Hoofdknikken bij ouderen

Wat is hoofdknikken bij ouderen?

Hoofdknikken bij ouderen is een onbedoelde ritmische beweging van het hoofd, die optreedt als het hoofd ongesteund rechtop wordt gehouden. Dit hoofdknikken kan een jaknikken of een neeschudden zijn of een combinatie van beide. Mensen die last hebben van hoofdknikken, kunnen ook te maken hebben met een trillende stem of bevende handen. Ze hebben dikwijls familieleden met vergelijkbare klachten. Hoofdknikken is in zo'n geval meestal de uiting van een zogenoemde ‘essentiële tremor’. Met de term essentieel wordt bedoeld dat de oorzaak niet bekend is.



Symptomen hoofdknikken bij ouderen

Hoofdknikken is een kwaal die de drager niet zal ontgaan en zich vooral voordoet bij zitten, lopen of staan. Het knikken verdwijnt als het hoofd wordt ondersteund. Bij spanning en vermoeidheid neemt het dikwijls toe.



Hoe ontstaat hoofdknikken bij ouderen?

Hoe hoofdknikken precies ontstaat, is nog onbekend. Wetenschappers denken dat in de helft van de gevallen het hoofdknikken erfelijk is.



Is het ernstig en wat kunt u verwachten?

Hoofdknikken is hinderlijk, maar is in het algemeen geen teken dat wijst op een ernstige aandoening. Mensen met deze kwaal schamen zich er nogal eens voor. Het neemt bovendien toe als de drager zenuwachtig is waardoor de nervositeit zichtbaar wordt voor anderen. Schaamte kan ertoe leiden dat mensen zich onttrekken aan contacten met anderen. Zij kunnen hierdoor soms zelfs in een isolement terechtkomen. Mensen met hoofdschudden vrezen soms dat ze de ziekte van Parkinson hebben, maar bij deze ziekte treedt het hoofdknikken doorgaans niet op. Bovendien gaat Parkinson gepaard met andere verschijnselen zoals spierstijfheid, moeilijk lopen en problemen bij schrijven. Hoofdschudden kan ook optreden bij een verkramping van de nekspieren: de zogeheten dystonie, ook wel torticollis spasmodica genoemd. Kenmerkend voor deze verkramping is dat het hoofd in een bepaalde dwangstand wordt gehouden.



Wanneer naar de huisarts?

Als u te maken heeft met hoofdschudden en dit als hinderlijk ervaart of wanneer u zich er zorgen over maakt, doet u er goed aan dit met uw huisarts te bespreken. Door het stellen van vragen en het verrichten van lichamelijk onderzoek kan uw huisarts de oorzaak van het hoofdschudden achterhalen. In sommige gevallen kan de huisarts u ook medicijnen (vaak een bètablokkeerder) voorschrijven waardoor het hoofdschudden kan verminderen. Deze middelen kunnen ook incidenteel worden gebruikt bij bijvoorbeeld speciale gelegenheden als recepties en plechtigheden.



Wat kunt u er zelf aan doen?

Aan hoofdschudden kunt u zelf weinig veranderen. Soms neemt het beven af na een alcoholische consumptie, maar deze vorm van zelfmedicatie kan natuurlijk slechts op zeer bescheiden schaal worden toegepast. Ontspanning vermindert de klacht; voldoende rust is dan ook belangrijk.



Algemene adviezen en voorzorgsmaatregelen

Heeft u last van hoofdschudden, probeer dit dan te accepteren, hoe moeilijk dat ook is. Begrip en steun van anderen kunnen hierbij helpen. Helaas is er in Nederland geen patiëntenvereniging voor mensen met een ‘essentiële tremor’.