AANDOENINGEN

Incontinentie voor urine

Wat is incontinentie voor urine?

We spreken van incontinentie indien iemand minstens twee keer per maand buiten zijn of haar wil om urine verliest. Hoeveel urine iemand verliest maakt voor de diagnose 'urine-incontinentie' niet uit. Van de diverse vormen urine-incontinentie bespreken we hier de meest voorkomende.

Sommige mensen kunnen hun urine niet goed ophouden bij lichamelijke inspanning, zoals tillen, springen maar ook hoesten, niezen, en lachen. Dit is inspanningsincontinentie, in medische termen wordt het 'stress-incontinentie' genoemd. Meer informatie hierover kunt u vinden in de dokterdokter.nl folder 'inspanningsincontinentie'.

Anderen moeten plotseling plassen en kunnen de plas dan ook niet meer ophouden. Dit is aandrangsincontinentie en wordt in medische termen 'urge-incontinentie' genoemd. Meer informatie hierover kunt u vinden in de dokterdokter.nl folder 'aandrangsincontinentie'.

Bij mannen komt het op oudere leeftijd nogal eens voor dat ze last hebben van 'voor- of na-druppelen' bij het plassen. Dit is dan vaak het gevolg van een vergrote prostaat.

Symptomen incontinentie voor urine?

Ongewild urineverlies komt bij iedereen wel eens voor. Pas als het vaker dan twee keer per maand voorkomt spreken we van urine-incontinentie.

Incontinentie komt zowel bij mannen als bij vrouwen voor. Bovendien komt het op alle leeftijden voor. Het urineverlies kan enkele malen per maand, meerdere malen per dag of zelfs continue optreden. Tot het 65e jaar is incontinentie hoofdzakelijk een aandoening die bij vrouwen voorkomt.

Dagelijks urineverlies komt bij 5 tot 7% van de vrouwelijke bevolking voor, na het 65e jaar stijgt dit percentage tot 14%. Incontinentie bij mannen jonger dan 65 jaar is zeldzaam. Van de mannen boven de 65 is 5 tot 7% dagelijks incontinent.
Over het natuurlijk beloop van incontinentie is weinig bekend.

Hoe ontstaat incontinentie voor urine?

Urine wordt normaliter opgeslagen in de blaas tot deze vol raakt. Naarmate de blaas voller wordt, voelt men meer aandrang om te plassen. Rond de uitgang van de blaas zit een kringvormige spier die de blaas afsluit. Zonder die kringspier zou men voortdurend urine lekken. De blaas wordt op zijn plaats gehouden door de spieren op de bodem van het bekken. Als men plast, ontspant deze kringspier. De blaas trekt zich samen en de urine wordt naar buiten geperst.

Bij urine-incontinentie werken deze mechanismen minder goed. Bij vrouwen is dat meestal het gevolg van zwangerschap, een zware bevalling of verzakking van de baarmoeder, blaas en endeleldarm of een combinatie hiervan.

Bij mannen kan een vergrote prostaat of prostaatoperatie de oorzaak van het ongewilde urineverlies. Daarnaast kan een verslechterde blaasfunctie de oorzaak zijn. Urineverlies bij mannen hoeft overigens niet direct te betekenen dat er iets ernstigs aan de hand is met de prostaat.

Is het ernstig en wat kunt u verwachten?

Op zich is het urineverlies niet ernstig, maar het kan wel erg vervelend zijn. Meestal schaamt men zich ervoor en is men bang dat anderen het kunnen ruiken. Soms gaan mensen zelfs minder drinken in de hoop geen urine meer te verliezen, wat meestal weinig effect heeft.

Incontinentie voor urine, wanneer naar de huisarts?

Veel mensen schamen zich zo erg voor de urine incontinentie dat ze niet eens naar de huisartspraktijk durven te gaan. Dat is echter onterechte schaamte wat vaak averechts werkt.

Ook bij incontinentie kan de huisartspraktijk wel degelijk hulp bieden. Behalve goede informatie en voorlichting kan de huisartspraktijk ook vaak daadwerkelijke hulp bieden. Door middel van de juiste oefeningen kunnen de spieren van de bekkenbodem getraind worden. Daardoor kan men vaak beter de plas ophouden.

Deze oefeningen kunnen onder begeleiding van een fysiotherapeut geleerd worden. Bovendien zijn er goede hulpmiddelen die de urine kunnen opvangen. Voor sommige aandoeningen zijn er goede medicijnen.

Incontinentie voor urine, wat kunt u er zelf aan doen?

Hou in de gaten waar de (dichtstbijzijnde) toiletten zijn, vooral als u buitenshuis bent
’s Nachts kunt u het beste een po of fles in de buurt houden, vooral als het uit bed komen en lopen moeizaam (en dus wat langzamer) gaat
Bij het oprapen kunt u beter door de knieën buigen dan bukken. Bij het bukken komt de blaas 'knel' te zitten hetgeen de druk verhoogt
Soms kan bij vrouwen een tampon helpen. De tampon vangt de urine niet op maar kan net voldoende druk geven om de blaas iets af te sluiten. Vooral bij sporten kan dat prettig zijn

In samenwerking met

Drs. F.M. Brouwer (auteur)
Dr. H.F.M. Karthaus (consulent)
Dr. M.T.W.T Lock (consulent)

Wetenschappelijke verantwoording

Nederlands Huisartsen Genootschap. NHG Patiëntenvoorlichting folder: Urineverlies. Nederlands Huisartsen Genootschap, Utrecht. April 2000.
Lagro-Janssen ALM et al. NHG-Standaard Incontinentie voor urine. Bijlage bij Huisarts en Wetenschap 1995. 38, nr. 2 p 71.
Stearn M. Urinary incontinence. Embarrassing problems. p 166-74.
Lisdonk EH van et al. Urine–incontinentie. Ziekten in de huisartsenpraktijk. 3e dr. Elsevier/Bunge, 1999. p 230-32.
Pelvic floor dysfunction and Quality of Life in Women.
11 april 2001, Huub van der Vaart, Rijksuniversiteit Utrecht.

Meer informatie