Wat is oorpijn bij vliegreizen?
Bij het snel opstijgen en het snel dalen van een vliegtuig kan er oorpijn ontstaan.
De wetenschappelijke benamingen voor oorpijn bij vliegreizen zijn:
- aerotitis media
- barotitis media
- barotrauma
De oorpijn ontstaat door een snel ontstaan drukverschil in het middenoor en de ons omringende luchtdruk. Het gevolg daarvan is, dat er spanning op het trommelvlies komt te staan. Dit kan pijnlijk zijn.
Symptomen oorpijn bij vliegreizen
De klacht is heel kenmerkend. Tijdens en na het opstijgen van een vliegtuig krijgt u pijn in een of beide oren.
Wanneer het vliegtuig zich eenmaal op een stabiele hoogte bevindt, zal de pijn meestal geleidelijk aan verdwijnen.
Hetzelfde kan zich voordoen tijdens het dalen van het vliegtuig.
Hoe ontstaat oorpijn bij vliegreizen?
Tijdens het opstijgen van een vliegtuig daalt de luchtdruk in het vliegtuig met ongeveer 10 procent ten opzichte van de normale luchtdruk.
In het vliegtuig bevinden de passagiers zich in een drukcabine. Tijdens de vlucht wordt de luchtdruk in de drukcabine gehandhaafd. De luchtdruk in de drukcabine ligt lager dan we gewend zijn; namelijk de luchtdruk die op 2000 meter hoogte heerst. Deze is dus lager dan de druk op de grond.
In het afgesloten middelste deel van het oor, het zogenaamde middenoor, ontstaat daardoor een te hoge druk ten opzichte van de omgeving. In dit geval is dat de drukcabine van het vliegtuig.
Met andere woorden; de druk aan de binnenzijde is hoger dan aan de buitenzijde van het trommelvlies en hierdoor zal het trommelvlies naar buiten gaan bollen.
Tussen het middenoor en de keelholte zit een klein gangetje (de buis van Eustachius). Dat gangetje werkt als een soort ventiel en daardoor kan de te hoge luchtdruk geleidelijk aan ontsnappen.
De buis van Eustachius is echter meestal een beetje afgesloten (anders zou er ook te makkelijk voedsel en slijm vanuit de keelholte in het middenoor terechtkomen).
Daardoor duurt het even voordat de luchtdruk in het middenoor weer gelijk is aan de druk van de omgeving.
Is het ernstig en wat kunt u verwachten?
In principe is oorpijn bij vliegen een normaal fysiologisch gebeuren. Het kan wel erg pijnlijk zijn.
In zeer uitzonderlijke gevallen kan het trommelvlies beschadigd raken.
Omdat het gehoororgaan zich dichtbij het evenwichtsorgaan bevindt, kan het tot klachten leiden van:
- pijnlijk (midden)oor
- slechthorendheid
- duizeligheid
- misselijkheid (door de pijn en door de duizeligheid)
Wanneer naar de huisarts?
De buis van Eustachius kan minder makkelijk lucht laten ontsnappen, als het slijmvlies van de mond of de keelholte gezwollen is, door een ontsteking, zoals bij griep, verkoudheid of een allergie (bij hooikoorts).
Door dit minder makkelijk ontsnappen van lucht kan de druk in het middenoor langer verschillen met de omgevingsdruk.
Bij aandoeningen, zoals griep, verkoudheid en hooikoorts, kunnen de klachten van oorpijn dus verhevigen tijdens het vliegen.
Zelfs wanneer het trommelvlies beschadigd is door het verschil in druk, is het raadzaam, eerst een tijdje het gewone verloop af te wachten.
Soms kan het spontaan genezen van het trommelvlies drie tot tien weken in beslag nemen.
Wat kunt u er zelf aan doen?
Door het maken van bepaalde bewegingen kunt u de buis van Eustachius enigszins oprekken. Daardoor kan de lucht in het middenoor gemakkelijker ontsnappen, zodat het drukverschil tussen middenoor en omgeving sneller opgeheven kan worden.
De 'kunstmatige' bewegingen die de buis van Eustachius kunnen oprekken zijn bijvoorbeeld:
- slikken
- geeuwen
- het bewegen van de onderkaak
- met een dicht geknepen neus lucht persen (dat wordt in wetenschappelijke termen geduid met de 'Valsalva-manoeuvre')
Omdat de meeste van deze bewegingen worden opgewekt door het kauwen op kauwgom of een snoepje, worden deze soms in het vliegtuig uitgedeeld.
Algemene adviezen en voorzorgsmaatregelen
U kunt beter niet gaan vliegen als u klachten heeft van een bovenste luchtweginfectie, zoals bij een verkoudheid, griep of allergie van de bovenste luchtwegen (allergische neusklachten).
Probeer bij het opstijgen en dalen van het vliegtuig, veel te slikken, te geeuwen en met de onderkaak te bewegen.
Eventueel kunt u de 'Valsalva-manoeuvre' toepassen en deze gaat als volgt: u knijpt uw neus dicht en houdt deze dicht, u ademt diep in door de mond, perst krachtig en slikt tijdens het persen. Deze 'manoeuvre' kunt u een aantal keren herhalen..
In samenwerking met
Drs. F.M. Brouwer (auteur)
Drs. P.A.J. Meulenbroek (consulent)
Dr. J.A.M. Engel (consulent)
Wetenschappelijke verantwoording
- Streefkerk et al. Oorpijn bij vliegreizen. Kleine kwalen in de huisartspraktijk. Paragraaf 37; 137-9.
- Baan S van der et al. Ned. Tijdschr Geneeskd. 1987;(131):17;717-9
