Misselijkheid tijdens de zwangerschap

Misselijkheid tijdens de zwangerschap?

• Ongeveer 80% van de vrouwen is in de eerste drie of vier maanden van de zwangerschap regelmatig misselijk, vooral 's ochtends.
• Zo'n 65% van deze vrouwen heeft bovendien last van braken.
• Bij sommige vrouwen blijft de misselijkheid gedurende de gehele zwangerschap bestaan.

Symptomen misselijkheid tijdens de zwangerschap

• Zwangerschapsmisselijkheid uit zich meestal als een wee gevoel in de maag.
• De misselijkheid gaat vaak gepaard met (een neiging tot) braken.
• Het treedt vooral op in de ochtend, als de maag nog leeg is.
• Alles wat u in de mond neemt, kan braakneigingen oproepen (bijvoorbeeld tanden poetsen). 
• Bij sommige vrouwen keert de misselijkheid overdag in golven terug. Een enkeling voelt zich zo ellendig, dat zij niet veel anders kan dan de hele dag op bed liggen. 
• De misselijkheid kan al ontstaan vanaf het moment dat u twee weken overtijd bent. Als u drie of vier maanden zwanger bent, verdwijnt de misselijkheid meestal, soms wat eerder.

Hoe ontstaat misselijkheid tijdens de zwangerschap?

HCG
In het begin van de zwangerschap produceren de bevruchte eicel en de moederkoek (placenta) grote hoeveelheden HCG (Human Chorion Gonadotrofine). Dit hormoon speelt een rol bij het ontstaan van de misselijkheid. HCG is nodig om de baarmoeder voor te bereiden op het ontvangen van een bevruchte eicel. Vrouwen die zwanger zijn van een tweeling hebben meer HCG in hun bloed. Bij hen komt braken en misselijkheid dan ook vaker voor. Na drie maanden neemt productie van HCG sterk af. Het hormoon HCG is niet de enige oorzaak van de misselijkheid.

Grote snelheid van lichamelijke veranderingen
Ook de grote snelheid waarmee de lichamelijke veranderingen bij een zwangere vrouw plaatsvinden speelt een rol, bijvoorbeeld in bloedsomloop en spijsvertering.

Verband tussen misselijkheid en bepaalde factoren
Verder lijkt er een verband te bestaan tussen het optreden van misselijkheid en bepaalde psychologische en emotionele factoren.

Is het ernstig en wat kunt u verwachten?

Misselijkheid tijdens de zwangerschap komt vaak voor. De mate van klachten verschilt per vrouw. Ook bij erge klachten van misselijkheid hoeft er niet direct een reden voor ongerustheid te zijn. Behandeling met medicijnen is over het algemeen niet nodig.

Het is raadzaam om contact op te nemen met uw verloskundige of huisarts als:

• u helemaal geen eten en drinken meer kunt binnenhouden en/of
• u merkt dat u duidelijk minder gaat plassen

Minder plassen kan een verschijnsel van uitdroging zijn, daarbij kunt u ook merken dat uw gewicht daalt.

Als het braken zo ernstig is dat er vrijwel geen voedsel of drinken binnen gehouden wordt, spreekt men van hyperemesis gravidarum. Veel kleine maaltijden of een vloeibaar dieet, eventueel in combinatie met medicijnen kan helpen. Uw arts zal met het voorschrijven van medicijnen in dit vroege stadium van de zwangerschap wel terughoudend zijn.

Soms kan een ziekenhuisopname en behandeling met vochttoediening per infuus nodig zijn. Met de huidige behandeling van overmatig braken tijdens de zwangerschap hoeft u niet bang te zijn dat u en uw kindje hier iets aan overhouden. Het kan zijn dat na het ontslag uit het ziekenhuis, het overmatig braken terugkeert. In enkele gevallen is een heropname dan noodzakelijk.

Wanneer naar de huisarts?

Het is aan te raden om contact op te nemen met uw verloskundige of uw huisarts, als u geen eten en drinken meer binnenhoudt en/of duidelijk minder plast.

Wat kunt u er zelf aan doen?

De misselijkheid treedt vooral 's ochtends op, als uw maag nog leeg is. Om dit te voorkomen, kunt u 's avonds een cracker klaarleggen op uw nachtkastje en deze bij het wakker worden direct opeten. Ook is het verstandig om drinken bij de hand te hebben.

Als u overdag overvallen wordt door een golf van misselijkheid, neem dan direct iets lichts te eten.

Het beste is een lege maag te voorkomen, door over de dag verspreid kleine hoeveelheden te eten.

Wanneer u een gevoel van misselijkheid voelt aankomen, kunt u het best een rustig plekje zoeken en proberen u te ontspannen.

Algemene adviezen en voorzorgsmaatregelen

U kunt zelf een aantal dingen doen, om de misselijkheid te voorkomen of te verminderen.

• het belangrijkste advies is: vermijd een lege maag
• eet en drink 's ochtends vroeg iets lichts
• eet overdag regelmatig kleine hoeveelheden
• vermijd zwaar en vet voedsel
• eet liever iets hartigs dan iets zoets
• vermijd koffie
• vermijd het combineren van fruit en melkproducten
• neem altijd iets te eten mee als u van huis gaat
• het drinken van bouillon kan opkomende misselijkheid soms wegnemen
• gaap niet met open mond
• ga niet te ver met uw tandenborstel achter in uw keel en gorgel niet

Misselijkheid en braken worden extra lastig als u een druk leven leidt.
Het is belangrijk om teveel stress tijdens de zwangerschap te vermijden en voor voldoende rust en slaap te zorgen. Het rustig opstarten van de dag kan helpen de klachten te verminderen.

In samenwerking met

Mevr. C.E.J. van Boekholt-van Etten (auteur)
Drs. A.A.H.H. Liedtke - van Eijck (auteur)
Drs. E.G.C. van Seumeren (consulent)

Wetenschappelijke verantwoording

• Heineman MJ, Obstetrie en gynaecologie. Derde herziene druk. Elsevier/Bunge. Maarssen, 1999.
• Treffers PE en Prins M, Praktische Verloskunde. Tiende herziene druk. Bohn Stafleu van Loghum. Houten, 1999.
• Smulders B en Croon M, Veilig Zwanger. Zesde druk. Kosmos-Z&K UitgeversBV. Utrecht, 2002.