Aambeien

Wat zijn aambeien?

Aambeien zijn verwijdingen van bloedvaten rond de anus (poepgaatje). Ze worden vaak vergeleken met spataderen, hierbij zijn de aderen ook verwijd.

Aambeien kunnen ontstaan aan de binnenkant (inwendige) of buitenlant (uitwendige) van de anus.

Rond de anus ligt een netwerk van sponsachtige bloedvaten. Als die vol bloed zijn gelopen, vormen ze een afsluitende ring (zwellichaam). Samen met de kringspier van de anus zorgt dit zwellichaam voor een goede afsluiting van de anus, zodat ontlasting niet zomaar het lichaam kan verlaten.

Symptomen aambeien

Aambeien ontstaan bijna altijd door hoge druk rond de anus. Die druk kan het gevolg zijn van hard en/of langdurig persen, bijvoorbeeld bij moeizame ontlasting of tijdens de bevalling. Maar ook door chronisch hoesten kan een oorzaak zijn.

Aambeien, hoe werkt het

Soms zakt zo'n uitgestulpt zwellichaam naar buiten ( inwendige aambei); vooral bij of na het ontlasten (drukken) kan dit gebeuren. Dit kan een gevoel van druk geven, alsof er nog ontlasting moet komen. Het is ook met de vingers te voelen.

Uitwendige aambeien zijn verwijdingen van de aders aan de buitenkant van de anus. Ze zijn vaak te voelen als een glad bobbeltje naast de anus.

Aambeien kunnen jeuken, pijn doen of een branderig gevoel veroorzaken. Ook kunnen aambeien leiden tot ongewild verlies van slijm, wat bloed of ontlasting.

Is het ernstig en wat kunt u verwachten?

Aambeien kunnen weliswaar erg hinderlijk zijn, toch zijn ze onschuldig. Aambeien kunnen vanzelf verdwijnen.

Een enkele keer ontstaat er een ontsteking. Ook kan er een bloedstolsel in een spatader optreden. Zowel bij een ontsteking als bij een stolsel ontstaat er heftige pijn ter plaatse.

Wanneer naar de huisarts?

Veel mensen schamen zich een beetje voor dit onderwerp. Uw huisarts zal er niet raar van opkijken, het komt heel vaak voor.

Als u bloed en/of slijm bij de ontlasting aantreft, is het verstandig om contact op te nemen met de huisartspraktijk voor meer zekerheid. Als er bloed door de ontlasting heen zit, moet u beslist naar de huisarts.

Ook als u een uitstulping voelt en niet zeker weet of dit een aambei is, kunt u er beter even naar laten kijken.

Als u in korte tijd een zwelling voelt opkomen die bovendien erg veel pijn doet, kan dit wijzen op een ontsteking. Meestal is de pijn zo heftig dat u zelf al heeft besloten om contact op te nemen met de huisartspraktijk.

Wat kunt u er zelf aan doen?

Als u jeuk of irritatie heeft, gebruik dan geen toiletpapier, maar een vochtig doekje of nat washandje. De (Indische) gewoonte om af te spoelen met water is ook erg goed.

Naar buiten zakkende uitstulpingen kunt u voorzichtig weer naar binnen duwen.

Bij pijn of jeuk kunt u zalf of zetpillen gebruiken, te koop bij apotheek of drogist. Let op dat er lidocaïne of zink in zit. Andere bestanddelen zijn niet werkzaam.

Algemene adviezen en voorzorgsmaatregelen

Het belangrijkste is te zorgen voor een regelmatige stoelgang en zachte ontlasting. Dit doet u door:

• Vezelrijke voeding
  Vezels blijven in de ontlasting achter, trekken vocht aan en maken daardoor een zachte massa. Ze zijn te vinden in bruin brood, zilvervliesrijst, peulvruchten, groente (ook sla), vruchten en zemelen
• Veel drinken
  Als u te weinig drinkt, onttrekt het lichaam vocht aan de ontlasting en blijft er een droge en dus harde massa over. Ook vezels nemen werkt dan niet .
• Regelmatige lichaamsbeweging
  Sporten heeft een gunstige invloed op de ontlasting. Op de fiets naar school of naar het werk gaan en de trap nemen in plaats van de lift, scheelt al heel veel zonder dat het erg veel tijd kost.

Het gebruik van laxeermiddelen werkt niet, en kan zelfs averechts werken. Ga naar het toilet zodra u aandrang voelt, want ophouden maakt de ontlasting hard. En neem er de tijd voor, want haast leidt tot persen.

In samenwerking met

R.H. Jamin (auteur)
Dr. P. Fockens (consulent)

Wetenschappelijke verantwoording

• Vloten WA van, Degreef HJ, Stolz E, Vermeer BJ, Willemze R (red). Dermatologie en venereologie. Maarssen: Elsevier Gezondheidszorg, 2000.
• Streefkerk JG, Verheij ThJM (red). Kleine kwalen in de huisartspraktijk. Utrecht: Bunge, 1997.
• Stearn M. 'Bottoms'. Embarrassing problems pg 41-4.
• Stearn M. 'Piles'. Embarrassing problems pg 119-21.
• Lisdonk EH van, Bosch WJHM van den, Huygen FJA, Lagro-Janssen ALM. Ziekten in de huisartspraktijk. 3e dr. Elsevier/Bunge, 1999.