Wat zijn restless legs?
Restless legs wordt ook wel rusteloze benen genoemd en wordt met de wetenschappelijke naam anxietas tibiarum geduid. De aandoening wordt ook wel RLS genoemd: de afkorting van Restless Legs Syndroom. De aandoening wordt gekenmerkt door een onaangenaam gevoel (tintelingen, jeuk, of krampen) diep in de kuiten, maar soms ook in de bovenbenen of voeten. Bovendien kan het soms ook voorkomen in de armen. De aangedane ledematen zijn zelden pijnlijk maar geven meestal wel een irritant gevoel. RLS treedt op bij ontspanning, tijdens zitten of liggen en gaat gepaard met een onweerstaanbare drang tot bewegen.
Personen op leeftijd lopen meer kans op deze aandoening dan jongere personen.
Symptomen restless legs
Restless legs, de naam zegt het al, geeft aanleiding tot benen (of soms armen) zonder rust. De aandoening komt voor bij ongeveer 5% tot 15% van de Nederlandse bevolking.
De aandoening kent zes karakteristieke kenmerken:
- onbedwingbare onrust van de benen. "Ze moeten bewegen". U kunt dit niet tegenhouden
- de klachten ontstaan voornamelijk in rust
- onplezierige gevoelens in benen (meestal) of armen (soms). Deze onplezierige gevoelens treden vrijwel altijd op in beide benen. Het zijn meestal zeurende, tintelende, onrustige of zenuwachtige gevoelens, maar vrijwel nooit pijnlijk
- restless legs hangt vaak samen met "kenmerkende bewegingen tijdens het slapen (PLMS: Periodic Limb Movement during Sleep)". Zelf merkt de patiënt daar weinig van, degene met wie het bed eventueel gedeeld wordt des te meer
- verergeren van de symptomen in de vroege avond of ’s nachts. Meestal zal vlak voor het inslapen de klacht het heftigst zijn
- slapeloosheid ten gevolge van de restless legs
Hoe ontstaan restless legs?
De oorzaak van restless legs is onbekend. Mogelijk komt het in bepaalde families voor en speelt een erfelijke factor mee. In bepaalde omstandigheden (bij voorbeeld zwangerschap) komt de aandoening vaker voor. Ook leeftijd lijkt van belang: het komt vaker voor naarmate men ouder wordt.
Is het ernstig en wat kunt u verwachten?
In principe is restless legs geen ernstige aandoening, maar kan wel behoorlijk irritant zijn en zelfs aanleiding geven tot slaap- en psychische klachten. Doordat de aandoening vaker voorkomt bij bepaalde ziekten of omstandigheden is het goed deze uit te sluiten:
- zwangerschap
- bepaalde vorm van bloedarmoede (ijzertekort: ferriprieve anemie)
- zenuwaandoeningen bij bepaalde ziekten (polyneuropathie)
- na met name een traag werkende schildklier (hypothyreoïdie)
- bij het syndroom van Gilles de la Tourette
- bij het gebruik van bepaalde medicijnen (o.a. paroxetine)
Wanneer naar de huisarts?
Wanneer er naast de restless legs ook nog andere klachten voorkomen is het raadzaam de huisarts(enpraktijk) te raadplegen. Ook wanneer het zich plotseling voordoet of verergert is het verstandig de huisarts(enpraktijk) te raadplegen.
Wanneer ten gevolge van de restless legs slaapproblemen optreden kan het een optie zijn een tijdje slaapmiddelen te gebruiken. De huisarts(enpraktijk) kan u daarbij adviseren en een goed middel voorschrijven.
Wat kunt u er zelf aan doen?
Er is een aantal adviezen die de ernst van de restless legs kunnen verminderen of het ontstaan ervan zelfs kunnen voorkomen.
- stoppen met roken
- niet te veel koffie (en andere cafeïnehoudende dranken) en vooral niet vlak voor het slapen gaan
- wees terughoudend met alcohol
- zorg voor voldoende lichaamsbeweging overdag
- soms wil stretching voor het slapen gaan wel helpen
- ook een douche voor het slapengaan kan de nachtrust bevorderen
- van het gebruik van warme kruiken of koude kompressen in bed is nog niet objectief vastgesteld kunnen worden dat deze enige verbetering zouden kunnen bewerkstelligen
Algemene adviezen en voorzorgsmaatregelen
In principe is het een onschuldige aandoening, maar het kan wel behoorlijk irritant zijn. Wanneer het plotseling ontstaat of verergert, is het raadzaam de huisarts(enpraktijk) te raadplegen.
Concluderend kan worden gesteld dat het restless legs syndroom een veel voorkomende, gemakkelijk te herkennen aandoening is welke erg lastig kan zijn. Indien deze klacht juist herkend wordt, kan de aandoening snel behandeld worden door bepaalde aanpassingen en eventueel medicijnengebruik.
In samenwerking met
Drs. F.M. Brouwer (auteur)
Drs. P.A.J. Meulenbroek (consulent)
Drs. H.W.J. Verblackt (consulent)
Wetenschappelijke verantwoording
Geraadpleegde literatuur:
- Streefkerk JG et al. Restless legs/anxietas tibiarum. Kleine kwalen in de huisartsenpraktijk. 3e druk: 362-4.
- Let op! 'Restless legs’ bij gebruik van paroxetine (Seroxat®). Geneesmiddelenbulletin 1998;32(5):63.
- Radstake TRDJ. Restless legs, een vaak miskend syndroom.
- Dijk JG van et al. Kunnen ‘restless legs’ een uiting zijn van een prikkelingstoestand op spinaal niveau? Vademecum 1996;14(52).
