Wat is schurft?
Schurft, ook wel scabiës genoemd, is een aandoening van de huid die wordt veroorzaakt door de schurftmijt. Deze mijt wordt via lichamelijk contact overgedragen en graaft zich in de opperhuid in. Het komt met name voor bij mensen die zichzelf niet goed verzorgen, maar ook mensen die uitermate hygiënisch zijn, kunnen worden besmet. Vooral vakantiegangers naar verre landen en buitenlanders die naar ons land komen nemen de infectie mee naar ons land.
Symptomen schurft
Het voornaamste kenmerk van schurft is jeuk, jeuk over het gehele lichaam. s 'Nachts is deze vaak ondraaglijk, de schurftmijt geeft slapeloze nachten. Na een aantal weken ontstaan er huidafwijkingen. De dunne huid, rond tepels, op penis en scrotum, toont kleine rode bultjes. De dikkere hoornlaag , op polsen, vingers en zijkant voeten, laat vaak heldere blaasjes zien als uiting van de infectie. Typisch zijn de gangentjes die de mijten graven in de hoornlaag, vaak rechtlijnig, soms kronkelig. De gangetjes bevinden zich vooral tussen de vingers en aan de buigzijde van de polsen. Aan het eind van een gangetje kan zich een wit-grijs bultje bevinden, waarin de mijt zit. Deze is 0,3-0,4 mm lang. Wanneer de infectie langere tijd bestaat kan door het krabben gemakkelijk een tweede infectie ontstaan, ditmaal door bacteriën. Deze infectie kan gepaard gaan met roodheid en pusblaasjes.
Hoe ontstaat schurft?
Schurft (scabies) wordt veroorzaakt door de schurftmijt; de Sarcoptes scabei variëteit hominis. Dit betekent dat deze schurftmijt alleen bij de mens voorkomt en alleen door de mens wordt overgedragen. De schurftmijten van de huisdieren kunnen bij de mens geen gangetjes graven en kunnen zich niet voortplanten.
De mens raakt besmet door langdurig contact met iemand die schurft heeft. In bijna alle gevallen gebeurt dat in de warmte van het bed. Schurft is dus eveneens een seksueel overdraagbare aandoening. In een heel enkel geval wordt schurft overgedragen via besmet beddengoed en besmette kleding.
Algemeen wordt aangenomen dat schurft veel meer voorkomt bij mensen in slechte hygiënische omstandigheden zoals tijdens oorlogen en in overvolle gevangenissen in bijvoorbeeld Rusland. Belangrijk is te weten dat bijna nooit één persoon in het gezin besmet is. Er zijn altijd meerdere personen die jeuk hebben. Denk ook aan vrienden en vriendinnen of familieleden. Wanneer een schurftinfectie wordt vermoed, denk dan aan de vakantie, het idyllische oord met zijn niet zo schone hotelkamer. In ons moderne Europa zien we de laatste tientallen jaren toch weer meer schurft, waarschijnlijk doordat mensen veel meer reizen naar verre oorden en er ook veel meer sprake is van wisselende seksuele contacten.
Eenmaal op uw huid terechtgekomen, graven de mijten zich snel in. De mannetjes bevruchten de vrouwtjes en sterven. De vrouwtjes graven een gangetje waarin ze elke dag een aantal eitjes leggen. Deze komen na enige dagen uit. De larven banen zich een weg uit de huid en gaan als het ware klaar zitten om iemand anders te besmetten.
Is het ernstig en wat kunt u verwachten?
Voor gezonde volwassenen is schurft niet gevaarlijk. Bij kleine kinderen, bejaarden en mensen met een gestoorde afweer, kan de aandoening gecompliceerder verlopen. Schurft is goed te behandelen. U krijgt een lotion of crème waarmee u zich van top tot teen moet insmeren. Na ongeveer 24 uur mag u zich weer wassen. Bij de meeste producten dient deze behandeling na zeven dagen herhaald te worden. Op deze manier worden dan ook de net uitgekomen eitjes vernietigd. Schurft geeft geen restverschijnselen. De mijten die in de huid worden gedood kunnen nog enkele weken jeukklachten geven.
Wanneer naar de huisarts?
Als u vermoedt dat er bij u sprake is van schurft, is het verstandig naar de huisarts te gaan. Een goede behandeling zorgt ervoor dat u van de klachten bevrijd wordt en dat u geen anderen meer kunt besmetten.
De behandelingen die de huisarts kan adviseren zijn:
- lindaan 1% smeersel/lotion gedurende 24 uur. Deze therapie is ongeschikt voor zwangeren en kinderen onder de 3 jaar;
- permetrine (Loxazol®) 1% lotion of 5% crème (ook geschikt voor kinderen);
- benzylbenzoaatsmeersel 25% FNA is de aangewezen therapie voor zwangeren.
Wat kunt u er zelf aan doen?
Als u door de huisarts wordt behandeld voor schurft, is het belangrijk dat u alle mogelijke besmettingsbronnen in huis verwijdert. Zo voorkomt u dat u zichzelf weer besmet.
Dit houdt in dat u het beddengoed en ondergoed wast op tenminste zestig graden. Voor wat betreft de bovenkleding kunt u volstaan met goed luchten en uitkloppen. Dit geldt ook voor dekens of dekbedden.
Algemene adviezen en voorzorgsmaatregelen
Een goede persoonlijke hygiëne verkleint de kans op schurft. Was uzelf, uw kleding en uw beddengoed regelmatig.
In samenwerking met
Drs. A.A.H.H. Liedtke - van Eijck (auteur)
Drs. H.W.J. Verblackt (consulent)
Drs. E.J. de Kreek (consulent)
Wetenschappelijke verantwoording
- Eekhof JAH e.a. (red). Kleine kwalen in de huisartspraktijk. 4e druk. Maarssen: Elsevier gezondheidszorg, 2001
- Starink ThM. Dermatologie voor de eerste lijn in beeld. Academisch ziekenhuis Vrije Universiteit. Amsterdam, 1992
- Vloten WA van. Dermatologie en venereologie. Utrecht: Bunge, 1992
