Wat is medicijnafhankelijke hoofdpijn?
Deze vorm van hoofdpijn komt bij ongeveer 4% van de hoofdpijnpatiënten voor. Het gebruik van pijnstillers of migrainemiddelen kan behalve hoofdpijn bestrijden ook hoofdpijn veroorzaken.
Nam u de middelen in eerste instantie om hoofdpijn tegen te gaan, uiteindelijk kunnen deze middelen zelf hoofdpijn veroorzaken, waardoor u zich weer genoodzaakt voelt om een pijnstiller te nemen. Er ontstaat op de eigen hoofdpijn een nieuwe hoofdpijn, de medicijnafhankelijke.
Symptomen medicijnafhankelijke hoofdpijn
Medicijnafhankelijke hoofdpijn is een dagelijks optredende hoofdpijn die dan ook nog vrijwel de hele dag duurt. Pijnvrije momenten zijn er nauwelijks. Behalve het beperken van de dagelijkse bezigheden kan door deze hoofdpijn ook de slaap verstoord raken.
Deze vorm van hoofdpijn komt vaker voor bij mensen die meerdere lichamelijke klachten hebben en bij mensen die ook andere medicijnen (zoals kalmeringsmiddelen) gebruiken.
Hoe ontstaat medicijnafhankelijke hoofdpijn?
Een belangrijke oorzaak bij het ontstaan van medicijnafhankelijke hoofdpijn is onwetendheid. Men weet niet dat het kwaad kan om elke dag paracetamol te nemen tegen hoofdpijn of alleen ter voorkoming van hoofdpijn.
Onjuiste diagnostiek is een andere reden voor het ontstaan van medicijnafhankelijke hoofdpijn. De verkeerde pillen bij hoofdpijn helpen niet en zullen de patiënt aanzetten om meer medicijnen te gebruiken of naar andere (zelfzorg)middelen te grijpen.
Uiteindelijk is de oorzaak natuurlijk het medicijngebruik. Regelmatig gebruik van pijnstillers en/of specifieke migrainemiddelen kan hoofdpijn veroorzaken dan wel verergeren. De middelen die hier het beruchtst om zijn, zijn de zogenaamd onschuldige pijnstillers, paracetamol en aspirine. Gevaar schuilt vooral in de regelmaat van het gebruik. Elke dag enkele tabletten is gevaarlijker dan eenmalig 6 tabletten op een dag.
Het feit dat deze onschuldige middelen zo zonder recept verkrijgbaar zijn, betekent dat de controle van de arts op wat en hoeveel u slikt er niet is. Vaak weet de huisarts niet eens dat zijn patiënt zo erg last heeft van hoofdpijn.
Behalve gewone pijnstillers is ook het specifieke migrainemiddel ergotamine in staat om bij te regelmatig gebruik hoofdpijn te veroorzaken. De moderne specifieke middelen, de zogeheten triptanen, hebben dit effect veel minder.
Is het ernstig en wat kunt u verwachten?
Medicijnafhankelijke hoofdpijn is een aandoening die is te voorkomen en te behandelen. Als het eenmaal is ontstaan, is dat erg vervelend, maar het brengt geen schade toe aan het hoofd of de hersenen.
Wanneer naar de huisarts?
In geval van medicijnafhankelijke hoofdpijn kunt u een hoofdpijndagboek bijhouden over uw hoofdpijn en het medicijngebruik. Als u veranderingen bemerkt, kunt u deze dan op tijd met uw arts bespreken.
Als voor u zelf al duidelijk is dat uw hoofdpijn veroorzaakt wordt door medicijngebruik, raden wij u aan geen tijd te verliezen met het dagboek maar een afspraak te maken op het spreekuur van uw arts.
Wat kunt u er zelf aan doen?
De enige remedie tegen medicijnafhankelijke hoofdpijn is te stoppen met de medicijnen. Na een periode van kortdurende verergering wordt de hoofdpijn dan veel minder of verdwijnt zelfs helemaal.
De eerlijkheid gebiedt te zeggen dat niet iedereen totaal van de hoofdpijn afkomt. De reden hiervan is dat de oorspronkelijke hoofdpijn soms weer in zijn pure gedaante tevoorschijn komt. Op dat moment is het zaak om samen met uw arts een juiste diagnose te stellen zodat er een goede behandeling kan worden ingesteld.
In samenwerking met
Drs. G. Glijsteen (auteur)
Dr. A. Keijser (consulent)
Wetenschappelijke verantwoording
- Patiëntenfolder Hoofdpijn. Nederlands Huisartsen genootschap, Utrecht.
- Patiëntenbrief Hoofdpijn algemeen. Nederlands Huisartsen Genootschap, Utrecht.
- Patiëntenbrief Gewone hoofdpijn. Nederlands Huisartsen Genootschap, Utrecht. Medicijnafhankelijke hoofdpijn. Nederlands Huisartsen genootschap, Utrecht.
- Patiëntenbrief Hoofdpijndagboek. Nederlands Huisartsen Genootschap, Utrecht Hijdra (Red) e.a., Neurologie, 2e druk 1998:556-78
- Thijs e.a. Acute geneeskunde. 1998: 151-60 Bartelink MEL, Duijn NP van, et al. NHG Standaard Migraine, 1e herziening. Huisarts Wet 1999; 42(11): 511-8.
- Silberstein SD, Lipton RB, Goadsby PJ. Headache in Clinical Practice. Oxford: Isis Medical Media Ltd. 1998
- Ferrari MD, Haan J. Alles over hoofdpijn en aangezichtspijn. Utrecht: Bruna Uitgevers B.V. Derde, herziene druk, april 2000.
- Koehler PJ. Chronisch recidiverende hoofdpijn zonder neurologische afwijkingen. Nederlandse Vereniging voor Neurologie. Ned Tijdschr Geneesk 1999; 143:295-299.
- Couturier EGM. Chronisch recidiverende hoofdpijn; deel 1: diagnostiek. Modern Medicine 1999; nr.6:494- 7.
- Kuster JAM, Bremer R (red). Hoofdpijn onder controle. Uitgave voorlichtingsbureau Hoofdpijn mede mogelijk gemaakt door Glaxo Wellcome. Vrij verkrijgbaar bij uw apotheek.
- Terwindt GM, Ophoff RA, Haan J, Frants RR, Ferrari MD. Kanalopathieen: Genetische verklaring voor migraine en andere paroxysmale neurologische aandoeningen. Ned Tijdschr Geneesk 1998; 142: 1015-9
- Kruip MJHA, Höppener P, Koehler PJ. Het stellen van de diagnose clusterhoofdpijn. Huisarts Wet 1997; 40(7): 305-7.
- Vliet JA van, Ferrari MD. Clusterhoofdpijn. Modern Medicine 1998; nr.11: 16-23. Farmacotherapeutisch Kompas 2000/ 2001. Amstelveen:
- Commissie Farmaceutische Hulp van het College voor Zorgverzekeringen, mei 2000: 178-88. Diagnostisch Kompas: 1999/2000. Amstelveen: College voor Zorgverzekeringen, 1999: 59, 92, 279-280
- Lugard EK. De effecten van een eliminatiedieet op spanningshoofdpijn en migraine . Rotterdam: Erasmus Universiteit 1997.
- Walach H, et al. Classical homeopathic treatment of chronic headaches. Cephalgia 1997; 17:119-26.
