Blaasontsteking

Wat is een blaasontsteking?

Een blaasontsteking is een ontsteking van het slijmvlies van de blaas. De aandoening komt vaak voor in de huisartspraktijk en veel vaker bij vrouwen dan bij mannen. Hoe ouder u wordt, hoe meer kans u heeft op het krijgen van een blaasontsteking.

Symptomen blaasontsteking

Bij volwassenen leidt een blaasontsteking vaak tot hinderlijke plasproblemen. Pijn bij het plassen, vaak kleine beetjes plassen en buikpijn komen veel voor. De urine is meestal troebel (niet helder) en soms zit er wat bloed in. Dit laatste kunt u herkennen aan een bruine, oranje of rode kleur van de urine.

Bij jonge kinderen en bejaarden zijn de klachten van blaasontsteking vaak minder duidelijk. Bij kinderen kan ziek zijn of een onduidelijke koorts de enige klacht zijn bij een blaasontsteking.

Hoe ontstaat een blaasontsteking?

Een blaasontsteking wordt veroorzaakt doordat er bacteriën in de blaas zijn gekomen die zich snel vermenigvuldigen en leiden tot een ontsteking van het slijmvlies. Dit komt veel vaker voor bij vrouwen dan bij mannen. De reden daarvan is dat de plasbuis, de verbinding tussen de blaas en de buitenwereld, bij vrouwen veel korter is. Bacteriën hoeven bij vrouwen maar een kleine weg af te leggen om in de blaas te komen.

De groei van bacteriën in de blaas kan veroorzaakt worden doordat door een niet optimale hygiëne bacteriën uit de darm via de plasbuis in de blaas komen. Slechte plasgewoontes en te weinig drinken, kunnen leiden tot een ontsteking.

Daarnaast kan een blaasontsteking door tal van andere aandoeningen veroorzaakt worden.

Overgang
In de overgang wordt het slijmvlies kwetsbaarder en dunner. Bacteriën hebben hierdoor meer kans om de blaas binnen te dringen. Daarnaast kunnen vrouwen van middelbare leeftijd, met name na een aantal vaginale bevallingen, last hebben van een verzakking van de blaas. Goed uitplassen is dan eigenlijk niet meer mogelijk.

Neurologische stoornissen
De blaas wordt door verschillende zenuwbanen aangestuurd. Wanneer er in de coördinatie daartussen wat mis is, leidt dit tot plasproblemen.Nier- en blaasstenen
Stenen kunnen de doorgankelijkheid van de urinewegen verminderen of verbreken. Dit geeft klachten bij het plassen eventueel in combinatie met heftige buikpijn die gepaard gaat met bewegingsdrang.

Verminderde weerstand
Bij mensen die om wat voor reden dan ook een verminderde weerstand hebben, ontstaan sneller blaasontstekingen. Het afweersysteem is niet in staat om binnendringende bacteriën adequaat te bestrijden. De weerstand kan onder andere verminderen door suikerziekte, bestraling en chemokuren (cytostaticumkuren).

Vergroting van de prostaat
De meeste mannen krijgen op middelbare leeftijd last van een vergrote prostaat. Deze vergroting is meestal onschadelijk maar geeft wel hinderlijke klachten zoals niet op gang kunnen komen, een slappe straal en nadruppelen. De vergrote prostaat drukt op de plasbuis waardoor ook gemakkelijk steeds een kleine hoeveelheid urine in de blaas kan achterblijven. Dit zogenaamde residu verhoogt de kans op een ontsteking.

Verblijfskatheter
Mensen met een verblijfskatheter, dat is een slangetje dat vanuit de blaas naar buiten loopt, hebben een verhoogde kans op een blaasontsteking.

Is het ernstig en wat kunt u verwachten?

Een blaasontsteking bij vrouwen boven de twaalf jaar die niet zwanger zijn en geen koorts hebben, is in principe een onschuldige, relatief veelvoorkomende aandoening die vanzelf weer overgaat.

Een blaasontsteking bij kinderen daarentegen, kan in een aantal gevallen een aanwijzing zijn van een aangeboren afwijking. Aangeboren afwijkingen kunnen als zij niet tijdig worden ontdekt leiden tot beschadigingen van de urinewegen. Bij mannen gaat de blaasontsteking vaak samen met een ontsteking van de prostaat (zie eerder).

Soms kan een blaasontsteking 'opstijgen'. Dat wil zeggen dat naast de blaas ook het nierbekken ontstoken raakt. Deze zogenaamde ‘pyelonefritis’ gaat meestal gepaard met koorts en krampende buikpijn. Bij tijdige behandeling geneest de ontsteking restloos.

Wanneer naar de huisarts?

Mannen, kinderen en zwangere vrouwen met (verschijnselen) van een blaasontsteking, kunnen het beste contact opnemen met hun huisarts. De oorzaken en de behandelingen zijn bij deze groepen namelijk wat ingewikkelder.

Vrouwen boven de twaalf jaar die niet zwanger zijn en geen koorts hebben, hoeven niet per se naar de huisarts. Als de adviezen goed worden opgevolgd, zal de blaasontsteking meestal na een tot twee weken vanzelf weer overgaan.

Als u erg veel klachten heeft of als het erg ongelegen komt (bijvoorbeeld net voor een vakantie) kunt u natuurlijk wel naar de huisarts. Medicijnen verlichten de klachten, bekorten de duur van de blaasontsteking en maken de kans op complicaties kleiner.

Mocht u last krijgen van koorts of krampende buikpijn of blijven de klachten langer dan een week bestaan, raadt dokterdokter.nl u aan contact op te nemen met de huisartspraktijk. Tijdens het consult, zal de huisarts eerst enkele vragen stellen. Wanneer is het begonnen? Wat zijn de klachten? Heeft u koorts? Dit zijn veelgestelde vragen. U zult dezelfde vragen tegenkomen als bij dokterdokter.nl. Soms is het nodig dat de praktijkassistente uw urine onderzoekt.

Als de huisarts twijfelt of denkt aan een afwijking of een andere aandoening, zal hij u zonodig verwijzen naar de specialist in het ziekenhuis.

Wat kunt u er zelf aan doen?

Goede plasgewoontes aanwennen
Een goed plaspatroon kan een blaasontsteking voorkomen en als er eenmaal een ontsteking is ontstaan deze sneller laten genezen. Als er urine in de blaas achterblijft, of wanneer de blaas te vol is, raakt het slijmvlies geïrriteerd. Bacteriën kunnen daardoor gaan uitgroeien waardoor een blaasontsteking ontstaat.
Het is daarom belangrijk om:

• De blaas elke keer goed leeg te plassen. Vooral kinderen gunnen zichzelf vaak niet de tijd om goed uit te plassen
• Plas niet lang ophouden
• Regelmatig plassen

Veel drinken
Door veel te drinken, gaat u meer plassen. U spoelt als het ware de blaas eens flink door. Bacteriën krijgen hierdoor geen tijd om uit te groeien en een ontsteking te veroorzaken. Om een blaasontsteking zoveel mogelijk te voorkomen, kunt u het beste 1,5 à 2 liter vocht op een dag drinken. Als u een blaasontsteking heeft, is het raadzaam om per dag een liter meer te drinken, dus ongeveer 2,5 à 3 liter vocht.

Hygiënische maatregelen
In de meeste gevallen wordt een blaasontsteking veroorzaakt door bacteriën die in de darmen voorkomen. Door bepaalde handelingen kunnen bacteriën uit de darmen, terechtkomen in tussen de schaamlippen en zodoende via de plasbuis ook in de blaas. Daarom is het belangrijk om:

• bij het reinigen van de schaamlippen met het toiletpapier of het washandje eenmaal van voren naar achteren te vegen
• bij het reinigen van de anus met het toiletpapier of het washandje ook eenmaal van voren naar achteren af te vegen. Mocht dit niet genoeg zijn, dan vouwt u het papier of washandje eenmaal of neemt u een nieuwe, en herhaalt de handeling zo vaak als nodig is
• nadat u geslachtsgemeenschap heeft gehad, binnen een kwartier naar het toilet te gaan en zo goed mogelijk uit plassen

Op tijd contact opnemen met uw huisarts
Een blaasontsteking kan opstijgen en zo leiden tot een infectie van de nieren. Daarom is het belangrijk om contact op te nemen met de huisartspraktijk als:

• u hoge koorts krijgt (38,5 graden Celsius of hoger, rectaal gemeten)
• u heftige krampende buikpijn heeft en daarbij niet stil kan blijven zitten

In samenwerking met

Drs. A.A.H.H. Liedtke - van Eijck (auteur)
Dr. H.F.M. Karthaus (consulent)
Dr. P.J.G. Schreurs (consulent)

Wetenschappelijke verantwoording

• Standaard Urineweginfecties. Nederlands Huisartsen Genootschap, Utrecht.
  
• Patiëntenbrief Aandrangsincontinentie. Nederlands Huisartsen Genootschap, Utrecht.
  
• Patiëntenbrief Blaasontsteking. Nederlands Huisartsen Genootschap, Utrecht.
  
• Patiëntenbrief Inspanningsincontinentie. Nederlands Huisartsen Genootschap, Utrecht.
  
• Patiëntenbrief Urine-incontinentie. Nederlands Huisartsen Genootschap, Utrecht.
  
• Patiëntenfolder Blaasontsteking. Nederlands Huisartsen Genootschap, Utrecht.
  
• Patiëntenfolder Urineverlies. Nederlands Huisartsen Genootschap, Utrecht.