Aandrangincontinentie

Wat is aandrangincontinentie?

Aandrangincontinentie is een vorm van incontinentie (het ongewild verliezen van urine), die gepaard gaat met plotselinge, hevige aandrang om te plassen.
Het komt vaker bij vrouwen voor dan bij mannen. Ongeveer 10 procent van alle vrouwen jonger dan 65 jaar heeft te maken met deze vorm van incontinentie.

Symptomen aandrangincontinentie

Aandrangincontinentie kunt u herkennen aan:

• een plotselinge sterke aandrang om te plassen
• het niet op kunnen houden van de plas
• het ongewild verliezen van kleine of grotere hoeveelheden urine (vaak verliest u een flinke hoeveelheid urine voordat u het toilet bereikt)

Hoe ontstaat aandrangincontinentie?

Bij aandrangincontinentie reageert uw blaas overgevoelig op een kleine hoeveelheid urine in de blaas. Veel mensen kennen dit gevoel als zij bijvoorbeeld voor een examen vaak moeten plassen. Aandrangincontinentie ontstaat vaak door psychologische factoren. Overmatig alcohol- of koffiegebruik en het gebruik van geneesmiddelen kunnen eveneens de oorzaak zijn van deze vorm van incontinentie. Het kan ook ontstaan als gevolg van neurologische ziektebeelden, of na ingrepen aan de urinewegen.

Wanneer naar de huisarts?

Als u denkt dat u last heeft van aandrangincontinentie, is het verstandig om contact op te nemen met de huisartspraktijk. Bij aandrangincontinentie is verder onderzoek noodzakelijk om de oorzaak te vinden.
In sommige gevallen is het nodig om opnieuw een plaspatroon aan te leren, of over eventuele psychologische problemen met uw huisarts of een psycholoog te praten. Probeer gedurende twee weken voor uw bezoek een dagboekje over uw klachten bij te houden.

Wat kunt u verwachten?

Het verloop van aandrangincontinentie is afhankelijk van de oorzaak. Wordt het ongewilde urineverlies veroorzaakt door medicijngebruik, dan verdwijnen de klachten na het stoppen van de medicatie. Voordat u stopt met uw medicatie is het verstandig om te overleggen met de huisarts.
Het minderen van alcohol- of koffieconsumptie kan eveneens een verbetering van de klachten tot gevolg hebben.
Wordt de incontinentie veroorzaakt door psychologische factoren, dan kan begeleiding door bijvoorbeeld een psycholoog uitkomst bieden. Blaastraining is in alle gevallen goed.

Wat kunt u er zelf aan doen?

Incontinentiemateriaal gebruiken
Ongewild urineverlies is met name vervelend als u in gezelschap bent van anderen. Veel mensen hebben de neiging om zich terug te trekken. Dit weerhoudt sommige mensen ervan om de dingen te doen die ze graag zouden willen.

Door goede incontinentiematerialen te gebruiken, kunt u zichzelf goed beschermen. Andere mensen hoeven dan niets van de incontinentie te merken, waardoor u gewoon weer kunt doen wat u prettig vindt.

Dagboekje bijhouden
Heeft u last van ongewild urineverlies, dan kan het zeer verhelderend zijn wanneer u een klachtendagboekje bijhoudt. Noteer daarin de momenten waarop u ongewild urine verloor en wat u toen aan het doen was. Aan de hand hiervan kan de huisarts bepalen om welke soort incontinentie het gaat.

Blaastraining
Door het trainen van uw blaas, kunnen de klachten verminderen of verdwijnen. U kunt dat doen door het plassen steeds vijf tot tien minuten uit te stellen. Als dat lukt kunt u proberen het plassen iedere dag langer uit te stellen, zodat u uiteindelijk slechts om de drie à vier uur naar het toilet hoeft.

Een aantal zaken kan u helpen bij het uitstellen om naar het toilet te gaan:

• u kunt op het moment dat u eigenlijk al naar het toilet wilt gaan, vast op een stoel dichtbij het toilet gaan zitten
• probeer uzelf dan te ontspannen, bijvoorbeeld door te concentreren op uw ademhaling
• als u de aandrang echt te groot vindt worden, kunt u op het toilet plaatsnemen, waarbij u uzelf ook eerst probeert te ontspannen als u daarna gaat plassen, ga dan niet persen en plas de hele blaas leeg

Algemene adviezen en voorzorgsmaatregelen

Het is verstandig om een normaal drink- en plaspatroon te volgen.
Dit houdt in dat u:

• per dag 1,5 tot 2 liter vocht uitplast (door veel te drinken)
• pas naar het toilet gaat als u aandrang heeft
• de tijd neemt om naar de wc te gaan
• uw bekkenbodem ontspant als u op het toilet zit
• de urine rustig laat lopen, niet persen
• probeert in een keer uit te plassen, en de urinestraal niet onderbreekt

Voor vrouwen die net zijn bevallen is het belangrijk dat zij bekkenbodemspieroefeningen doen. Deze oefeningen zijn eenvoudig en kunt u zelf doen : door tijdens het plassen, de straal enkele malen te onderbreken, kunt u voelen om welke spieren het gaat. Om de spieren te versterken, kunt u ze gedurende de dag steeds samentrekken en weer ontspannen.

Deze oefening hoort per keer tienmaal herhaald te worden. Als u dit nu meerdere malen per dag doet (zo'n vijf tot tien keer) kunt u na zes tot acht weken een verbetering zien optreden.

In samenwerking met

Drs. A.A.H.H. Liedtke - van Eijck (auteur)
Dr. H.F.M. Karthaus (consulent)
Dr. M.T.W.T. Lock (consulent)

Wetenschappelijke verantwoording

• Nederlands Huisartsen Genootschap. Patiëntenbrief Aandrangincontinentie. Utrecht, september 1998.
• Nederlands Huisartsen Genootschap. Patiëntenbrief Urine-incontinentie. Utrecht, september 1998.
• Nederlands Huisartsen Genootschap. Patiëntenfolder Urineverlies. Utrecht, april 2000.
• Lagro-Janssen ALM et al. NHG-Standaard Incontinentie voor urine. Bijlage bij Huisarts en Wetenschap 1995. 38, nr. 2 p 71.
• Stearn M. Urinary incontinence. Embarrassing problems. p 166-74.
• Lisdonk EH van et al. Urine–incontinentie. Ziekten in de huisartsenpraktijk. 3e dr. Elsevier/Bunge, 1999. p 230-32.