeveel positieve
reacties die jongen met die mooie krullen krijgt. Wat je misschien niet weet,
is dat degenen die jij knap en aantrekkelijk vindt, zich ook bewust zijn van
ieder puistje in hun gezicht, en ook zij zien hun wallen. Zij blozen net als
jij wanneer iemand hen plaagt, of schamen zich voor het feit dat hun ene borst
meer hangt dan de andere.
Kortom, iedereen voelt zich wel eens
onaantrekkelijk en ongemakkelijk. Daarom kan iedereen af en toe wel een
steuntje in de rug gebruiken. Het is belangrijk om te weten dat vooral je eigen
gevoel over je aantrekkelijkheid bepaalt hoe aantrekkelijk anderen je vinden.
Hoe beoordelen we het uiterlijk van anderen?
Over het algemeen bepaalt de regelmatigheid van iemands gezicht hoe ‘knap’
iemand is. Dat betekent dat een symmetrisch gezicht vaak mooi wordt gevonden.
Per cultuur bestaan echter grote verschillen wat als mooi wordt
beschouwd. In de puberteit verandert er van alles aan je lichaam. Meisjes
krijgen bijvoorbeeld meer vetweefsel op de heupen, buik en billen. Zo krijgen
jongens in de puberteit vaak baardgroei. Pas na de puberteit is het lichaam
volgroeid en heeft het een bepaalde vorm aangenomen.
Personen die
jij knap vindt, lijken vaak geen lichamelijke klachten (bijvoorbeeld acne) te
hebben. Dat zegt echter niet dat ze daar nooit last van hebben: ieder mens
heeft tenslotte zijn gebreken en niemand is perfect. En, belangrijker nog, aan
elk mens is wel wat moois!
Uitstraling
Uiteindelijk is het vaak de uitstraling van iemand die bepaalt of iemand
aantrekkelijk is of niet. Mensen die aantrekkelijk worden gevonden, zijn vaak
assertief. Dat betekent dat zij zelfvertrouwen hebben en kracht om voor
zichzelf op te komen. Meer hierover kun je lezen in de informatiefolder 'Gebrek
aan zelfvertrouwen'.
Wanneer iemand gelukkig en tevreden is met
zichzelf en zelfvertrouwen uitstraalt, blijkt dat deze persoon vaak als
aantrekkelijk wordt gezien. Je kunt zien dat iemand zelfvertrouwen heeft aan
bijvoorbeeld zijn lach, de houding van het hoofd en lichaam en door een gezonde
huid. Als jij meer zelfvertrouwen zou willen uitstralen, kun je daar zelf aan
werken.
Wat kun je er zelf aan doen?
Het is dus belangrijk dat je zelfvertrouwen krijgt en dat vanzelf gaat
uitstralen. Aan de reacties van anderen zul je merken dat zij jou
aantrekkelijker vinden.
Zelfvertrouwen krijgen kun je een handje
helpen door bijvoorbeeld met vrienden of vriendinnen te praten over je
uiterlijk. Er zijn vast kenmerken aan jou die zij heel mooi vinden en waarvan
jij je niet bewust was. Ook kun je voor de spiegel gaan staan en jezelf
toelachen, in plaats van zo kritisch te zijn over jezelf.
Door te
sporten en bewegen, bijvoorbeeld dansen, verbeter je je doorbloeding en zie je
er al gauw gezonder uit. Bovendien zorgt sporten vaak voor een voldaan gevoel
en dat zullen anderen aan je zien.
Meer dingen die je kunnen helpen
om meer zelfvertrouwen te krijgen, zijn: proberen niet teveel te piekeren,
voldoende slaap krijgen, plezier hebben, voldoende water drinken, goede
hygiëne, veel frisse lucht krijgen (buiten zijn), gezond eten en drinken, niet
roken en eventueel make-up gebruiken, als je je daar prettiger bij voelt.
Het is een cliché, maar daarom niet minder waar: schoonheid komt vooral
van binnenuit. Zo kun je bijvoorbeeld merken dat je je op school minder vaak
mooi voelt dan op vakantie. Dat komt doordat je op vakantie waarschijnlijk meer
ontspannen bent. Zo zie je dat uiterlijk afhankelijk is van je stemming en het
gezelschap waarin je verkeert.
In nieuwe situaties kun je ervoor
kiezen om jezelf met flair te presenteren, in plaats van je terug te trekken.
Als je wat vaker op mensen afstapt, zul je ontdekken dat zij op een gewone en
leuke manier op je reageren.
Wanneer hulp zoeken?
Als je moeite hebt gedaan om meer vertrouwen in jezelf te krijgen, maar je
blijft je onzeker voelen over je uiterlijk, dan is dat heel vervelend. Het
beste kun je toch proberen om steeds een stapje te zetten: je bent tenslotte de
enige die wat aan jouw gevoel over jezelf kan veranderen.
Als je
iets specifieks aan je lichaam niet mooi vindt, zoals bijvoorbeeld je neus, je
oren of je borsten, dan kan dat een groot probleem voor je zijn. Sommige
jongeren gaan hierom zelfs bepaalde situaties uit de weg, om maar te voorkomen
dat anderen hen niet mooi of zelfs lelijk vinden.
Wanneer je je
echt ongelukkig gaat voelen als gevolg van je lichamelijke klacht is het soms
mogelijk om via de huisarts een verwijzing naar de plastisch chirurg te
krijgen. De plastisch chirurg kan datgene wat jij niet mooi vindt aan je
lichaam misschien veranderen.
Het is belangrijk om je te bedenken
dat zo’n ingreep definitief is: deze kan nooit meer teruggedraaid worden.
Bovendien is een operatie vaak ingrijpend en nooit prettig om te ondergaan. De
plastisch chirurg behandelt eerder mensen die lichamelijk lijden onder hun
klacht. Bijvoorbeeld als je borsten zo zwaar zijn, dat je last hebt van je rug
en niet kunt sporten. Of bijvoorbeeld als je zulke flaporen hebt, dat het
slapen op je oren pijn doet. De huisarts zal flink doorvragen naar je redenen
om je gezicht of je lichaam te willen veranderen.
Tijdens en vaak
ook na de puberteit verandert er nog zoveel aan je lichaam, dat de huisarts je
bovendien vaak liever steun geeft bij het opbouwen van zelfvertrouwen, dan bij
het veranderen van je lichaam.
Algemene adviezen en voorzorgsmaatregelen
Door een cursus assertiviteit kan je zelfvertrouwen toenemen. Voor zo’n cursus
kun je je aanmelden via je huisarts of bij het RIAGG. De oogarts, tandarts,
psycholoog, schoonheidsspecialiste, kapper, kledingadviseuses, fysiotherapeuten
(voor je houding) en huisarts kunnen je misschien ook helpen. Zij kunnen
aangeven van wat mooi is aan jou en hoe je dat kunt benadrukken.
Het is belangrijk om je te realiseren dat niemand zich altijd en overal mooi
voelt. En dat zelfvertrouwen krijgen, de beste oplossing is om in te ontdekken
dat jij mooi bent zoals je bent.
In samenwerking met
Mevr. Drs. M. Blocks (auteur)
Drs. H.E. de Jonge (consulent)
Dr. A.A. Vendrig (consulent)
Wetenschappelijke verantwoording
- Nancy Etcoff, Het recht van de mooiste: de wetenschap van mooi en lelijk, 1999, Amsterdam, Contact
