Wat is beschadiging van het hoornvlies?
Het hoornvlies is het voorste doorzichtige deel van het oog. Achter het hoornvlies bevinden zich de iris en de pupil. In het hoornvlies liggen miljoenen zenuweinden. Het is dus erg gevoelig. Het hoornvlies heeft aan de buitenkant een hele dunne beschermende laag. Bij een beschadiging van het hoornvlies is deze laag kapot en komen de zenuweinden aan de oppervlakte waardoor iedere beweging van het ooglid een vervelende, stekende pijn geeft.
Hoornvliesbeschadigingen kunnen een directe bedreiging voor het zicht van dat oog vormen. De meest voorkomende oorzaken zijn metaalsplinters in het oog, een kras van bijvoorbeeld een tak, een plant, of een nagel. Ook verbrandingen (vuurwerk) en ultraviolette straling (lasogen) kunnen het hoornvlies beschadigen.
Symptomen beschadiging van het hoornvlies
Meestal is de oorzaak duidelijk, er ontstaat snel veel pijn, welke zich bij iedere ooglidslag zal verhevigen. Als de beschadiging net is ontstaan, valt er aan het oog vaak niet veel bijzonders te zien. Soms kan er een troebel plekje op het hoornvlies zichtbaar zijn of bij een metaalsplinter een bruin korreltje. Is het letsel langer geleden gebeurd, dan is het getroffen oog vaak rood, het kijken naar licht kan pijn doen en de pupil kan kleiner zijn dan die van het gezonde oog.
Bij lasogen is de oorzaak vaak niet direct duidelijk; de klachten, hevige pijn en roodheid van de ogen, ontstaan vaak ettelijke uren na het letsel. De oorzaak van lasogen is het te lang, zonder oogbescherming, kijken naar een lasvlam. Vaak beginnen de klachten pas diep in de nacht. Zie voor meer informatie hierover de dokterdokter.nl folder 'sneeuwblindheid en lasogen'.
Hoe ontstaat een beschadiging van het hoornvlies?
Een beschadiging van het hoornvlies treedt meestal op nadat er iets tegen aangekomen is, bijvoorbeeld een vinger van een kind of de punt van een plantenblad. Het kan soms met grote kracht gebeuren zoals bijvoorbeeld door een stukje steen wat losschiet bij het hakken of door een metaalsplinter bij het boren. Metaalsplinters hechten zich vast aan het hoornvlies door roestvorming.
Verbrandingen en ultraviolette straling (lasogen) kunnen ook het hoornvlies beschadigen. Bij lasogen is er door de ultraviolette straling van de lasvlam een beschadiging van de oppervlakkige beschermende cellen ontstaan. Deze sterven af en zullen na enige tijd loslaten. De zenuweinden raken dan hun bescherming kwijt en zullen veel pijn veroorzaken. Deze pijn ontstaat meestal pas een aantal uren na de blootstelling aan laslicht.
Is het ernstig en wat kunt u verwachten?
Beschadigingen van het hoornvlies zijn over het algemeen niet ernstig en genezen snel. Zij moeten wel door een arts worden beoordeeld en behandeld.
De arts zal onderzoeken of de beschadiging inderdaad beperkt is tot het hoornvlies en zal eventuele vuiltjes uit het oog verwijderen. Om ontsteking van het oog te voorkomen en de pijn te onderdrukken zal hij vervolgens een oogzalfverband aanleggen. Na 1 dag zal hij het oog opnieuw controleren. Meestal is de beschadiging in 1 tot 2 dagen weer genezen. Het ontstane littekentje kan soms, ook na langere tijd, nog wel eens kortdurend irriteren.
Wanneer naar de huisarts?
Neem altijd contact op met de huisartspraktijk of met de SEH (Spoed Eisende Hulp, voorheen EHBO) van het ziekenhuis bij klachten die op een beschadiging van het hoornvlies kunnen wijzen:
- er is iets tegen het oog gekomen (tak, plant, nagel, papier)
- pijn en korrelgevoel in oog, bij iedere lidslag toenemend
Neem direct contact op als:
- er gewerkt is met metaal, zoals bij boren, schuren, inslaan van spijkers het zicht minder is geworden
- de pupillen ongelijk zijn
- er bloed zichtbaar is
- er vuil op het hoornvlies zichtbaar is
Wat kunt u er zelf aan doen?
Bij het vermoeden op een beschadiging van het hoornvlies, moet er altijd door een arts onderzoek worden gedaan. Voorkom eventuele verdere schade door niet in het oog te wrijven. Laat contactlenzen zitten.
Als er iets met veel kracht tegen het oog is gekomen, zorg er dan voor dat er geen druk op het oog kan komen. U kunt voorkomen dat er druk op het oog wordt uitgeoefend door een kommetje of een plastic bekertje op het bot rond het oog te zetten en tijdens het vervoer naar de arts vast te houden. Let er goed op dat u niet op het oog zelf drukt.
Algemene adviezen en voorzorgsmaatregelen
Draag altijd een veiligheidsbril bij het werken met metaal, zoals bij het boren, schuren, frezen of bij het inslaan van spijkers. Gebruik ook bij het lassen een goede bril. Kijk niet mee met anderen die lassen, ook niet kortdurend, zonder oogbescherming. Draag contactlenzen niet langer dan de geadviseerde tijd, het te lang dragen van contactlenzen kan ook een beschadiging van het hoornvlies geven. Gebruik tijdens de wintersport een goede zonnebril. De ultraviolette straling kan een oppervlakkige beschadiging van het hoornvlies geven, vergelijkbaar met lasogen.
In samenwerking met
Drs. W. van Donselaar (auteur)
Drs. M. Copper (consulent)
Wetenschappelijke verantwoording
- Blom GH, Cleveringa JP, Louisse AC, De Bruin W, Gooskens P, Wiersma TJ. NHG-Standaard Het rode oog. Huisarts Wet 1996;39:225-38.
- Streefkerk JG, Verheij ThJM (red). Kleine kwalen in de huisartspraktijk. Kleine kwalen in de huisartspraktijk. Utrecht: Bunge, 1997.
